Poznawanie własnych zainteresowań, mocnych stron i nowych możliwości jest jednym z podstawowych elementów preorientacji zawodowej w przedszkolu. Dziecko w wieku przedszkolnym zwykle nie ma jeszcze konkretnego pomysłu na to, jaki zawód będzie chciało wykonywać w przyszłości. Na tym etapie powinno jednak umieć wskazać, co sprawia mu przyjemność, jakie czynności wykonuje samodzielnie oraz czego chciałoby się nauczyć. Proponowany scenariusz pomaga dzieciom mówić o sobie i swoich upodobaniach. Pokazuje także, że nie trzeba wszystkiego umieć od razu – nowych umiejętności można się uczyć przez próbowanie, ćwiczenie i korzystanie z pomocy innych osób.

Bezpieczeństwo jest ważnym elementem codziennego funkcjonowania dziecka w przedszkolu i poza nim. Dzieci stopniowo poznają zasady obowiązujące w sali, na korytarzu, placu zabaw i podczas wyjść, a także uczą się rozpoznawać sytuacje, w których potrzebna jest pomoc osoby dorosłej. Proponowany scenariusz łączy edukację dotyczącą bezpieczeństwa z preorientacją zawodową. Pokazuje dzieciom, że o ich bezpieczeństwo dbają zarówno osoby pracujące w przedszkolu, jak i przedstawiciele różnych zawodów, m.in. policjant, strażak i ratownik medyczny.

Początek roku przedszkolnego to dobry moment na rozmowę o współpracy, wzajemnej pomocy i odpowiedzialności za wspólne zadania. Dzieci stopniowo poznają zasady funkcjonowania grupy, uczą się dzielić obowiązkami i dostrzegać, że każda osoba może wnieść coś ważnego do wspólnego działania. Proponowany scenariusz łączy zajęcia integracyjne z preorientacją zawodową. Pokazuje, że zarówno w przedszkolu, jak i w pracy dorosłych osiągnięcie celu często wymaga współpracy kilku osób.

Lato w przedszkolu to dobry moment, aby przenieść zajęcia poza salę i wykorzystać naturalne otoczenie dzieci. Ogród przedszkolny może stać się miejscem krótkiej obserwacji, rozmowy o pracy ludzi oraz prostego działania na rzecz wspólnej przestrzeni. Proponowany scenariusz łączy preorientację zawodową z edukacją przyrodniczą, współpracą i kształtowaniem odpowiedzialności za najbliższe otoczenie. Dzieci poznają osoby, które dbają o rośliny, zieleń i porządek, a następnie wykonują małe, bezpieczne zadania ogrodowe dostosowane do ich możliwości.

Scenariusz zajęć z zakresu doradztwa zawodowego przeznaczony dla uczniów klas VIII. Podczas zajęć uczniowie dowiedzą się czym jest savoir-vivre oraz poznają zasady dobrego zachowania w miejscu pracy. Scenariusz przeznaczony jest do pracy indywidualnej ucznia i pracy w grupie przy realizacji następujących treści programowych z zakresu doradztwa zawodowego dla klas VII–VIII, uczeń: dokonuje autoprezentacji, porównuje własne zasoby i preferencje z wymaganiami rynku pracy i oczekiwaniami pracodawców, określa cele i plany edukacyjno-zawodowe, uwzględniając własne zasoby, załącznik nr 3 do rozporządzenia MEN z 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 325).

Zajęcia koncentrują się na uświadomieniu uczniom, że generatywna sztuczna inteligencja jest narzędziem wykorzystywanym w wielu zawodach – nie tylko technicznych, ale również społecznych i analitycznych. Uczniowie pracują na przykładach zjawisk społeczno-ekonomicznych (np. migracje, zmiany rynku pracy), a następnie analizują, w jaki sposób specjaliści wykorzystują AI do podejmowania decyzji i interpretowania danych. W scenariuszu celowo pojawia się przykład etnografa – nie jako zawodu do wyboru, lecz jako model pracy. Etnograf pokazuje, że AI nie służy do uzyskiwania gotowych odpowiedzi, lecz do porządkowania informacji, dostrzegania różnych perspektyw i zadawania pytań. Dzięki temu uczniowie mogą lepiej zrozumieć, że w wielu zawodach AI działa jako wsparcie myślenia, a nie jego zastępstwo. Zajęcia rozwijają refleksję nad przyszłością zawodową oraz uczą świadomego i krytycznego korzystania z technologii.

Zajęcia z zakresu preorientacji zawodowej pt. „Mój przyjaciel policjant” mają na celu przybliżenie dzieciom zawodu policjanta w atrakcyjny i przystępny sposób. Poprzez bezpośrednie spotkanie z przedstawicielem tej profesji, wspólne zabawy ruchowe, piosenki i ćwiczenia praktyczne, dzieci poznają podstawowe obowiązki policjanta, jego umundurowanie oraz uczą się zasad bezpiecznego przechodzenia przez jezdnię. Scenariusz wspiera rozwój słownictwa, kształtuje postawy szacunku wobec pracy oraz utrwala znajomość numerów alarmowych. Zajęcia są dostosowane do możliwości rozwojowych dzieci przedszkolnych i mogą być realizowane zarówno w młodszych, jak i starszych grupach.

Dla nastolatków myślenie o przyszłości bywa stresujące. Ogrom możliwych wyborów wydaje się przytłaczać. Nie zawsze wiadomo, co wybrać i co zrobić, by marzenie stał się realnym celem. Planowanie własnego rozwoju jest jednak ważne dla uczniów szkół średnich, ponieważ pomaga im świadomie kierować swoją przyszłością. Kształtowanie umiejętności planowania nie musi jednak opierać się na dalekosiężnych, warunkujących przyszłość celach. Może dotyczyć spraw mniejszych i bardziej dostępnych. Dzięki temu uczniowie mogą lepiej rozpoznać swoje mocne strony, zainteresowania i cele, co pozwala na późniejsze trafniejsze wybory edukacyjne i zawodowe. Zadaniem scenariusza jest wsparcie uczniów w rozwoju umiejętności planowania.
Wybór odpowiedniej szkoły ponadpodstawowej musi być poprzedzony refleksją nad tym, jaką pracę w przyszłości chciałby wykonywać uczeń. Na etapie nauki w szkole podstawowej jest to bardzo trudne, dlatego analizę warto rozpocząć od tego, co według uczniów może dawać im w przyszłości satysfakcję. Wykorzystaj scenariusz zajęć z zakresu doradztwa zawodowego, podczas których uczniowie będą zastanawiali się, czy satysfakcja z wykonywanej pracy powinna być jednym z czynników wpływających na decyzje edukacyjno-zawodowe.

Scenariusz zajęć dla uczniów klas IV-VI szkoły podstawowej do realizacji treści z zakresu doradztwa zawodowego. W czasie zajęć uczniowie poznają zawody związane ze sportem oraz opisują specyfikę pracy w tych zawodach. Ćwiczenie przeznaczone jest do pracy w małych grupach lub w parach, a także w pracy indywidualnej.