
Przepisy prawa oświatowego nie przewidują obowiązku informowania ucznia i jego rodziców o przewidywanych śródrocznych ocenach klasyfikacyjnych. Taki obowiązek może jednak wynikać z przepisów wewnątrzszkolnych. Co w sytuacji, gdy wychowawca zapowiedział uczniowi jedną ocenę zachowania, a podczas klasyfikacji śródrocznej ustalił inną? Wyjaśniamy, kiedy dochodzi do naruszenia zasad oceniania, czy wyniki w nauce mogą uzasadniać zmianę oceny zachowania i jak może zareagować dyrektor szkoły. Sprawdź, jakie konsekwencje może ponieść wychowawca, jeżeli w ostatniej chwili zmieni ocenę.

Przed zbliżającym się końcem półrocza wychowawcy informują uczniów i ich rodziców o proponowanych ocenach zachowania. Zdarza się, że rodzice uczniów lub sami uczniowie zgłaszają zastrzeżenia do śródrocznej oceny zachowania. Ustawa o systemie oświaty przewiduje jednak tryb zastrzeżeń wyłącznie w odniesieniu do rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania. Wyjaśniamy, jak w takiej sytuacji powinni postąpić wychowawca i dyrektor szkoły, jak odpowiedzieć na pismo rodziców oraz jakie znaczenie mają zapisy statutu szkoły.

Metoda kanapki to jeden z najczęściej polecanych sposobów przekazywania uczniom uwag: najpierw docenienie, potem to, co wymaga poprawy, na koniec znów coś pozytywnego. Nauczyciele sięgają po nią, bo łagodzi krytykę i pomaga utrzymać dobrą relację z uczniem. Badania pokazują jednak, że odbiorcy oceniają taką informację zwrotną lepiej, niż wynikałoby to z jej wpływu na wyniki. Kiedy więc kanapka rzeczywiście pomaga uczniowi się uczyć, a kiedy najważniejsza wskazówka ginie między uprzejmościami?

Rodzice ucznia z niepełnosprawnościami sprzężonymi pytają, kto zdecyduje o arkuszu, uczennica z zaburzeniami lękowymi prosi o osobną salę, a mama ucznia z cukrzycą o dodatkowe 40 minut. Komunikat dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (CKE) z 20 sierpnia 2026 r. w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty w roku szkolnym 2026/2027 dokładnie określa, które rozwiązania przysługują danej grupie uczniów, na podstawie jakiego dokumentu i do kiedy trzeba je ustalić. Które z typowych próśb szkoła może spełnić przed egzaminem 10–12 maja 2027 r., a których nie przyzna nawet przy najlepszej woli?

Nauczyciel prowadzący rewalidację z uczniem posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego słyszy czasem od rodziców lub wychowawcy pytanie, jaką ocenę uczeń „ma z rewalidacji” i czy trafi ona na świadectwo. Wątpliwości budzi też dziennik elektroniczny, który technicznie pozwala wpisywać stopnie. Czy przepisy przewidują ocenianie zajęć rewalidacyjnych, a jeśli nie, w jaki sposób szkoła powinna sprawdzać i dokumentować postępy ucznia?

Uczeń, który posługuje się drugim językiem obcym znacznie lepiej niż pozostali uczniowie w klasie, często nudzi się na lekcjach, a czasem także dezorganizuje ich przebieg. Rodzice i nauczyciele pytają wtedy, czy można zwolnić go z nauki drugiego języka obcego albo ustalić mu ocenę na podstawie egzaminu zamiast udziału w zajęciach. Odpowiedź brzmi: nie. Przepisy nie przewidują zwolnienia ucznia z nauki drugiego języka obcego nowożytnego z powodu wysokiego poziomu znajomości tego języka. Szkoła może jednak umożliwić mu naukę dostosowaną do jego możliwości, np. przez indywidualny program lub tok nauki. Sprawdź, w jakich przypadkach dyrektor zwalnia ucznia z nauki drugiego języka obcego, jak zorganizować pracę z uczniem uzdolnionym językowo i jakie przepisy regulują te kwestie.

Od 1 września 2026 r. uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, także ci uczący się w szkołach ogólnodostępnych, realizują nowy ramowy plan nauczania i nową podstawę programową. W szkołach pojawiają się pytania, jak w tej sytuacji zorganizować zajęcia ucznia klasy VIII: ile godzin powinien spędzać z klasą, ile pracować indywidualnie i w jakim wymiarze może go wspierać nauczyciel współorganizujący kształcenie. Wyjaśniamy, co wynika z przepisów, a co musi zostać ustalone w WOPFU i IPET.

Uczniowie, którzy spełniają obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą, co roku przystępują do egzaminów klasyfikacyjnych. Czy takie egzaminy można przeprowadzać zdalnie? Ministerstwo Edukacji Narodowej odpowiada jednoznacznie: nie. Nowelizacja rozporządzenia o ocenianiu z sierpnia 2026 r. doprecyzowuje warunki przeprowadzania egzaminów, a w bieżącym roku szkolnym kuratoria zapowiadają wzmożone kontrole.

Przepisy w sprawie nauczania języków obcych niekiedy budzą wątpliwości. Nie wszyscy uczniowie muszą obowiązkowo uczyć się dwóch języków obcych. Trzeba jednak rozróżnić zwolnienie od wyłączenia obowiązku nauki. Inaczej traktuje się uczniów z niepełnosprawnością intelektualną, a inaczej z innymi rodzajami niepełnosprawności. Wyjaśniamy, którzy uczniowie nie uczą się drugiego języka obcego z mocy prawa, a których należy z tej nauki zwolnić na wniosek.

Opinia o specyficznych trudnościach w uczeniu się stanowi podstawę dostosowania warunków egzaminu ósmoklasisty. Rodzice często zastanawiają się, czy taką opinię może wydać prywatna, czyli niepubliczna poradnia psychologiczno-pedagogiczna. Może, ale tylko taka, która spełnia warunki określone w Prawie oświatowym. Sprawdź, jakie to warunki, kiedy uczeń może otrzymać opinię i do kiedy trzeba ją złożyć w szkole.