Ochrona stosunku pracy nauczyciela – kiedy przysługuje?

Ochrona stosunku pracy nauczyciela nie zawsze działa tak samo i nie w każdej sytuacji daje gwarancję utrzymania etatu. Ciąża, urlop macierzyński, funkcja radnego czy status społecznego inspektora pracy mogą zapewniać szczególną ochronę, ale już zwolnienie lekarskie, urlop dla poratowania zdrowia czy urlop bezpłatny nie muszą zabezpieczać przed wypowiedzeniem w ruchu kadrowym. Sprawdź, kiedy ochrona stosunku pracy rzeczywiście obejmuje nauczyciela i jakie wyjątki warto znać, by nie dać się zaskoczyć w ruchu kadrowym 2026.

Przydzielanie zastępstw i wynagrodzenie za godziny doraźnych zastępstw dla nauczyciela specjalisty

Potrzeba zapewnienia opieki uczniom w razie nieobecności nauczyciela oznacza konieczność przydzielenia innemu nauczycielowi godzin doraźnego zastępstwa. Sprawdź, czy takie zastępstwo można przydzielić specjaliście: psychologowi, pedagogowi, pedagogowi specjalnemu, terapeucie, logopedzie lub doradcy zawodowemu.

Ochrona związkowa nauczyciela – czy gwarantuje etat w ruchu kadrowym?

Ochrona związkowa to jedno z narzędzi w prawie pracy, które może zapewnić nauczycielom stabilność, zwłaszcza w kontekście ruchu kadrowego. W artykule przedstawimy, czym dokładnie jest ochrona związkowa, jakie jej rodzaje występują oraz jak nauczyciele mogą z niej skorzystać, aby zabezpieczyć swój etat w trudnych sytuacjach zawodowych. Odpowiemy też na pytanie, czy ochrona związkowa nauczyciela daje stuprocentową pewność utrzymania zatrudnienia.

Specjalista na zastępstwie za nieobecnego nauczyciela a dziennik zajęć – czy należy prowadzić nowy?

Czy specjalista zatrudniony na zastępstwo powinien kontynuować dziennik poprzednika, czy prowadzić własny? Problem ten dotyczy psychologów, pedagogów, logopedów czy innych specjalistów zatrudnionych w szkole. Choć przepisy nie regulują tego wprost, z analizy zasad prowadzenia dokumentacji należy wnioskować, że każdy specjalista powinien prowadzić odrębny dziennik zajęć. Takie rozwiązanie zapewnia przejrzystość oraz bezpieczeństwo dokumentacji.

Testy sprawnościowe w klasach I–III a ewidencja „Sportowe Talenty” – jak dokumentować wyniki?

W aktualnym stanie prawnym nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej nie mają obowiązku wprowadzania wyników testów sprawnościowych uczniów klas I–III szkoły podstawowej do ewidencji „Sportowe Talenty”. Obowiązek ten obejmuje wyłącznie uczniów klas IV–VIII szkół podstawowych oraz uczniów szkół ponadpodstawowych. Rodzi się jednak pytanie: w jaki sposób nauczyciel powinien udokumentować przeprowadzone testy sprawnościowe w klasach I–III, skoro nie podlegają one wpisowi do systemu?

Czy statut szkoły powinien zawierać zapisy o organizacji kształcenia specjalnego?

Statut szkoły podstawowej ogólnodostępnej musi zawierać zapisy dotyczące celów i zadań szkoły, obejmujące również organizowanie opieki nad dziećmi niepełnosprawnymi. Wymóg ten wynika wprost z art. 98 ust. 1 pkt 4 ustawy – Prawo oświatowe. Nie oznacza to jednak, że statut powinien powielać szczegółowe rozwiązania zawarte w przepisach wykonawczych dotyczących kształcenia specjalnego.

Czy rodzic może decydować o wyborze podręcznika w klasie I?

Wybór podręczników w klasach I–III szkoły podstawowej jest procedurą ustawowo uregulowaną, w której rodzice uczestniczą wyłącznie pośrednio – poprzez Radę Rodziców. Indywidualny sprzeciw jednego rodzica nie ma mocy prawnej, aby zablokować decyzję szkoły. W praktyce oznacza to, że nawet jeśli rodzic nie zgadza się z wyborem podręcznika, nie może samodzielnie wymusić jego zmiany.

Od 1 września 2026 r. nowa podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym – jakie zajęcia edukacyjne przewidziano w szkole podstawowej?

Nowa podstawa programowa dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym w szkole podstawowej nie ogranicza się wprowadzenia nowe hierarchii celów kształcenia. Wprowadza zmienia się także katalog zajęć edukacyjnych, w którym uwzględniono dwa nowe: edukację środowiskową oraz edukację osobistą i zdrowotną. Oprócz tego nowa podstawa rozszerza treści w obszarze matematycznym i językowym, eksponuje zagadnienia związane z kształtowaniem postaw etycznych i społecznych oraz rozwijaniem kompetencji cyfrowych. Sprawdź, co dokładnie zmienia się w katalogu zajęć dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym. 

Przeniesienie ucznia do szkoły specjalnej w trakcie roku szkolnego

Uczeń może otrzymać orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego w trakcie trwania roku szkolnego. Szkoła musi zorganizować kształcenie specjalne nawet, jeżeli do końca zajęć zostało tylko kilka tygodni. Co jednak, gdy orzeczenie wskazuje na niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym, a rodzice decydują się na przeniesienie go do szkoły lub oddziału specjalnego? Czy przeniesienie do szkoły specjalnej w trakcie roku szkolnego jest możliwe? Co z ocenianiem i promowaniem, skoro nie będzie kontynuowany dotychczasowy program nauczania?

Wymiar pensum pedagoga szkolnego prowadzącego zajęcia rewalidacyjne

Dyrektor szkoły może przydzielić pedagogowi szkolnemu prowadzenie zajęć rewalidacyjnych, o ile ma on wymagane kwalifikacje. Wątpliwości budzi jednak to, czy takie zajęcia mogą być prowadzone w ramach godzin ponadwymiarowych oraz czy nauczyciel zatrudniony na stanowisku pedagoga może odmówić realizacji tego zadania. Sprawdź, jakie jest pensum nauczyciela prowadzącego zajęcia rewalidacyjne. 

Czy pedagog szkolny może mieć godziny ponadwymiarowe

Dyrektor może przydzielić pedagogowi godziny ponadwymiarowe. Zmiany obowiązujące od 1 września 2025 r. nie ograniczają bowiem możliwości przydzielenia tych godzin tylko do realizacji Jednak przepisy wskazują, komu i w jakich okolicznościach nie należy ich przydzielać. Sprawdź szczegóły.

Podsumowanie pracy pedagoga i psychologa szkolnego po pierwszym półroczu

Dyrektor przedszkola lub szkoły może zobowiązać każdego nauczyciela do przygotowania sprawozdania z pracy w kończącym się półroczu. Przepisy nie zawierają wytycznych dotyczących formy i zawartości takiego sprawozdania. Co więcej – na ten temat najczęściej milczą również regulacje wewnętrzne obowiązujące w szkołach. Wobec tego, jak opisać pracę i działania podejmowane na rzecz uczniów? Sprawdź, jakie informacje może uwzględniać podsumowanie pracy psychologa i pedagoga szkolnego po pierwszym półroczu.

Ile godzin zajęć rewalidacyjnych z uczniami może prowadzić pedagog specjalny?

Pedagog specjalny może w ramach pensum prowadzić zajęcia rewalidacyjne. Żadne przepisy nie wskazują, ile godzin takich zajęć można mu przydzielić, jednocześnie jednak – nie mogą one wyczerpywać wszystkich godzin pensum. Czym kierować się ustalając liczbę godzin zajęć rewalidacyjnych będzie prowadził pedagog specjalny w ramach obowiązkowego wymiaru godzin zajęć?

Czy dyrektor może nałożyć na pedagoga specjalnego obowiązki kancelaryjne?

Czy dyrektor szkoły może zobowiązać pedagoga specjalnego do wykonywania zadań kancelaryjnych? Choć instrukcja kancelaryjna obowiązuje wszystkich pracowników, zakres obowiązków pedagoga specjalnego wynika bezpośrednio z przepisów prawa oświatowego. Dowiedz się, w jakim zakresie dyrektor może nałożyć na pedagoga specjalnego obowiązki kancelaryjne.

Plan pracy pedagoga specjalnego w ujęciu praktycznym

Tworzenie planu pracy pedagoga specjalnego to nie tylko obowiązek, ale przede wszystkim sposób na efektywne i świadome realizowanie zadań, które mogą znacząco wpłynąć na jakość edukacji włączającej. W sytuacji, gdy prawo oświatowe nie dostarcza jednoznacznych wytycznych, opracowanie szczegółowego planu pracy staje się jednak wyzwaniem. Z artykułu dowiesz się nie tylko, dlaczego warto poświęcić czas na stworzenie takiego dokumentu, ale również jak go skutecznie zaplanować i stworzyć. Ekspertka podpowiada również, jakie narzędzia diagnostyczne i formy realizacji mogą wspierać pedagoga specjalnego w jego codziennych obowiązkach.

Polecenie doraźnego zastępstwa nauczycielowi wspomagającemu

Organizacja pracy szkoły często wymaga szybkiego reagowania na nieobecności nauczycieli, co wiąże się z koniecznością przydzielania zastępstw. W praktyce pojawia się pytanie, czy możliwe są doraźne zastępstwa dla nauczyciela wspomagającego oraz na jakich zasadach mogą być one realizowane. Choć przepisy dopuszczają takie rozwiązanie, nakładają jednocześnie istotne ograniczenia związane z ochroną realizacji zadań wobec uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. W artykule omówiono, kiedy i w jakich warunkach przydzielenie zastępstwa jest dopuszczalne, a kiedy stanowi naruszenie prawa.

Brak zgody organu prowadzącego zatrudnienia nauczyciela współorganizującego – co powinna zrobić szkoła?

W przypadku ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego wydanym ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera lub niepełnosprawności sprzężone, szkoła powinna zapewnić uczniowi wsparcie nauczyciela współorganizującego. Co jednak, gdy organ prowadzący szkołę odmawia jego zatrudnienia mimo zaleceń kuratorium? Wyjaśniamy, jak w tej sytuacji, zgodnie z przepisami prawa oświatowego, powinna postąpić szkoła.

Dokumentacja nauczyciela wspomagającego

Przepisy prawa oświatowego nie wskazują w sposób precyzyjny, jaką dokumentację powinien prowadzić nauczyciel wspomagający. Sprawdź czego może oczekiwać nauczyciel przedmiotu, wychowawca lub dyrektor szkoły. Upewnij się, że prowadzona przez Ciebie dokumentacja jest właściwa.

Nauczyciel psycholog a nowe prawo. Jak ustawa o zawodzie psychologa zmieni status psychologa szkolnego?

Długo wyczekiwana ustawa o zawodzie psychologa oraz samorządzie zawodowym psychologów została podpisana przez Prezydenta. Co ważne, ustawa została podpisana, jednak jej przepisy wejdą w życie dopiero po upływie 2 lat i 3 miesięcy od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Nowe przepisy będą wprowadzać jednolite zasady wykonywania zawodu psychologa i doprowadzą do powołania samorządu zawodowego psychologów – po upływie okresu vacatio legis. Co szczególnie ważne, ustawa przewiduje istotne zmiany w zatrudnianiu psychologów w szkołach i ich ścieżce awansu. Celem regulacji jest także wzmocnienie systemowej ochrony zdrowia psychicznego, w tym dzieci i młodzieży objętych pomocą psychologiczną w szkołach. Jakie konsekwencje dla oświaty przyniesie wejście w życie ustawy o zawodzie psychologa?

Funkcje i rola psychologa w przedszkolu

Współczesne przedszkole to nie tylko miejsce opieki i nauki podstawowych umiejętności, ale także przestrzeń wspierająca rozwój społeczny, emocjonalny i poznawczy dziecka. Bardzo ważną rolę w tym procesie pełni psycholog przedszkolny, który współpracuje z dziećmi, rodzicami, nauczycielami oraz innymi specjalistami w placówce. Jego działania mają charakter kompleksowy, ponieważ obejmują diagnozę, wsparcie indywidualne i grupowe, profilaktykę oraz interwencje kryzysowe. Wszystkie te obowiązki wynikają z rozporządzenia MEN w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach, a ich prawidłowe wdrożenie w praktyce jest niezbędne dla zapewnienia dzieciom bezpiecznych warunków do rozwoju.

Czy rodzic może wypisać dziecko z zajęć prowadzonych przez psychologa w szkole? Obowiązkowe zajęcia dla ucznia

Rodzice coraz częściej interesują się zakresem działań realizowanych przez szkoły w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W praktyce pojawia się pytanie: czy rodzic ma prawo odmówić udziału dziecka w zajęciach z psychologiem, także tych grupowych, które są częścią programu wychowawczo-profilaktycznego? Artykuł wyjaśnia granice władzy rodzicielskiej w kontekście przepisów prawa oświatowego.

Dokumentacja terapeuty pedagogicznego w przedszkolu – co i jak należy prowadzić?

Coraz częściej w opiniach i orzeczeniach wydawanych dzieciom uczęszczającym do przedszkola pokjawiają się zalecenia dotyczące udziału w zajęciach korekcyjno-kompensacyjnych. Pociąga to za sobą konieczność zatrudniania terapeutów pedagogicznych, co z kolei rodzi pytania o zakres obowiązków dokumentacyjnych tych specjalistów. Jaką dokumentację powinien prowadzić terapeuta pedagogiczny w przedszkolu? Odpowiedź zależy od rodzaju prowadzonych zajęć i charakteru realizowanych zadań.

Terapia ręki w szkole – kto może ją prowadzić i na jakich zasadach? Rodzaje zajęć, kwalifikacje nauczyciela

Terapia ręki to ważna forma wsparcia w pracy z dziećmi mającymi trudności w zakresie sprawności motoryki małej. Jest często zalecana uczniom z odpowiednią diagnozą i stanowi element zajęć terapeutycznych lub rewalidacyjnych w szkole. Jej prowadzenie rodzi jednak pytania o podstawy formalne: kto może pracować z dziećmi, jakie kwalifikacje są wymagane, czy możliwe jest zatrudnienie nauczyciela na stanowisku „terapeuta ręki” i jak właściwie przypisać prowadzenie tych zajęć w dokumentacji?

Jakie obowiązki ma terapeuta pedagogiczny

Obowiązki terapeuty pedagogicznego i zakres dokumentacji wynikają z przepisów, ale mogą również być wynikiem ustaleń podjętych w szkole w zakresie szczegółowych rozwiązań, które nie są jednoznacznie określone w przepisach. Sprawdzamy również, jakie dokumenty musi prowadzić terapeuta pedagogiczny w świetle najnowszych przepisów.

Czy nauczyciel może być zwolniony z dyżuru międzylekcyjnego

Nie ulega wątpliwości, że nauczyciel obowiązany jest rzetelnie realizować zadania związane z powierzonym mu stanowiskiem oraz podstawowymi funkcjami szkoły: dydaktyczną, wychowawczą i opiekuńczą, w tym zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom w czasie zajęć organizowanych przez szkołę. W związku z tym nauczyciele mają obowiązek pełnienia tzw. dyżurów międzylekcyjnych. Sprawdź, czy nauczyciel może być zwolniony z dyżurów podczas przerw międzylekcyjnych, a jeżeli tak – na jakiej podstawie.

Dobrostan nauczyciela po wakacjach – jak zadbać o równowagę i uniknąć wypalenia?

Początek roku szkolnego bywa dla nauczycieli źródłem napięcia, a nie mobilizacji. Stan psychicznego i fizycznego zmęczenia, z którym wielu pedagogów wraca do pracy, bywa mylnie przypisywany postawom uczniów lub ich rodziców. Tymczasem to nie uczniowie są główną przyczyną frustracji, lecz narastające przeciążenie i brak skutecznej regeneracji. Artykuł porusza kwestie związane z wypaleniem zawodowym, chronicznym stresem oraz deficytem odpoczynku w środowisku pracy nauczyciela. Przedstawia również konkretne mechanizmy i możliwe działania wspierające dobrostan psychiczny w codziennej praktyce szkolnej.

Zmęczeni nauczyciele. Psychologiczny obraz wypalenia zawodowego i dylematów powrotu do pracy w szkole

Wrzesień dla wielu osób oznacza jedynie zakończenie wakacji i początek roku szkolnego. Wśród nauczycieli bywa jednak momentem o znacznie większym ciężarze emocjonalnym – powrotem do wymagającej codzienności, która często wiąże się z przeciążeniem, brakiem satysfakcji z wykonywanej pracy oraz nasilającymi się objawami wypalenia zawodowego. To czas, w którym wielu nauczycieli – niekiedy po cichu, z poczuciem winy, a czasem z ulgą – zadaje sobie pytanie: „Nie chcę wracać. I co teraz?”. Niniejszy artykuł nie stanowi krytyki szkoły ani systemu oświaty. To próba rzeczowego opisania zjawiska, które z roku na rok przybiera na sile – narastającego zmęczenia, utraty sensu pracy oraz wewnętrznego wycofania z zawodu. Celem tekstu jest wspieranie refleksji i dostarczanie nauczycielom wskazówek, jak radzić sobie ze stresem zawodowym, a także jak na nowo zadbać o swój dobrostan psychiczny i emocjonalny.

Awans zawodowy: lekcja pokazowa nauczyciela wspomagającego odbywającego przygotowanie do zawodu

Nauczyciel współorganizujący kształcenie specjalne, który odbywa przygotowanie do zawodu nauczyciela, podlega takim samym obowiązkom w zakresie przeprowadzenia lekcji pokazowych, jak inni nauczyciele. Dotyczy to również sytuacji, w której nie prowadzi samodzielnie zajęć, lecz realizuje zadania podczas lekcji prowadzonych wspólnie z innym nauczycielem. W praktyce ocenie podlegają wtedy działania podejmowane w toku zajęć, adekwatnie do zakresu jego obowiązków i faktycznie wykonywanych zadań.

Skład komisji na lekcji pokazowej – zasady ustalania w zależności od roku rozpoczęcia przygotowania do zawodu

Od roku szkolnego 2025/2026 zasady prowadzenia lekcji pokazowych przez nauczycieli odbywających przygotowanie do zawodu są bardziej złożone. O tym, kto zasiądzie w komisji obserwującej zajęcia, decyduje dziś nie tylko etap przygotowania do zawodu, lecz przede wszystkim moment jego rozpoczęcia. W praktyce oznacza to, że równolegle funkcjonują dwa różne reżimy prawne dotyczące składu komisji – jeden dla nauczycieli, którzy rozpoczęli przygotowanie do zawodu przed 1 września 2025 r., a drugi dla tych, którzy rozpoczęli je po tej dacie. W artykule krok po kroku wyjaśniono zasady ustalania składu komisji podczas pierwszej i drugiej lekcji pokazowej nauczyciela początkującego. Oprócz tego udzielono odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania dyrektorów i nauczycieli dotyczące praktycznego stosowania art. 9fa ustawy – Karta Nauczyciela.

Udział w szkoleniu a godziny ponadwymiarowe – jakie wynagrodzenie otrzyma nauczyciel?

W kontekście zasad rozliczania wynagrodzenia wątpliwości budzi sytuacja, w której nauczyciel nie realizuje zaplanowanych godzin ponadwymiarowych z powodu udziału w szkoleniu, szkoleniu branżowym lub innej formie doskonalenia zawodowego. Ministerstwo Edukacji wyjaśnia, że w takim przypadku nie stosuje się art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, dotyczącego gotowości do pracy. Sprawdź, jak należy rozliczać wynagrodzenie za dzień, w którym nauczyciel uczestniczy w szkoleniu.