Czy zaburzenia neurorozwojowe mogą współistnieć? O trudnościach uczniów z podwójną diagnozą (spektrum autyzmu i ADHD)

Coraz częściej w polskich szkołach pojawiają się uczniowie, których funkcjonowanie nie mieści się w ramach jednego rozpoznania. Zaburzenia neurorozwojowe to grupa trudności, o których coraz częściej mówi się w kontekście neuroróżnorodności – pojęcia, które na stałe zagościło w przestrzeni szkolnej. Różnice w pracy mózgu i funkcjonowaniu układu nerwowego są naturalne, a sam rozwój mózgu może przebiegać bardziej różnorodnie, niż się kiedyś wydawało. Co przekłada się na realne trudności w edukacji. Jednym z ogromnych wyzwań współczesnej szkoły jest rozumienie współwystępowania zaburzeń neurorozwojowych oraz potrzeb dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi.

Pomoc wizualna dopasowana do ucznia ze spektrum autyzmu – praktyczne zasady pracy z harmonogramem graficznym

W pracy z uczniem ze spektrum autyzmu jedną z podstawowych zasad jest zapewnienie mu czytelnej struktury i przewidywalności. Dotyczy to zarówno przebiegu dnia, jak i pojedynczych zajęć, czynności samoobsługowych, interakcji społecznych czy zmian organizacyjnych. Uczeń powinien wiedzieć, co będzie się działo, w jakiej kolejności, jak długo potrwa dana aktywność i co nastąpi po jej zakończeniu. Komunikat słowny nie zawsze jest wystarczający. Może być zbyt szybki, zbyt złożony albo zbyt ulotny. W sytuacji przeciążenia sensorycznego, emocjonalnego lub poznawczego uczeń może nie przetwarzać skutecznie poleceń werbalnych, nawet jeśli zwykle rozumie mowę. Odpowiednio dobrane pomoce dydaktyczne o charakterze wizualnym dają mu dodatkowy, bardziej trwały punkt odniesienia. Obraz, symbol, fotografia lub napis pozostają dostępne dłużej niż wypowiedziane zdanie. Uczeń może do nich wrócić, wskazać je, porównać z aktualną sytuacją i wykorzystać do orientacji w działaniu.

Czy uczeń z autyzmem może otrzymać karę statutową w szkole?

Czy uczeń z zaburzeniami ze spektrum autyzmu może otrzymać karę statutową w szkole? Tak – przepisy prawa tego nie wykluczają, jednak tylko wtedy, gdy zachowanie ucznia nie wynika bezpośrednio z jego niepełnosprawności, a decyzja szkoły została oparta na postanowieniach statutu i poprzedzona rzetelną analizą jego indywidualnej sytuacji.

Światowy Dzień Świadomości Autyzmu w szkole – jak organizować go z myślą o uczniach w spektrum

W wielu szkołach Światowy Dzień Świadomości Autyzmu kojarzy się z niebieskimi dekoracjami, głośnymi wydarzeniami i wspólnymi akcjami mającymi zwrócić uwagę na potrzeby osób w spektrum. Intencje są dobre – chodzi o budowanie wrażliwości i wiedzy. Warto jednak zadać sobie pytanie, czy forma tych działań rzeczywiście odpowiada doświadczeniom uczniów z autyzmem. Dla wielu z nich szkolna rzeczywistość już na co dzień jest pełna intensywnych bodźców: hałasu, nagłych zmian i społecznych niejednoznaczności. W tym kontekście prawdziwa świadomość autyzmu może oznaczać coś prostszego niż kolejna głośna akcja. Być może najważniejszym gestem jest to, by na chwilę zwolnić tempo i spróbować zobaczyć szkołę oczami ucznia w spektrum. 

Czy sześciolatek zaburzeniami ze spektrum autyzmu może odbywać roczne przygotowanie przedszkolne w grupie pięciolatków?

Dziecko posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm cechują zaburzenia rozwojowe w obszarze komunikacji i interakcji społecznych. Może okazać się, że nie jest w stanie zaadaptować się w grupie rówieśniczej, ale nawiązuje dobre relacje z dziećmi młodszymi lub starszymi. Czy w takim przypadku dyrektor może podjąć decyzję o przeniesieniu dziecka do innej grupy wiekowej? Co w sytuacji, gdy realizuje ono obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego?

Osobna sala na sprawdzian dla ucznia z zaburzeniami ze spektrum autyzmu – kiedy szkoła ma taki obowiązek?

Szkoła nie ma automatycznego obowiązku zapewnienia osobnej sali na sprawdzian dla ucznia z autyzmem wyłącznie na wniosek rodzica. O zastosowaniu takiego dostosowania decyduje zespół opracowujący indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET), na podstawie analizy funkcjonowania ucznia (WOPFU). Jeżeli osobna sala zostanie uznana za konieczną i zapisana w IPET, szkoła ma obowiązek takie warunki zapewnić.

5 błędów nauczycieli w komunikacji z uczniami ze spektrum autyzmu – jak ich uniknąć

Skuteczna komunikacja to jeden z najważniejszych elementów wspierania uczniów ze spektrum autyzmu. To właśnie od sposobu, w jaki nauczyciel przekazuje informacje, zależy, czy dziecko zrozumie polecenie, poczuje się bezpiecznie i będzie mogło w pełni uczestniczyć w zajęciach. Tymczasem w codziennej praktyce szkolnej popełnia się wiele błędów komunikacyjnych – często nieświadomie – które utrudniają naukę i pogłębiają trudności społeczne. Oto pięć najczęstszych błędów i sprawdzone sposoby, jak ich uniknąć.

Dlaczego dziewczynki ze spektrum autyzmu są często niezdiagnozowane? O maskowaniu objawów i jego skutkach

Na pierwszy rzut oka wszystko wydaje się w porządku. Dziewczynka dobrze się uczy, ma poprawne relacje z rówieśnikami, przestrzega szkolnych zasad i nie sprawia problemów wychowawczych. A jednak coś nie pasuje – po lekcjach jest wyczerpana, w domu często płacze, a kontakt z innymi kosztuje ją ogromną ilość energii. Ten pozorny spokój bywa mylący. W rzeczywistości może być efektem maskowania – strategii przystosowawczej, która sprawia, że objawy autyzmu stają się niemal niewidoczne. Maskowanie to powód, dla którego tak wiele dziewczynek ze spektrum autyzmu pozostaje niezdiagnozowanych przez lata. Ukrywając swoje trudności, dostosowują się do oczekiwań otoczenia – kosztem zdrowia psychicznego, relacji społecznych i poczucia własnej wartości.

Wspomaganie ucznia w spektrum autyzmu podczas egzaminów

Przepisy przewidują możliwość zapewnienia uczniowi z orzeczeniem wspomagania podczas egzaminów zawodowych oraz egzaminu maturalnego. Wsparcie ze strony nauczyciela wspomagającego w czasie egzaminu nie powinno być uzależnione od tego, czy w trakcie nauki uczeń korzystał z pomocy nauczyciela współorganizującego kształcenie specjalne.

Jak przygotować schematy i system nagród dla dziecka ze spektrum autyzmu i ADHD? Praktyczne wskazówki do opracowania planu aktywności i rutyny

Uczniowie z zaburzeniami ze spektrum autyzmu i ADHD lepiej funkcjonują w przewidywalnym, uporządkowanym środowisku. Właśnie dlatego istotne jest przygotowanie odpowiednich schematów dnia w domu i w szkole, ustalenie zasad współpracy z rodzicami oraz wdrożenie systemów nagradzania – zarówno w środowisku domowym, jak i szkolnym. Poniższy artykuł przedstawia przykładowe rozwiązania, które można wdrożyć w pracy z uczniem.