Nauczyciel nie może przeszukać ucznia ani jego plecaka

Czy nauczyciel może przeszukać plecak ucznia, jego kieszenie albo szafkę? To pytanie wraca przy każdym wyjeździe i wycieczce szkolnej, ale także przy podejrzeniu kradzieży lub posiadania niedozwolonych substancji. Dla uczniów wycieczka to zasłużony odpoczynek, dla nauczycieli – stres związany z odpowiedzialnością za zdrowie i bezpieczeństwo. Chcąc minimalizować ryzyko związane z szalonymi pomysłami młodych ludzi, wychowawcy wprowadzają zakazy posiadania określonych rzeczy, zapowiadają przeszukania i rewizje i proszą rodziców o pisemne zgody na takie działania. Czy słusznie? Żadne przepisy nie dają nauczycielom prawa do samodzielnego przeszukiwania ucznia lub należących do niego rzeczy. Sprawdź, jak postąpić w sytuacji podejrzenia, że uczeń posiada niedozwolone przedmioty lub substancje.

Jak egzekwować zakaz korzystania z telefonów w szkole

Zakaz korzystania z telefonów w szkole to nie tylko kwestia odpowiednich zapisów w ustawie i statucie. Kluczowe znaczenie ma jego skuteczne egzekwowanie w codziennych sytuacjach. Jak powinien zareagować nauczyciel, gdy uczeń mimo zakazu korzysta z telefonu? Czy może mu go odebrać? Jakie działania wychowawcze i kary można zastosować? Sprawdzamy także, w jakich przypadkach nauczyciel może zezwolić uczniowi na skorzystanie z telefonu mimo obowiązującego zakazu.

Telefon jako narzędzie potrzebne uczniowi ze względów zdrowotnych – jak uzyskać zgodę na korzystanie ze smartfona

Zakaz korzystania z telefonu komórkowego w szkole nie ma charakteru bezwzględnego. Jednym z wyjątków jest sytuacja, w której uczeń ze względu na chorobę, niepełnosprawność lub inne szczególne potrzeby wymaga korzystania z odpowiedniego sprzętu specjalistycznego albo aplikacji mobilnej służącej do monitorowania stanu zdrowia. W takim przypadku możliwe jest uzyskanie zgody dyrektora szkoły na korzystanie z telefonu lub innego urządzenia elektronicznego.

10 października – Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. Jak przeciwdziałać stygmatyzacji uczniów z trudnościami w zakresie zdrowia psychicznego?

Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego obchodzimy co roku 10 października, a pierwsze obchody Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego odbyły się 10 października 1992 r. Hasło przewodnie tegorocznych obchodów ogłosiła Światowa Federacja Zdrowia Psychicznego (WFMH), wspierana przez Światową Organizację Zdrowia. Brzmi ono „Głos doświadczenia: prawdziwe świadectwa, realne zmiany" (ang. „Lived Experiences Heard: Real Voices, Real Change") [1]. Przypomina, że zmiana społecznych postaw zaczyna się od słuchania osób, które mają za sobą własne doświadczenie choroby lub załamania. W szkole oznacza to przede wszystkim słuchanie uczniów. A jest kogo słuchać: z badania przeprowadzonego w grudniu ubiegłego roku wśród blisko 45 tys. uczniów szkół ponadpodstawowych wynika, że co piąty z nich w ciągu ostatniego tygodnia bardzo często lub stale odczuwał smutek [2]. Uczniowie zmagający się z problemami emocjonalnymi są szczególnie narażeni na wykluczenie i etykietowanie z powodu kłopotów, na które nie mają wpływu. Dowiedz się, jak w szkole ograniczać mechanizmy stygmatyzacji.

Obowiązki szkoły w zakresie bezpieczeństwa uczniów

Bezpieczeństwo w szkole ma wiele wymiarów. Obejmuje zarówno bezpieczne i higieniczne warunki nauki, wychowania i opieki, stan techniczny budynku oraz nadzór nad uczniami, jak i bezpieczeństwo psychiczne, przeciwdziałanie przemocy, cyberprzemocy i zachowaniom ryzykownym. Zadaniem szkoły jest nie tylko reagowanie na zdarzenia zagrażające uczniom, lecz także prowadzenie działań profilaktycznych, rozpoznawanie zagrożeń i tworzenie procedur, które pozwalają pracownikom właściwie postępować w sytuacjach trudnych i kryzysowych. Wyjaśniamy, jakie obowiązki ma w tym zakresie szkoła i jakie zasady obowiązują od roku szkolnego 2026/2027.

Współpraca szkoły z kuratorem sądowym – zakres i zasady

Praca kuratora sądowego jest jedną z form oddziaływania na sytuację dziecka i rodziny w ich naturalnym środowisku. Kurator nie tylko spotyka się z nadzorowanym, ale także współpracuje z instytucjami tworzącymi system wsparcia rodziny – w tym ze szkołą. Sprawdź, na czym polega nadzór kuratora, jakich informacji szkoła może mu udzielać bez zgody rodziców i czy może egzekwować od kuratora realizację jego zadań.

Program wychowawczo-profilaktyczny – czy w każdym roku uchwalać nowy?

W szkołach publicznych program wychowawczo-profilaktyczny uchwala rada rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną w każdym roku szkolnym. Odrębną kwestią jest to, że może się zdarzyć, że większość treści programu zostanie powtórzona w kolejnym roku szkolnym lub zmodyfikowana, przez organy w nowym składzie, jednak zawsze program wymaga nowej uchwały.

Czy rodzic może wypisać dziecko z zajęć prowadzonych przez psychologa w szkole? Obowiązkowe zajęcia dla ucznia

Rodzice coraz częściej interesują się zakresem działań realizowanych przez szkoły w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W praktyce pojawia się pytanie: czy rodzic ma prawo odmówić udziału dziecka w zajęciach z psychologiem, także tych grupowych, które są częścią programu wychowawczo-profilaktycznego? Artykuł wyjaśnia granice władzy rodzicielskiej w kontekście przepisów prawa oświatowego.

Jak nauczyciel może odmówić przyjęcia prezentu na koniec roku szkolnego, aby nie stworzyć niezręcznej sytuacji

Koniec roku szkolnego, Dzień Edukacji Narodowej, pożegnanie klasy ósmej, zakończenie współpracy z wychowawcą – to momenty, w których rodzice i uczniowie często chcą podziękować nauczycielowi. Zazwyczaj stoją za tym dobre intencje: wdzięczność, sympatia, potrzeba domknięcia relacji, chęć docenienia pracy, której na co dzień nie da się łatwo zmierzyć. Dla nauczyciela taka sytuacja bywa jednak niejednoznaczna. Z jednej strony nie chce okazać chłodu, niewdzięczności albo lekceważenia rodzicielskiego gestu. Z drugiej – wie, że szkoła jest miejscem, w którym warto zachować przejrzyste granice. Szczególnie wtedy, gdy prezent ma większą wartość, jest wręczany indywidualnie, pojawia się przed klasyfikacją albo może zostać odczytany jako próba szczególnego wyróżnienia nauczyciela.

Opinia o uczniu dla jednego z rodziców – czy szkoła może wydać taki dokument?

Szkoła może sporządzić i wydać rodzicowi opinię o uczniu, w tym informację o udzielanej pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Jest to dopuszczalne, jeżeli rodzic posiada władzę rodzicielską i nie ma orzeczenia sądu, które ograniczałoby jego prawo do uzyskiwania informacji o dziecku albo reprezentowania dziecka w sprawach dotyczących edukacji. Samo pozostawanie rodziców w konflikcie, także w toku sprawy rozwodowej, nie pozbawia żadnego z nich prawa do informacji o dziecku. Szkoła nie powinna jednak formułować ocen dotyczących konfliktu rodzinnego ani rozstrzygać, który z rodziców ma rację.

Stała obecność rodzica w szkole może zostać ograniczona przez dyrektora

Długotrwała obecność rodzica na terenie szkoły, szczególnie w sytuacji, gdy powołuje się on na przemoc rówieśniczą wobec dziecka, stawia dyrektora przed trudnym zadaniem. Z jednej strony szkoła ma obowiązek zapewnić bezpieczeństwo uczniowi i rzetelnie zbadać zgłoszenie, z drugiej – musi chronić całą społeczność szkolną oraz przestrzegać procedur dotyczących obecności osób trzecich. Jak w takiej sytuacji powinien postąpić dyrektor i czy może ograniczyć obecność rodzica?

Rola psychologa i pedagoga specjalnego w realizacji doradztwa zawodowego w szkole

Doradztwo zawodowe w szkole nie jest zadaniem wyłącznie doradcy zawodowego. W jego realizację włączają się również nauczyciele i specjaliści, w tym psycholog oraz pedagog specjalny. Ich wiedza o potrzebach, możliwościach, predyspozycjach i zainteresowaniach uczniów ma znaczenie przy wyborze dalszego kształcenia i planowaniu kariery zawodowej. Sprawdź, jaka jest rola tych specjalistów w WSDZ, kiedy szczególnie warto ich włączyć i czy muszą należeć do zespołu ds. doradztwa zawodowego.

Reforma26: Doradztwo zawodowe 2026 – zadania dyrektora szkoły

Zmiany w doradztwie zawodowym od 1 września 2026 r. nie dotyczą wyłącznie doradców zawodowych. Dyrektor szkoły powinien zweryfikować organizację wewnątrzszkolnego systemu doradztwa zawodowego, zadbać o prawidłowe przygotowanie programu, współpracę z pracodawcami i rodzicami oraz sprawdzić, czy statut i dokumentacja szkolna odpowiadają nowym wymaganiom. Sprawdź, na co dyrektor powinien zwrócić szczególną uwagę przed zatwierdzeniem programu doradztwa zawodowego.

Reforma26: Zadania doradcy zawodowego od 1 września 2026 r.

Od 1 września 2026 r. doradca zawodowy będzie jeszcze mocniej pełnił rolę koordynatora działań doradczych i przewodnika uczniów po zmieniającym się rynku pracy. Nowe przepisy wzmacniają znaczenie analizy danych rynkowych, współpracy z pracodawcami, narzędzi cyfrowych, sztucznej inteligencji, Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji oraz praktycznego przygotowania uczniów do wejścia na rynek pracy. Sprawdź, jak zmienią się zadania doradcy zawodowego w szkole.

Procedura zachowania bezpieczeństwa w szkole – o czym pamiętać?

Dyrektor i nauczyciele muszą być przygotowani na wystąpienie w szkole różnego rodzaju niebezpiecznych sytuacji, dlatego w niemal każdej placówce opracowuje się procedury zachowania bezpieczeństwa. Często jednak lekceważy się zagrożenia, które wydają się mało prawdopodobne, a doświadczenie pokazuje, że w szkole może zdarzyć się wszystko. W maju 2022 r. w jednej ze szkół w warszawskim Wawrze podczas kłótni uczeń kilkakrotnie ugodził nożem kolegę, który zmarł. Kilka dni później do szkoły w Brześciu Kujawskim wszedł uzbrojony 18-latek i zranił dwie osoby. Takich zdarzeń nie da się całkowicie wykluczyć, ale można ograniczyć ryzyko ich wystąpienia i ich skutki. Sprawdź, jak opracować procedury bezpieczeństwa w szkole i co powinny zawierać.

Odpowiedzialność wychowawcy za zdrowie i bezpieczeństwo uczniów

Wychowawca wysłał źle czującego się ucznia samego do pielęgniarki, a ten po drodze zasłabł i spadł ze schodów? Za takie zaniechanie można odpowiadać nawet karnie. Obowiązkiem każdego nauczyciela, także wychowawcy klasy, jest dbanie o zdrowie i bezpieczeństwo uczniów w czasie, gdy pozostają pod opieką szkoły lub innej placówki oświatowej. Niewłaściwe wywiązywanie się z tego obowiązku może skutkować odpowiedzialnością porządkową, dyscyplinarną, a nawet karną. Wyjaśniamy obowiązki i odpowiedzialność prawną wychowawcy za zdrowie i bezpieczeństwo uczniów: jakie działania i zaniechania grożą sankcjami, co pomoże wychowawcy zapewnić uczniom bezpieczeństwo i zatroszczyć się o ich zdrowie, kiedy wychowawca nie odpowiada za wypadek ucznia w szkole i kto wypłaca odszkodowanie.

Wady punktowego systemu oceny zachowania – dlaczego kary nie działają na uczniów?

Szkoła współuczestniczy w wychowywaniu dzieci i młodzieży. Nic dziwnego, że wciąż pojawiają się nowe rozwiązania mające wspierać ten proces. Jednym z nich jest punktowy system oceny zachowania, czyli przyznawanie uczniom dodatnich i ujemnych punktów za określone zachowania. Punkty te następnie wpływają na ocenę zachowania. Punktowanie na pewno jest wygodne, ponieważ umożliwia szybkie ocenianie. Czy jest jednak skuteczne? Wychowanie w szkole może wyglądać inaczej. Dowiedz się, co zrobić, aby modelować postawy uczniów bez konieczności ciągłego ich karania.

Zagrożenie na przerwie – jak reagować? Schemat 4U w praktyce

Przerwa to czas, w którym zarządzanie bezpieczeństwem jest najtrudniejsze. Uczniowie są rozproszeni po korytarzach, schodach i boisku, drzwi sal są otwarte, a nauczyciel dyżurny nie ma przy sobie jednej, zorganizowanej klasy. Jeżeli właśnie wtedy na terenie szkoły pojawi się osoba z nożem lub innym niebezpiecznym przedmiotem, liczą się sekundy i proste, przećwiczone zasady. Wyjaśniamy, jak nauczyciel dyżurny może zastosować schemat 4U, opisany w instrukcji przekazanej szkołom przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Zgoda rodziców na przytrzymanie agresywnego ucznia

Użycie siły fizycznej wobec ucznia to rozwiązanie ostateczne, które można zastosować tylko w wyjątkowych sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia. Gdy uczeń zachowuje się agresywnie, nauczyciel lub inny pracownik szkoły może być zmuszony do jego przytrzymania i nie potrzebuje na to zgody rodziców. Przepisy oświatowe nie regulują jednak takiej interwencji wprost, dlatego warto wiedzieć, co chroni pracownika szkoły i gdzie leżą granice dopuszczalnego działania. Dowiedz się, w jakich sytuacjach dopuszczalny jest kontakt fizyczny z agresywnym uczniem i jak go ograniczać.