Wspieranie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży – kierunki polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027 w praktyce

Realizacja kierunku polityki oświatowej dotyczącego zdrowia psychicznego nie powinna ograniczać się do pojedynczych zajęć profilaktycznych ani działań podejmowanych dopiero w odpowiedzi na kryzys ucznia. Potrzebne jest systematyczne budowanie odporności psychicznej dzieci i młodzieży, rozwijanie ich sprawczości oraz tworzenie środowiska, w którym mogą mówić o emocjach, trudnościach i potrzebach. Szczególne znaczenie ma obecność wspierającego dorosłego, który potrafi zauważyć niepokojące sygnały i odpowiednio zareagować.

Regeneracja nauczyciela po roku szkolnym. Jak zadbać o umysł, by uniknąć przeciążenia?

Lipiec, w którym obchodzony jest Światowy Dzień Mózgu, może być dobrą okazją do zatrzymania się i przyjrzenia kondycji własnego umysłu. Nie tylko pamięci, koncentracji czy zdolności uczenia się, ale również psychicznemu zmęczeniu, napięciu i przeciążeniu, które często towarzyszą pracy nauczyciela. Przez większą część roku szkolnego nauczyciel pracuje w warunkach wymagających stałej uwagi, szybkiego reagowania i wielu decyzji. Prowadzenie zajęć, ocenianie, dokumentacja, rozmowy z rodzicami, konflikty, wspieranie uczniów, współpraca z zespołem czy szkolenia sprawiają, że umysł przez wiele godzin pozostaje w gotowości. Wakacje są więc nie tylko przerwą od obowiązków zawodowych. Mogą stać się czasem świadomej regeneracji, odzyskiwania równowagi i odbudowywania własnych zasobów.

Reforma26: Zadania wychowawcze szkoły w nowej podstawie programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej

Zadania wychowawcze szkoły nie ograniczają się do godzin wychowawczych, interwencji podejmowanych w razie problemów ani działań prowadzonych w gabinecie pedagoga lub psychologa. Nowa podstawa programowa wyraźnie wskazuje, że wychowanie jest – obok kształcenia – równoprawnym elementem funkcjonowania szkoły i zadaniem wszystkich nauczycieli. Powinno odbywać się podczas codziennych szkolnych doświadczeń: na lekcjach, przerwach, zajęciach pozalekcyjnych, wycieczkach, uroczystościach oraz w relacjach między uczniami i dorosłymi. Szczególne znaczenie zyskują wychowanie do wartości, rozwijanie kompetencji przekrojowych, budowanie sprawczości uczniów, troska o ich dobrostan oraz dostosowanie wsparcia do indywidualnych potrzeb. Pedagog i psycholog szkolny nie są jedynymi realizatorami tych zadań, ale ze względu na zakres swoich obowiązków mogą odgrywać ważną rolę w ich planowaniu, koordynowaniu i wdrażaniu.

Jak uczyć odpowiedzialności i rozwijać samodzielność ucznia? Granice, pomoc i konsekwencje w pracy nauczyciela

Praca nauczyciela i wychowawcy nie polega wyłącznie na przekazywaniu wiedzy. To także codzienne podejmowanie decyzji: kiedy wesprzeć ucznia, a kiedy się wycofać i pozwolić mu zmierzyć się ze skutkami własnych wyborów. To napięcie między pomocą a stawianiem granic jest jednym z najtrudniejszych aspektów pracy wychowawczej. Właśnie w tym kontekście pojawia się pytanie, jak uczyć dziecko odpowiedzialności w sposób, który realnie wspiera jego rozwój, a nie prowadzi do zależności od dorosłego. Artykuł pokazuje, kiedy pomoc daje dziecku poczucie bezpieczeństwa i sprawstwa, a kiedy odbiera mu szansę na samodzielne uczenie się. Omawia także rolę konsekwencji, granic i refleksji nauczyciela w procesie wychowawczym, którego celem jest nie tylko radzenie sobie z bieżącymi trudnościami, ale przede wszystkim kształtowanie odpowiedzialnego człowieka.

Nie tylko kolorowe skarpetki. Jak zorganizować w szkole Dzień Zespołu Downa, aby uczył empatii?

W dniu 21 marca w wielu szkołach pojawiają się kolorowe plakaty, zdjęcia osób w dwóch różnych skarpetkach i hasła o akceptacji. Niestety jednak, dla wielu właśnie na symbolu kończy się refleksja. Uczniowie robią zdjęcie, zakładają niepasujące skarpetki i… następnego dnia wszystko wraca do codzienności. Tymczasem Dzień Zespołu Downa może stać się znacznie ważniejszą lekcją – momentem, w którym uczniowie naprawdę zaczynają rozumieć, czym jest różnorodność, empatia i reagowanie na wykluczenie. W tym artykule pokazano, jak zorganizować szkolne działania, które nie będą tylko jednorazową akcją, ale realną okazją do rozmowy, refleksji i zmiany sposobu myślenia uczniów. Jeśli chcesz dowiedzieć się, jak zamienić symboliczne kolorowe skarpetki nie do pary w wartościową lekcję wychowawczą, poznaj sprawdzone pomysły i konkretne pytania do pracy z klasą.

Gdy uczeń płacze… Czyli kilka słów o (prawnych) konsekwencjach niewłaściwego traktowania uczniów

Każdy nauczyciel przynajmniej kilka razy w karierze zawodowej widział płaczącego ucznia. Z reguły w takiej sytuacji staramy się dowiedzieć, co się stało, a jeżeli to możliwe – wesprzeć ucznia w trudnym dla niego momencie. Jednak co w sytuacji, gdy źródłem problemu jest sam nauczyciel? Czy i jakie konsekwencje mogą spotkać nauczyciela, który swoim zachowaniem doprowadzi ucznia do łez?

Jak przeprowadzić diagnozę przed opracowaniem programu wychowawczo-profilaktycznego

Zakres diagnozy prowadzonej w związku z koniecznością opracowania programu wychowawczo-profilaktycznego powinien wynikać z problemów występujących w danej społeczności szkolnej. Wskazaniem do wyboru obszaru diagnozy mogą być np. wyniki nauczania, analiza zachowań uczniów, sytuacje problemowe, chęć rozpoznania zagrożeń występujących w szkole itp. Program powinien zostać uchwalony do 30 września.

Niewłaściwa realizacja godzin wychowawczych – jakie konsekwencje poniesie wychowawca?

Godziny wychowawcze pełnią ważną rolę w procesie kształcenia i wychowania uczniów. Stanowią przestrzeń do rozwijania kompetencji społecznych, wzmacniania relacji w grupie klasowej oraz kształtowania postaw i wartości zgodnych z celami edukacyjnymi szkoły. Zdarzają się jednak przypadki, w których godziny wychowawcze nie są realizowane zgodnie z ich założeniami. Niewłaściwa realizacja godzin wychowawczych, w szczególności polegająca na ignorowaniu zaplanowanych tematów i pozostawianiu uczniów bez merytorycznego wsparcia, może negatywnie wpływać na jakość pracy szkoły oraz powodować utratę zaufania ze strony uczniów i ich rodziców. Takie postępowanie może również stanowić podstawę do wyciągnięcia konsekwencji wobec nauczyciela. Celem niniejszego artykułu jest omówienie zakresu odpowiedzialności za nierealizowanie tematów godzin wychowawczych.

Ekrany na korytarzu w szkole – aspekty prawne i organizacyjne

Obecność monitorów w przestrzeni wspólnej szkoły budzi emocje i wątpliwości rodziców. Najczęściej wskazywane obawy dotyczą przebodźcowania, trudności z koncentracją, nadmiernej ekspozycji na bodźce wizualne oraz problemów z samoregulacją u dzieci, szczególnie tych ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Należy natomiast pamiętać, że prawo oświatowe nie zakazuje ani nie nakazuje montażu ekranów w szkole. Decyzja ma charakter organizacyjny i należy do dyrektora szkoły. Podejmując ją trzeba zadbać o to, by wdrożone rozwiązanie było zgodne z obowiązkiem zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków nauki oraz uwzględniało indywidualne potrzeby uczniów, w tym zalecenia wynikające z orzeczeń, IPET i WOPFU.

Czy rodzic ma prawo wglądu do dokumentacji zajęć rewalidacyjnych dziecka?

Rodzic dziecka objętego kształceniem specjalnym, posiadający pełnię praw rodzicielskich, ma prawo do wglądu w dokumentację prowadzoną przez szkołę w zakresie dotyczącym jego dziecka. Obejmuje to również dokumentację zajęć rewalidacyjnych, prowadzonych przez nauczycieli i specjalistów w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Przepisy prawa oświatowego jasno określają, co i w jaki sposób powinno być dokumentowane. Sprawdź, czy szkoła musi udostępniać zapisy w dziennikach zajęć i przekazywać rodzicom ksero indywidualnego programu zajęć rewalidacyjnych.

Współpraca z rodzicami. Jak nie prowadzić zebrania z rodzicami – przewodnik po błędach

Zebranie z rodzicami to nie tylko formalny obowiązek, lecz także ważny element współpracy z rodzicami i budowania wzajemnego zaufania. To narzędzie współpracy szkoły z rodzicami, dialogu i budowania partnerskich relacji między wychowawcą a rodziną ucznia. Niestety, wiele spotkań traci swój potencjał przez błędy, które można łatwo wyeliminować. Część z nich ma charakter formalny i pozostaje w związku z przepisami prawa oświatowego, inne dotyczą organizacji spotkań i sposobu, w jaki wychowawca przygotowuje zebranie z rodzicami. Oba obszary są równie istotne, ponieważ wychowawca odpowiada nie tylko za przekazanie informacji, lecz także za kulturę komunikacji i zgodność działań z obowiązującymi przepisami.

Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego – struktura i organizacja WSDZ w szkole na rok 2026/2027

Wewnątrzszkolny system doradztwa zawodowego stanowi obowiązkowy element organizacji pracy szkoły. Przepisy nie określają jednak szczegółowego wzoru WSDZ, dlatego każda szkoła powinna opracować system dostosowany do swojego typu, potrzeb uczniów oraz lokalnych uwarunkowań edukacyjnych i zawodowych. Sprawdź, co powinien zawierać ten dokument, kto odpowiada za realizację doradztwa zawodowego w szkole i jak przygotować roczny program działań.

Preorientacja zawodowa w przedszkolu – zasady organizacji

Działania dotyczące preorientacji zawodowej w przedszkolu są podejmowane w toku realizacji podstawy programowej wychowania przedszkolnego. Przedszkole nie musi więc opracowywać odrębnego programu doradztwa zawodowego, ale może przygotować własny program preorientacji zawodowej jako uporządkowane narzędzie pracy. W roku szkolnym 2026/2027 takie działania mogą być również elementem innowacji pedagogicznej, jeżeli zostaną powiązane z wdrażaniem nowej podstawy programowej, rozwijaniem sprawczości dzieci, współpracy, samodzielności i poznawaniem świata pracy. Podpowiadamy, jak organizować realizację treści w ramach preorientacji zawodowej.

Zmiany w doradztwie zawodowym od 1 września 2026 r. – co nowelizacja rozporządzenia w praktyce oznacza dla szkół?

Od 1 września 2026 r. doradztwo zawodowe w szkołach nie będzie ograniczać się do informacji o zawodach i wyborze szkoły. Nowe przepisy mocniej wiążą działania doradcze z realnym rynkiem pracy, współpracą z pracodawcami, Branżowymi Centrami Umiejętności, narzędziami cyfrowymi oraz sztuczną inteligencją. To oznacza konieczność przemyślenia programu doradztwa zawodowego, sposobu pracy z uczniami i rodzicami, a w wielu szkołach także dokumentacji. Szkoły muszą przygotować się bardziej świadomego korzystania z danych o rynku pracy, zaplanowania współpracy z pracodawcami i przedstawicielami branż, a także włączenia do działań doradczych narzędzi cyfrowych, AI i rodziców. Z całą pewnością warto już teraz sprawdzić, czy program realizacji doradztwa zawodowego, statut szkoły i organizacja działań doradczych odpowiadają nowym wymaganiom. Sprawdź, co dokładnie się zmienia i na co szkoła powinna przygotować się przed nowym rokiem szkolnym.

Trening Zastępowania Agresji w szkole – na czym polega i jakie są możliwości modelowania zachowania ucznia

W ostatnich latach coraz częściej można usłyszeć od nauczycieli, że uczniowie reagują impulsywnie, szybko się złoszczą, mają trudność z przyjmowaniem krytyki i nie potrafią rozwiązywać konfliktów inaczej niż przez konfrontację. W codziennej praktyce szkolnej nauczyciel spotyka się z agresją werbalną, prowokacjami, a czasem z zachowaniami, które trudno zrozumieć, a jeszcze trudniej na nie reagować. To wszystko sprawia, że szkoła – obok funkcji edukacyjnej – musi dziś pełnić równie ważną rolę wychowawczą i emocjonalną. Jednym z narzędzi, które realnie wspierają nauczycieli w tym obszarze, jest Trening Zastępowania Agresji (TZA), znany także pod angielską nazwą Aggression Replacement Training autorstwa Arnolda Goldsteina i Barry’ego Glicka. To metoda, która od lat z powodzeniem stosowana jest w szkołach, placówkach wychowawczych i poradniach, a jej skuteczność potwierdzają liczne badania i praktyka.

Wigilia klasowa – zastanów się, jak zadbać o potrzeby wszystkich uczniów

W życiu szkoły nie brakuje wydarzeń, które mogą nieść ze sobą duży ładunek emocjonalny. Mikołajki i wigilia klasowa niewątpliwie są jednym z nich – tradycyjne spotkanie wszystkich uczniów i wychowawcy kojarzy się w oczywisty sposób ze Świętami Bożego Narodzenia, które w domach mogą być różne, jeśli są obchodzone. W klasie mogą się znaleźć dzieci o różnym statusie majątkowym, o różnych doświadczeniach związanych z rodzinnymi tradycjami. Być może wśród nich są wychowankowie placówek opiekuńczych albo dzieci z rodzin innych wyznań lub ateistycznych. Warto mieć na uwadze różne czynniki, by zorganizować takie spotkanie, które będzie dla wszystkich przyjemne i bezpieczne. Jak zorganizować bożonarodzeniowe spotkanie w szkole? 

Uczeń poza paczką. Jak wspierać dziecko doświadczające wykluczenia rówieśniczego?

W każdej klasie istnieje niepisana mapa relacji – sieć sympatii, przyjaźni i zależności, które tworzą szkolną rzeczywistość. Czasem jednak ktoś znajduje się poza tą mapą. Uczeń, który nie jest zapraszany do wspólnych zabaw, rozmów, czy grupowych zadań. Ktoś, kto coraz częściej spędza przerwy sam, a jego obecność w grupie zdaje się „niewidzialna”. Wykluczenie rówieśnicze nie zawsze przybiera postać otwartego prześladowania. Często jest ciche, ukryte, ale równie bolesne. Rolą nauczyciela jest nie tylko dostrzec ten proces, ale też mądrze i skutecznie zareagować.

Świadkowie przemocy w szkole – dlaczego milczą i jak im pomóc?

Przemoc rzadko dzieje się w całkowitej izolacji. W wielu przypadkach obok sprawcy i osoby doświadczającej przemocy obecni są także świadkowie. To często uczniowie, którzy widzą, słyszą lub wiedzą, że ktoś w ich otoczeniu doświadcza krzywdzenia. Mimo to bardzo często nie reagują. Milczenie świadków bywa interpretowane jako obojętność, brak empatii lub przyzwolenie na przemoc. W rzeczywistości przyczyny braku reakcji są zwykle znacznie bardziej złożone i związane z mechanizmami psychologicznymi, społecznymi oraz rozwojowymi. Dla skutecznej profilaktyki oraz budowania bezpiecznego środowiska szkolnego potrzebne jest zrozumienie, dlaczego świadkowie przemocy milczą. Kadra pedagogiczna powinna nie tylko reagować na sytuacje przemocy, ale także wspierać uczniów w przełamywaniu bariery milczenia.

Uczeń mówi o przemocy w domu – jak powinien zareagować nauczyciel?

Moja mama mnie uderzyła. Mój tata wyzywa mnie i zamyka w pokoju. Moi rodzice nie kupują jedzenia i ignorują moje prośby. Gdy dziecko postanawia zgłosić nauczycielowi przemoc zwykle czuje ogromny stres. Podobne napięcie pojawia się u odbiorcy trudnej informacji. Jak zareagować, gdy uczeń opisuje przemoc i nadużycie ze strony swoich opiekunów? W takich sytuacjach nauczyciele często zastanawiają się, co powiedzieć i jak poprowadzić rozmowę, aby nie zniechęcić dziecka i nie pogłębić jego lęku. W artykule przedstawiono wskazówki psychologiczne dotyczące pierwszej reakcji nauczyciela, gdy uczeń opisuje przemoc lub poważne nadużycia ze strony swoich opiekunów.