Zagrożenie w szkole – gdzie zgłosić i gdzie szukać pomocy?

Gdy życie lub zdrowie jest zagrożone teraz, dzwoń pod 112 – może to zrobić także uczeń, bez zgody dorosłego. Groźby, zapowiedzi ataku i niepokojące wiadomości z internetu zgłaszaj Policji, a szkodliwe treści w sieci – także do Dyżurnet.pl i administratora platformy. Zebraliśmy w jednym miejscu sprawdzone numery, formularze i instrukcje dla nauczycieli, dyrektorów, uczniów i rodziców. Tekst aktualizujemy, gdy instytucje publiczne zmieniają zasady lub uruchamiają nowe kanały pomocy.

10 października – Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. Jak przeciwdziałać stygmatyzacji uczniów z trudnościami w zakresie zdrowia psychicznego?

Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego obchodzimy co roku 10 października, a pierwsze obchody Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego odbyły się 10 października 1992 r. Hasło przewodnie tegorocznych obchodów ogłosiła Światowa Federacja Zdrowia Psychicznego (WFMH), wspierana przez Światową Organizację Zdrowia. Brzmi ono „Głos doświadczenia: prawdziwe świadectwa, realne zmiany" (ang. „Lived Experiences Heard: Real Voices, Real Change") [1]. Przypomina, że zmiana społecznych postaw zaczyna się od słuchania osób, które mają za sobą własne doświadczenie choroby lub załamania. W szkole oznacza to przede wszystkim słuchanie uczniów. A jest kogo słuchać: z badania przeprowadzonego w grudniu ubiegłego roku wśród blisko 45 tys. uczniów szkół ponadpodstawowych wynika, że co piąty z nich w ciągu ostatniego tygodnia bardzo często lub stale odczuwał smutek [2]. Uczniowie zmagający się z problemami emocjonalnymi są szczególnie narażeni na wykluczenie i etykietowanie z powodu kłopotów, na które nie mają wpływu. Dowiedz się, jak w szkole ograniczać mechanizmy stygmatyzacji.

Kryzys psychiczny u ucznia – jak go rozpoznać?

Pojęcie „kryzys” jest nacechowane mocno negatywnie. Często też kryzys utożsamia się z tym, że osoba, która go przeżywa, nie radzi sobie ze swoim życiem czy problemami. Każdy nauczyciel przynajmniej raz w karierze spotka się z kryzysową sytuacją któregoś ze swoich uczniów. Na taką ewentualność warto być przygotowanym, bo to często właśnie pracownicy szkoły stoją na pierwszej linii wsparcia. Wyjaśniamy, czym jest kryzys, jakie rodzaje kryzysów można wyróżnić oraz co wskazuje na to, że uczeń znalazł się w kryzysie.

Odpowiedzialność wychowawcy za zdrowie i bezpieczeństwo uczniów

Wychowawca wysłał źle czującego się ucznia samego do pielęgniarki, a ten po drodze zasłabł i spadł ze schodów? Za takie zaniechanie można odpowiadać nawet karnie. Obowiązkiem każdego nauczyciela, także wychowawcy klasy, jest dbanie o zdrowie i bezpieczeństwo uczniów w czasie, gdy pozostają pod opieką szkoły lub innej placówki oświatowej. Niewłaściwe wywiązywanie się z tego obowiązku może skutkować odpowiedzialnością porządkową, dyscyplinarną, a nawet karną. Wyjaśniamy obowiązki i odpowiedzialność prawną wychowawcy za zdrowie i bezpieczeństwo uczniów: jakie działania i zaniechania grożą sankcjami, co pomoże wychowawcy zapewnić uczniom bezpieczeństwo i zatroszczyć się o ich zdrowie, kiedy wychowawca nie odpowiada za wypadek ucznia w szkole i kto wypłaca odszkodowanie.

Kiedy uczeń staje przed sądem? Środki wychowawcze i poprawcze

Uczniowie, którzy nie ukończyli 18 lat, często nie zdają sobie sprawy z odpowiedzialności prawnej za swoje czyny. Zdarza się, że również rodzice nie wiedzą, jakie konsekwencje mogą ponieść ich dzieci. Dlatego szkoła odgrywa ważną rolę w uświadamianiu uczniów i rodziców w zakresie odpowiedzialności prawnej nieletnich, zwłaszcza że pierwsze sygnały demoralizacji często pojawiają się właśnie w środowisku szkolnym. Wyjaśniamy, kogo przepisy uznają za nieletniego, jakie środki wychowawcze i poprawcze może zastosować sąd rodzinny i jakie obowiązki ma w tym zakresie szkoła.

Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie w Ukrainie, aby zapewnić im poczucie bezpieczeństwa?

Wojna w Ukrainie trwa już piąty rok, a jej skutki odczuwają także dzieci w Polsce. Uczniowie słuchają rozmów dorosłych. Mają również dostęp do mediów społecznościowych oraz telewizji, gdzie pokazywane są zdjęcia i filmy o wojnie. Słyszą też o dronach nad Polską, alertach RCB i alarmach, które jesienią 2026 r. kilkakrotnie ogłaszano we wschodnich województwach. Uczniowie z Ukrainy od kilku lat uczą się w polskich szkołach – są obecni w co trzeciej klasie. Obecna sytuacja wymaga podejmowania rozmów na bardzo trudne tematy, adekwatnie do wieku i wiedzy dziecka. Rolą nauczycieli i pedagogów jest wsparcie uczniów i budowanie ich poczucia bezpieczeństwa w szkolnej codzienności. Niezwykle ważne jest również reagowanie na wszystkie kryzysy dotyczące dzieci i młodzieży pochodzących z Rosji czy Białorusi. Ci uczniowie są obecni w polskich szkołach, często w tych samych klasach co dzieci, które musiały uciec z Ukrainy.

Współpraca szkoły z kuratorem sądowym – zakres i zasady

Praca kuratora sądowego jest jedną z form oddziaływania na sytuację dziecka i rodziny w ich naturalnym środowisku. Kurator nie tylko spotyka się z nadzorowanym, ale także współpracuje z instytucjami tworzącymi system wsparcia rodziny – w tym ze szkołą. Sprawdź, na czym polega nadzór kuratora, jakich informacji szkoła może mu udzielać bez zgody rodziców i czy może egzekwować od kuratora realizację jego zadań.

Przerwy międzylekcyjne w szkole – przepisy, dyżury, nadzór

Przerwy międzylekcyjne odgrywają ważną rolę w organizacji pracy szkoły, a jednocześnie są czasem, w którym o bezpieczeństwo uczniów najtrudniej. Przepisy prawa oświatowego nie regulują szczegółowo zasad ich organizacji, pozostawiając wiele decyzji dyrektorowi. Wyjaśniamy, kto ustala długość przerw, jak powinien wyglądać nadzór nad uczniami, kto pełni dyżury i jak przygotować ich harmonogram.

Zawstydzanie ucznia przez nauczyciela – jak reagować i stawiać granice bez upokarzania dziecka w szkole

Nauczyciel nie musi krzyczeć ani otwarcie krytykować, żeby uczeń poczuł się zawstydzony. Czasem wystarczy komentarz przy całej klasie, porównanie do innych albo uwaga, która miała zmotywować, a została odebrana jak ocena dziecka, nie jego zachowania. W efekcie uczeń może przestać się zgłaszać, unikać pytań, reagować złością albo wycofaniem. Warto więc przyjrzeć się codziennym komunikatom i sprawdzić, które z nich mogą nieświadomie wzmacniać wstyd. Z artykułu dowiesz się, jak rozpoznawać takie reakcje, czego unikać i jak stawiać granice tak, aby nie upokarzać ucznia, a jednocześnie nie rezygnować z wymagań.