
Uczeń niewidomy może z powodzeniem uczyć się w szkole ogólnodostępnej, integracyjnej lub specjalnej, jeżeli otoczenie, materiały i sposób pracy zostaną dostosowane do jego potrzeb. Brak dostępu do bodźców wzrokowych wpływa na tempo czytania i pisania, rozumienie pojęć przestrzennych, orientację w klasie oraz kontakty z rówieśnikami. Nauczyciel, który zna te trudności, może skutecznie je ograniczać – przez odpowiednią organizację stanowiska pracy, adaptację materiałów do pisma Braille’a lub formy cyfrowej oraz dostosowanie wymagań i sposobu oceniania. Wyjaśniamy, kogo uznaje się za ucznia niewidomego, jakie dokumenty warto poznać przed rozpoczęciem pracy, jak przygotować klasę i materiały dydaktyczne oraz jakie zajęcia rewalidacyjne i formy pomocy psychologiczno-pedagogicznej zaplanować dla ucznia z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego.

Od 5 listopada 2026 r. obowiązują nowe przepisy Kodeksu pracy o mobbingu. Dotyczą one również nauczycieli, a w praktyce szkolnej oznaczają istotną zmianę: nie trzeba już wykazywać, że nękanie trwało wiele miesięcy ani że wywołało rozstrój zdrowia, a minimalne zadośćuczynienie wynosi sześciokrotność minimalnego wynagrodzenia. Jednocześnie ustawodawca wprost przesądził, że uzasadniona krytyka ze strony dyrektora czy jednorazowa ostra wymiana zdań w pokoju nauczycielskim mobbingiem nie są. Szkoły zatrudniające co najmniej 10 osób muszą ponadto do 5 maja 2027 r. ustalić zasady przeciwdziałania mobbingowi i sposób przyjmowania zgłoszeń. Gdzie zatem przebiega granica i co może zrobić nauczyciel, który czuje się w pracy nękany?

Uczeń z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego zaczyna krzyczeć, zasłania uszy i nie jest w stanie kontynuować pracy na matematyce. Nauczycielka współorganizująca kształcenie proponuje, że wyjdzie z nim na kilka minut na korytarz albo do pokoju wyciszeń, a nauczyciel prowadzący lekcję się zgadza. Czy nauczyciel współorganizujący może wyprowadzić ucznia z klasy, kto w tym czasie odpowiada za jego bezpieczeństwo i czy takie rozwiązanie powinno zostać opisane w indywidualnym programie edukacyjno-terapeutycznym? Wątpliwości dotyczą zarówno granic zadań tzw. nauczyciela wspomagającego, jak i prawa ucznia do udziału w zajęciach razem z klasą.

11 listopada 2026 r., czyli Narodowe Święto Niepodległości, przypada w środę. Czy z tego powodu nauczyciele mogą liczyć na dodatkowy dzień wolny od pracy? W przeciwieństwie do pracowników objętych ogólnymi przepisami Kodeksu pracy nauczyciele nie nabywają automatycznie takiego uprawnienia. Inaczej jest jednak, gdy w dniu świątecznym wykonują obowiązki służbowe, np. sprawują opiekę nad uczniami podczas uroczystości patriotycznych. Sprawdź, kiedy nauczycielowi przysługuje dodatkowy dzień wolny za pracę 11 listopada 2026 r., w jakim terminie należy go udzielić i kiedy można zastąpić go dodatkowym wynagrodzeniem.

Rodzice ucznia z niepełnosprawnościami sprzężonymi pytają, kto zdecyduje o arkuszu, uczennica z zaburzeniami lękowymi prosi o osobną salę, a mama ucznia z cukrzycą o dodatkowe 40 minut. Komunikat dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (CKE) z 20 sierpnia 2026 r. w sprawie szczegółowych sposobów dostosowania warunków i form przeprowadzania egzaminu ósmoklasisty w roku szkolnym 2026/2027 dokładnie określa, które rozwiązania przysługują danej grupie uczniów, na podstawie jakiego dokumentu i do kiedy trzeba je ustalić. Które z typowych próśb szkoła może spełnić przed egzaminem 10–12 maja 2027 r., a których nie przyzna nawet przy najlepszej woli?

Święto Zmarłych i czas wokół niego to okres, w którym w głowach dzieci pojawia się wiele trudnych pytań, na które dorośli nie zawsze potrafią odpowiedzieć. Temat śmierci, utraty bliskich osób, dbania o ich pamięć niesie ze sobą silne emocje, z którymi niektórzy próbują poradzić sobie, unikając rozmowy. Jednak strata to naturalny fragment życia człowieka, nie da się od niej uciec – jedyne, co można zrobić, to ją oswoić. Podpowiadamy, jak rozmawiać z dzieckiem o śmierci odpowiednio do jego wieku, jak wyjaśnić odejście kogoś bliskiego bez mylących metafor i jak wspierać dziecko, które przeżywa żałobę lub obwinia się o stratę.

Organizacja szkolnego balu, dyskoteki, festynu czy innego wydarzenia tematycznego wiąże się z obowiązkiem zapewnienia uczniom odpowiednich warunków bezpieczeństwa. Odpowiedzialność za jego realizację spoczywa zarówno na dyrektorze, jak i nauczycielach sprawujących bezpośrednią opiekę nad uczestnikami. Jakie obowiązki wynikają z przepisów? Kto podejmuje decyzję o organizacji wydarzenia? Czy udział uczniów zawsze jest obowiązkowy i kto ponosi odpowiedzialność, jeżeli podczas zabawy dojdzie do wypadku?

Można regularnie ćwiczyć z dzieckiem szlaczki, rysowanie linii i chwyt pisarski, a mimo to pomijać umiejętność, która ma znaczenie dla przygotowania ręki do pisania. Samo poprawianie ułożenia kredki czy wykonywanie ćwiczeń grafomotorycznych nie zawsze wystarczy. Warto sprawdzić, czy ręka dziecka potrafi nie tylko chwytać, ale też sprawnie przesuwać, obracać i stabilizować drobne przedmioty. To właśnie manipulacja wewnątrz dłoni wspiera precyzję ruchów potrzebną później podczas pisania liter.

Przerwa to czas, w którym zarządzanie bezpieczeństwem jest najtrudniejsze. Uczniowie są rozproszeni po korytarzach, schodach i boisku, drzwi sal są otwarte, a nauczyciel dyżurny nie ma przy sobie jednej, zorganizowanej klasy. Jeżeli właśnie wtedy na terenie szkoły pojawi się osoba z nożem lub innym niebezpiecznym przedmiotem, liczą się sekundy i proste, przećwiczone zasady. Wyjaśniamy, jak nauczyciel dyżurny może zastosować schemat 4U, opisany w instrukcji przekazanej szkołom przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.

Skuteczna współpraca szkoły z policją wymaga ustalenia jasnych zasad kontaktu między wyznaczonymi pracownikami szkoły a funkcjonariuszami policji, w tym dzielnicowym. Równie ważna jest znajomość obowiązków i uprawnień pracowników szkoły, szczególnie w sytuacjach wymagających interwencji. Sprawdź, jak organizować współpracę z policją, kiedy należy ją powiadomić i w jakich sytuacjach warto skorzystać z jej pomocy. Pobierz procedurę współpracy między szkołą a policją.