Dostosowanie wymagań edukacyjnych i ocenianie ucznia z orzeczeniem ­– kompetencje nauczyciela przedmiotu i nauczyciela współorganizującego kształcenie

W przypadku uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego kwestia odpowiedzialności za dostosowanie wymagań edukacyjnych i narzędzi pomiaru dydaktycznego wymaga ścisłego powiązania z przepisami prawa oraz postanowieniami statutu szkoły. W artykule wyjaśniamy, który nauczyciel odpowiada za dostosowanie wymagań i zasad oceniania oraz jak rozwiązywać spory między nauczycielem przedmiotu i nauczycielem współorganizującym, dotyczące organizacji pracy danego ucznia.

Indywidualny WF a odstąpienie od realizacji niektórych treści nauczania

W przypadku uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, dla których zorganizowano indywidualne zajęcia wychowania fizycznego, często pojawiają się pytania o zakres realizacji podstawy programowej i możliwość rezygnacji z niektórych treści. Artykuł wyjaśnia, czym różni się indywidualny WF od nauczania indywidualnego i jakie są obowiązki nauczyciela prowadzącego te zajęcia.

On nie jest niegrzeczny – on nie widzi. Najczęstsze błędne interpretacje zachowania dziecka z niepełnosprawnością wzroku w szkole

W codziennej praktyce szkolnej wiele zachowań uczniów z niepełnosprawnością wzroku bywa interpretowanych jako brak kultury osobistej, ignorowanie rozmówcy lub niechęć do współpracy. Nauczyciele i rówieśnicy mogą odbierać je jako przejaw lekceważenia zasad społecznych, podczas gdy w rzeczywistości wynikają one ze specyfiki funkcjonowania sensorycznego i sposobu odbierania świata. Uczeń nie „odwraca się” od rozmówcy z premedytacją, nie skraca dystansu, by naruszyć czyjąś przestrzeń i nie przerywa wypowiedzi, ponieważ nie respektuje reguł dialogu. Źródłem tych reakcji nie jest intencja dziecka, lecz ograniczony dostęp do informacji wzrokowych i brak możliwości naturalnego uczenia się przez obserwację. W artykule przedstawiono najczęściej błędnie odczytywane zachowania uczniów z dysfunkcją wzroku oraz sposoby reagowania, które pozwalają budować zrozumienie i wsparcie w środowisku szkolnym.

Kryteria doboru pomocy dydaktycznych dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną

Dobór pomocy dydaktycznych w pracy z uczniem z niepełnosprawnością intelektualną bywa traktowany jako kwestia techniczna. W rzeczywistości jest to jeden z najważniejszych momentów planowania pracy edukacyjno-terapeutycznej, który decyduje o tym, czy zaplanowane oddziaływania będą miały realną wartość rozwojową. Każda pomoc dydaktyczna niesie ze sobą określone założenia poznawcze, sensoryczne i funkcjonalne – może wspierać samodzielność ucznia albo ją ograniczać, motywować do eksploracji lub prowadzić do biernego odtwarzania schematów. W artykule pokazano, na co nauczyciel powinien zwracać szczególną uwagę przy doborze środków dydaktycznych, aby rzeczywiście odpowiadały one indywidualnym możliwościom psychofizycznym ucznia i wspierały cele edukacyjne i terapeutyczne.

Komunikacja z dzieckiem z niepełnosprawnością wzroku w szkole – dobre praktyki nauczyciela

Komunikacja z dzieckiem z niepełnosprawnością wzroku stanowi jeden z najważniejszych elementów realizacji zasady równego dostępu do edukacji i w znacznym stopniu wpływa na to, jak dziecko może funkcjonować w środowisku szkolnym. Nie dotyczy wyłącznie relacji wychowawczej, lecz bezpośrednio wpływa na możliwość korzystania przez ucznia z procesu dydaktycznego na zasadach określonych w przepisach prawa oświatowego. W praktyce szkolnej to właśnie sposób formułowania komunikatów, język używany przez nauczycieli oraz codzienne interakcje decydują o tym, czy wsparcie ma charakter realny, czy jedynie formalny.

Funkcjonowanie ucznia słabowidzącego w szkole na poszczególnych etapach edukacyjnych 

Uczeń słabowidzący często „widzi” w szkole znacznie więcej, niż dostrzegają dorośli – napięcia, niejasne komunikaty, własne ograniczenia i reakcje otoczenia. Jednocześnie to właśnie jego rzeczywiste potrzeby bywają najmniej widoczne: zbyt często sprowadzane do kwestii technicznych, takich jak powiększona czcionka czy miejsce bliżej tablicy. Tymczasem słabowidzenie wpływa na całe funkcjonowanie dziecka – sposób poznawania świata, budowania relacji, regulowania emocji, poruszania się w przestrzeni i konstruowania obrazu samego siebie. Funkcjonowanie ucznia słabowidzącego nie jest stałe ani jednorodne. Zmienia się wraz z wiekiem, wymaganiami edukacyjnymi i rozwojowymi wyzwaniami kolejnych etapów nauki – od przedszkola, przez edukację wczesnoszkolną, aż po szkołę ponadpodstawową. To, co w wieku przedszkolnym objawia się wolniejszym rozpoznawaniem kształtów czy trudnością w orientacji przestrzennej, w okresie dorastania może przyjmować postać narastającego zmęczenia, wycofania społecznego lub obniżonego poczucia własnej wartości. Zrozumienie specyfiki funkcjonowania ucznia na każdym etapie edukacyjnym jest warunkiem realnego, a nie pozornego włączania. Niniejszy artykuł pokazuje, jak słabowidzenie wpływa na rozwój poznawczy, językowy, emocjonalno-społeczny oraz motoryczny dziecka i młodzieży – oraz dlaczego skuteczne wsparcie zaczyna się od uważnej obserwacji, a nie od gotowych schematów.

Czy wydatek na kabinę akustyczną można sfinansować z dotacji oświatowej na kształcenie specjalne?

Zakup kabiny akustycznej dla uczniów ze spektrum autyzmu lub ADHD może być uznany za wydatek kwalifikowalny w ramach dotacji oświatowej. Kabina spełnia funkcje mebla, pomocy dydaktycznej oraz narzędzia terapeutycznego, co czyni ją istotnym elementem wsparcia edukacyjnego i terapeutycznego. Ważne jest jednak odpowiednie uzasadnienie jej wykorzystania w dokumentacji szkoły (np. wykazanie w IPET).

Jak organizować zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim? Warunki i sposób organizacji zajęć

Zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze stanowią formę realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim. Ich organizacja została szczegółowo uregulowana w przepisach oświatowych. Celem artykułu jest praktyczne wyjaśnienie zasad organizacji tych zajęć zgodnie z przepisami.

Szkoła musi zapewnić specjalistyczny sprzęt dla uczestnika zajęć rewalidacyjno-wychowawczych

Zapewnienie odpowiednich warunków do realizacji zajęć rewalidacyjno-wychowawczych jest obowiązkiem szkoły i organu prowadzącego. Oznacza to, że jeżeli jest to wskazane, placówka musi zakupić specjalistyczny sprzęt, np. krzesła dostosowane do potrzeb ucznia, pomoce sensoryczne czy dodatkowe środki dydaktyczne, także wtedy, gdy nie zostały one wprost wpisane do orzeczenia. W artykule wyjaśniamy, jakie obowiązki wynikają z przepisów prawa oraz kiedy szkoła ma obowiązek zapewnić uczestnikowi zajęć odpowiednie wyposażenie.

Jak uzasadnić wniosek o zatrudnienie nauczyciela współorganizującego bez wymaganych kwalifikacji?

Dyrektor szkoły może zwrócić się do organu nadzoru pedagogicznego o zgodę na zatrudnienie nauczyciela współorganizującego kształcenie, który nie posiada kwalifikacji z zakresu pedagogiki specjalnej, jeżeli mimo przeprowadzonych działań rekrutacyjnych nie udało się znaleźć odpowiedniego kandydata. W takiej sytuacji konieczne jest szczegółowe uzasadnienie wniosku – należy wykazać brak nauczycieli z wymaganymi kwalifikacjami, opisać podjęte próby ich zatrudnienia oraz wskazać, że proponowany kandydat posiada przygotowanie pedagogiczne i doświadczenie pozwalające na właściwe wspieranie uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. W artykule przedstawiamy przykładowy sposób sformułowania takiego uzasadnienia. Artykuł dotyczy wniosku o wyrażenie zgody na zatrudnienie nauczyciela nieposiadającego wymaganych kwalifikacji, na podstawie art. 10 ust. 9 Karty Nauczyciela.