spektrum autyzmu

Uczeń ze spektrum autyzmu w edukacji włączającej – praktyczne wskazówki do pracy z uczniem

Uczeń ze spektrum autyzmu w edukacji włączającej – praktyczne wskazówki do pracy z uczniem

W grupie klasowej, w której obecni są uczniowie w spektrum autyzmu i zespołem Aspergera częściej dochodzi do sytuacji trudnych, konfliktowych, stanowiących wyzwane dla wychowawcy. Wynika to z faktu, że dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu cechuje większy niż ich rówieśników deficyt kompetencji społecznych i mniejsza możliwość regulacji zachowania. Dowiedz się, jak planować oddziaływania edukacyjne w klasie, do której uczęszcza uczeń w spektrum autyzmu.

Jeśli zetknęliśmy się w pracy z jednym lub kilkorgiem uczniów z orzeczeniem wydanym ze względu na zespół Aspergera (ZA), to znaczy to dokładnie tyle – poznaliśmy jedno lub kilkoro takich dzieci. Zaburzenia ze spektrum autyzmu to „różnorodny zbiór”, w którym mieszczą się błyskotliwi matematycy, wycofane dzieci znające na pamięć rozkłady jazdy autobusów, ale też uczniowie, którym proces edukacyjny sprawia trudność. Oni nie skupiają się, krzyczą, przeszkadzają innym, nie potrafią czekać na swoją kolej, są skupieni na sobie, wykazują skłonności do agresji.  To spektrum objawów, które sprawia, że trudno jest znaleźć metody pracy pasujące do wszystkich przypadków.  Niemniej jednak należy pamiętać o najważniejszych zasadach.
Z uczniem z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD) należy pracować relacyjnie, a nie w oparciu o autorytet nauczycielski. Nie należy go karać za objawy zaburzenia, lecz starać się zawsze dotrzeć do przyczyny jego zachowania.  Zachowanie niepożądane u uczniów z ASD jest zawsze nieudanym zaproszeniem do rozmowy lub prośbą o pomoc, informacją, że dziecko sobie nie radzi. Dziecko zawsze powinno mieć możliwość spotkania się z psychologiem, pedagogiem szkolnym lub pedagogiem specjalnym Najlepsza i najprostsza definicja zaburzeń ASD, jaką znam mówi, że jest to ślepota na kontekst.  Dziecko ze spektrum, w odróżnieniu od osób neurotypowych, nie uczy się intuicyjnie, przez doświadczenia społeczne. Trenuje swe zachowania według schematów terapeutycznych. Nie jest więc w stanie elastycznie i adekwatnie reagować na bodźce w takim tyglu typów ludzkich i ich interakcji, jakim jest szkoła.
Uczeń w spektrum autyzmu nie chce chodzić do szkoły – co zrobić, aby rozwiązać problem?

Uczeń w spektrum autyzmu nie chce chodzić do szkoły – co zrobić, aby rozwiązać problem?

Przyczyn niechęci uczęszczania do szkoły może być wiele, a sam problem może odnosić się do wszystkich uczniów, nie tylko tych z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. O problemie wagarów pisaliśmy w artykule Dlaczego uczniowie uciekają ze szkoły? Tym razem skupimy się na specyficznej sytuacji uczniów w spektrum autyzmu. W artykule zamieszczamy wskazówki, jakie kroki podjąć, aby dowiedzieć się, dlaczego uczeń odmawia chodzenia do szkoły i co zrobić, aby pomóc mu na nowo odnaleźć się w szkolnej rzeczywistości.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

  • Czy uczeń w spektrum autyzmu może zostać zwolniony z obowiązku uczęszczania do szkoły?
  • Czy uczeń z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego jest objęty obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki?
  • W jaki sposób poznać przyczyny niechęci ucznia do szkoły?
  • Jak ułatwić uczniowi w spektrum autyzmu powrót do szkoły?

Przeczytaj również:

Talenty w spektrum autyzmu. Czy każda osoba ze spektrum autyzmu to geniusz? Na obrazku dziewczynka dokonująca skomplikowanych obliczeń matematycznych

Talenty w spektrum autyzmu. Czy każda osoba ze spektrum autyzmu to geniusz?

Spektrum autyzmu niesie ze sobą wiele tajemnic. Mimo licznych badań nie określono dotąd jednoznacznej genezy tego zaburzenia. W powszechnej świadomości funkcjonuje jednak stereotyp, że dzieci ze spektrum autyzmu są niezwykle uzdolnione w wąskich dziedzinach.  Takie przekonanie wzmocnił popularny serial o genialnym lekarzu, który potrafił rozwikłać każdą tajemnicę ludzkiego ciała. Oczywiście zdarzają się jednostki o niezwykłych zdolnościach. Często można słyszeć o spektrum autyzmu w przypadku takich wybitnych osobowości, jak Anthony Hopkins, Elon Musk, Albert Einstein, Isaac Newton czy Wolfgang Amadeusz Mozart. Jednak przypisywanie ogromnych talentów wszystkim osobom w spektrum jest po prostu błędem generalizacji. Dowiedz się, na czym polega mit wyjątkowością dziecka w spektrum. 

Do niedawna panowało przekonanie, że osoby z diagnozą zespołu Aspergera zawsze mają jakiś ukryty, ujawniający się z wiekiem super talent. Laicy przypisywali im pamięć fotograficzną, niezwykłe zdolności, na przykład matematyczne czy muzyczne. Faktycznie, sztywne wzorce zainteresowań sprawiają, że dzieci w spektrum mogą interesować się z ogromnym zapałem jakąś wybraną dziedziną.  Nie jest to jednak równoznaczne z geniuszem.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

  • Czy każde dziecko w spektrum autyzmu ma ukryty talent?
  • Czym jest talent i kiedy mówimy o uczniu utalentowanym? 
  • Jaka relacja zachodzi między spektrum autyzmu a poziomem intelektu?
  • Czym są zdolności wysepkowe i czy mają je wszystkie osoby z zaburzeniami w spektrum autyzmu?
  • Czym jest zespół Savanta i jak często występuje?
  • Jakie ryzyko niosą za sobą nadmierne oczekiwania w stosunku do dziecka w spektrum autyzmu?
Metody pracy terapeutycznej z dzieckiem w spektrum autyzmu

Metody pracy terapeutycznej z dzieckiem w spektrum autyzmu

Opiekun dziecka w spektrum ma przed sobą niezwykle trudne zadanie. Musi wybrać ścieżkę terapeutyczną. Dokonać selekcji i zapisać dziecko na zajęcia wybrane z ogromnej liczby podejść terapeutycznych, rodzajów terapii, metod jej wspomagania. Jak się w tym rozeznać? Co powinien o prowadzeniu terapii i rehabilitacji dzieci w spektrum wiedzieć ich nauczyciel? W pracy z dzieckiem w spektrum ważny jest cały system wokół niego. Wychowawca, nauczyciele, psycholog, pedagog, terapeuci. Często już od najmłodszych lat maluchy w spektrum biegają z jednych zajęć na drugie. Toczy się walka o jak najlepszy start w dorosłe życie. Warto wiedzieć, w jaki sposób. i jakie metody terapii wybierać, aby dawały najlepsze efekty wspomagania rozwoju.

Wśród polskich terapeutów można wyróżnić dwa dominujące podejścia terapeutyczne. Wydaje się, że wybór zależy głównie od przekonań i osobowości terapeuty. Trudno zmierzyć, które daje lepsze efekty. Wszystko zależy od intensywności pracy, jakości relacji terapeutycznej, zaangażowania opiekunów i rodziny dziecka. Podejście behawioralne oparte jest na założeniu, że zachowania (również język, umiejętności społeczne i szkolne) mogą̨ być wyuczone, kiedy są̨ nagradzane i wzmacniane. Pożądane zachowania są̨ nagradzane, a niechciane nie nagradzane lub karane. Obecnie raczej dominuje tzw. podejście pozytywne, czyli wykorzystanie samych wzmocnień. Terapeuta dokonuje analizy zachowania dziecka, decyduje, co warto wspierać, a co należy wygaszać. Poprzez różnorodne procedury terapeutyczne stara się wzmocnić zasoby i rozwinąć pożądane umiejętności. W tym podejściu używa się pochwał lub drobnych nagród, by zachęcić dziecko do współpracy. Podejście rozwojowe opiera się natomiast na założeniu, że autyzm jest przede wszystkim wyzwaniem dla rozwoju umiejętności społecznych. To podejście koncentruje się na pomocy dzieciom z autyzmem w rozwoju fundamentalnych umiejętności społecznych, tak, aby pozwolić im na spontaniczne angażowanie się we wzajemne relacje społeczne. Terapeuta zaczyna od podstaw. Podąża za dzieckiem, budując wspólne pole uwagi. Wchodzi w jego świat, przygląda się jego zainteresowaniom, stara się nawiązać naprzemienny kontakt. Następnie buduje bardziej wyrafinowane umiejętności, jak rozumienie emocji i sytuacji społecznych. Podejście to zakłada, że dzieci z autyzmem będą̨ rozwijać się według tego samego wzorca co typowe dzieci, jeśli otrzymają dodatkowe wsparcie. Oparte jest ono również na wiedzy, że nauka zależy od motywacji. Wszyscy jesteśmy predysponowani do nauki. Uczymy się najłatwiej, kiedy jesteśmy zmotywowani i rzeczywiście zainteresowani tematem.

Z tego artykułu dowiesz się m.in.:

  • Jak ułatwiać dzieciom w spektrum autyzmu nabywanie nowych kompetencji?
  • Jakie są cele terapii dla dzieci w spektrum autyzmu?
  • Czego dotyczy ocena funkcjonowania osób ze spektrum autyzmu,
  • Jakie informacje o dziecku i jego rodzinie należy zgromadzić przed wyborem metod terapeutycznych?
  • Jakie style pracy z dzieckiem w spektrum autyzmu się wyróżnia?
  • Jakie metody i narzędzia budowania relacji wspierającej dziecko warto rozważyć?
Sprawdź inne serwisy