
Awans zawodowy nauczyciela to proces wieloetapowy, w którym każdy etap wymaga spełnienia ściśle określonych warunków. Nie zawsze jednak przebiega on bez przeszkód. Zdarzają się sytuacje, gdy nauczyciel początkujący, mimo odbycia przygotowania do zawodu, nie uzyskuje stopnia mianowanego. W takich przypadkach przepisy przewidują dodatkowy okres przygotowania, który ma umożliwić zdobycie niezbędnych kompetencji i ponowne podejście do egzaminu. W artykule wyjaśniamy, kiedy dodatkowe przygotowanie do zawodu jest obowiązkowe, jak wygląda jego przebieg i jakie zadania spoczywają na dyrektorze szkoły oraz mentorze nauczyciela w tym czasie.

Stosowanie w procesie kształcenia innowacyjnych rozwiązań programowych, organizacyjnych lub metodycznych jest jednym z zadań systemu oświaty. Dlatego wspieranie nauczycieli w stosowaniu nowatorskich rozwiązań wpisuje się w obowiązki dyrektora szkoły. Z kolei motywacją do rozwoju dla nauczycieli jest uwzględnianie innowacji w awansie zawodowym. Czym jest zatem innowacja pedagogiczna? Które przepisy regulują jej opracowanie i realizację? Czym powinna się charakteryzować, jak ją napisać, dokumentować i ewaluować?

Obowiązujące przepisy dotyczące awansu zawodowego nauczycieli przewidują konieczność dokonania oceny pracy po każdym okresie zatrudnienia. W przypadku rozwiązania umowy o pracę dyrektor szkoły ma 21 dni na sporządzenie takiej oceny. Choć termin jest krótszy niż standardowe 3 miesiące przewidziane na ocenę pracy czynnego nauczyciela, sam tryb postępowania pozostaje bez zmian. Wyjaśniamy, w jakich sytuacjach dyrektor zobowiązany jest do dokonania oceny pracy po zakończeniu zatrudnienia. Sprawdź, pracę których nauczycieli trzeba obowiązkowo ocenić w razie ustania zatrudnienia – analizujemy sytuację nauczyciela początkującego, kontraktowego (który uzyskał stopień awansu na starych zasadach), mianowanego i dyplomowanego.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z 25 sierpnia 2022 r. w sprawie oceny pracy nauczycieli szczegółowe kryteria oceny pracy nauczyciela dzielą się na obowiązkowe kryteria oceny pracy nauczyciela dodatkowe kryteria oceny pracy nauczyciela. Poznaj obowiązkowe i dodatkowe kryteria oceny pracy nauczyciela. Pobierz praktyczną tabelę ułatwiającą ustalenie oceny pracy nauczyciela. Uwaga: wskazówki zawarte w artykule mają zastosowanie wyłącznie do ocen pracy nauczyciela wszczętych przed 28 listopada 2025 r. Od ocen inicjowanych od tej daty obowiązują już zupełnie nowe, jednolite kryteria oraz zmieniona procedura. Przeczytaj artykuł opisujący aktualne zasady oceny pracy nauczyciela: Zmiany w ocenie pracy nauczyciela: nowe kryteria oceny pracy nauczyciela obowiązujące od 28 listopada 2025 r.

Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 1 września 2022 r. nauczyciel zatrudniony na czas nieokreślony ma sześć lat na uzyskanie stopnia nauczyciela mianowanego. Nieuzyskanie tego stopnia awansu zawodowego będzie skutkowało rozwiązaniem stosunku pracy z pracy z końcem roku szkolnego. To jednak nie wszystko – nauczyciela, który nie zdobędzie tego stopnia awansu zawodowego, nie będzie można zatrudnić na czas nieokreślony w szkole samorządowej. Jak rozumieć te przepisy? Czy można uniknąć zwolnienia z pracy? Czy nieuzyskanie stopnia nauczyciela mianowanego jest równoznaczne z utratą prawa do wykonywania zawodu i podejmowania pracy w oświacie?

Ocena pracy nauczyciela w drugim roku przygotowania do zawodu musi spełniać określone wymogi formalne, jednak sposób jej przedstawienia nie jest jednoznacznie określony przepisami prawa. Pojawia się zatem pytanie, czy dopuszczalna jest forma tabelaryczna, czy też wyłącznie opisowa. Artykuł przedstawia obowiązujące regulacje oraz praktyczne rekomendacje w tym zakresie.

Praca nauczyciela wymaga elastyczności i ciągłych poszukiwań nowych narzędzi i materiałów. Zdobyć uwagę najmłodszego pokolenia nie jest łatwo, a co dopiero przekazać wiedzę i kształtować umiejętności. Zwłaszcza, że konkurencja jest silna – najmłodsi są przyzwyczajeni do pełnego bodźców świata wirtualnego. Tego samego oczekują od nauki i edukacji. Proces pedagogiczny także ;powinien dostarczać im wrażeń, rozbudzać ciekawość i być źródłem motywacji do samodzielnego zdobywania wiedzy i umiejętności. W jaki sposób zadbać o własne zasoby wyobraźni i kreatywnego myślenia, by móc korzystać z nich w codziennej pracy z dziećmi i młodzieżą? Dowiedz się, jak rozbudzić kreatywność i skorzystaj z pomysłów, które pozwalają wyjść poza szablonowy sposób rozwiązywania problemów.

W przypadku tzw. nauczycieli wspomagających często dochodzi do zatrudnienia na podstawie art. 10 ust. 7 Karty Nauczyciela w związku z zaistnieniem potrzeby wynikającej z organizacji nauczania. Warto pamiętać, że zatrudnienie na czas określony, nawet jeżeli przewidziano je tylko na jeden rok, nie możliwości odbywania przygotowania do zawodu nauczyciela.

Nauczyciele rozpoczynający pracę w szkole nie zaczynają stażu na stopień nauczyciela kontraktowego. Jeżeli spełniają warunki wymienione w art. 9a ust. 2 Karty Nauczyciela, to odbywają oni przygotowanie do zawodu nauczyciela. Co ważne – nie ma znaczenia data nawiązania stosunku pracy. Przygotowanie do zawodu może rozpocząć się w każdym momencie roku szkolnego.

Doskonalenie zawodowe to proces celowego, zaplanowanego i ciągłego kształcenia zawodowego, który polega na podwyższaniu kompetencji oraz kwalifikacji zawodowych nauczyciela, a także na wszechstronnym rozwoju jego osobowości. Jest to proces realizowany zarówno przez instytucje specjalizujące się w tym zakresie, jak i poprzez samokształcenie i samodoskonalenie. W praktyce nauczyciele najczęściej podejmują doskonalenie zawodowe w celu uzyskania dodatkowych kwalifikacji, czyli uprawnień do zajmowania nowego stanowiska w szkole. Przed wybraniem konkretnej formy doskonalenia zawodowego trzeba koniecznie upewnić się, że umożliwia ona zdobycie kwalifikacji, o których mowa w rozporządzeniu MEiN. Należy również sprawdzić, czy jest ona realizowana zgodnie z obowiązującym standardem kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela. W artykule wyjaśniamy, na co zwracać uwagę wybierając oferty studiów podyplomowych, kursów kwalifikacyjnych i szkoleń dla nauczycieli.