Od 2022 roku do polskich szkół trafia coraz więcej uczniów z Ukrainy, w tym także dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Wsparcie tej grupy uczniów wymaga od nauczycieli, psychologów i dyrektorów znajomości różnic systemowych pomiędzy edukacją specjalną w Polsce i Ukrainie, a także zrozumienia barier, z jakimi mierzą się rodziny. Proces pomocy nie kończy się na przyjęciu go do szkoły – to złożony ciąg działań, obejmujący diagnozę, adaptację, integrację z zespołem klasowym, dostosowanie metod nauczania czy prowadzenie zajęć rewalidacyjnych. Wyzwania te stają się jeszcze większe, gdy dziecko przyjeżdża bez dokumentacji, nie zna języka polskiego i przeżywa stres związany z nową sytuacją. Artykuł przedstawia najważniejsze aspekty pracy z uczniami z Ukrainy ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Wyjaśnia, jak wygląda system kształcenia specjalnego w Ukrainie, jak przebiega proces diagnozy w Polsce oraz jak skutecznie organizować wsparcie, które realnie pomoże dziecku odnaleźć się w nowej rzeczywistości.
Do polskich szkół uczęszczają uczniowie z Ukrainy o różnorodnych potrzebach edukacyjnych, w tym potrzebach wynikających z niepełnosprawności. Chcąc skutecznie wspierać ich rozwój i proces edukacyjny, nauczyciele, pedagodzy i psycholodzy szkolni powinni nie tylko rozumieć specyfikę ukraińskiego systemu diagnozy, ale przede wszystkim wiedzieć, jak w praktyce organizować wsparcie dla ucznia w polskich realiach szkolnych. Podczas webinaru „Diagnoza, wsparcie, rewalidacja – kształcenie specjalne uczniów z Ukrainy w polskiej szkole” ekspertka Sofiya Revkovych wskazuje konkretne rozwiązania dotyczące pracy z uczniem z Ukrainy – od diagnozy i adaptacji, przez planowanie działań rewalidacyjnych, aż po skuteczne włączanie w życie klasy i szkoły. Udziela także praktycznych wskazówek, jak radzić sobie z barierą językową i jak budować relację wspierającą rozwój ucznia.
Wszystko wskazuje na to, że w roku szkolnym 2025/2026 nadal będzie można przydzielać nauczycielom, pracującym z uczniami z Ukrainy, większą liczbę godzin ponadwymiarowych. Sprawdź, jakie zmiany dotyczące maksymalnego wymiaru godzin ponadwymiarowych przewiduje projekt ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw.
U uczniów z Ukrainy można rozpoznać dysleksję (podobnie jak u innych uczniów), jeśli spełniają kryteria diagnostyczne zaburzenia. Nie ulega wątpliwości, że w polskich warunkach jest to bardzo trudne. Utrudnieniem są m.in.: brak możliwości zobiektywizowania dostrzeganych objawów i postawienia diagnozy różnicowej uwzględniającej barierę językową, odmienność kulturowa, brak wiedzy o historii edukacyjnej dzieci i młodzieży. Ograniczeniem są także dodatkowo nakładające się trudności związane np. z trudnościami emocjonalno-społecznymi czy doświadczeniem traumy. Według mojej wiedzy w polskiej literaturze naukowej nie wskazano kryteriów diagnostycznych dzieci ukraińskich umożliwiających wskazanie procedury diagnostycznej tej grupy dzieci i młodzieży. Literatura w tym zakresie jest uboga, brakuje również standaryzowanych narzędzi diagnostycznych. Przeczytaj artykuł, aby dowiedzieć się więcej na temat rozpoznania dysleksji u ucznia z Ukrainy.
Pobierz wzór oświadczenia rodzica/opiekuna dziecka/ucznia z Ukrainy o złożeniu do publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej wniosku o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Oświadczenie zostało przygotowane w dwóch wersjach językowych – polskiej i ukraińskiej (декларацію про зверненення заяву про видання рішення про потребу спеціальної освіти).
Opracowanie lektury Kamienie na szaniec jest skierowane do uczniów klas VII–VIII, którzy mają trudności ze zrozumieniem tekstu w języku polskim. Zawiera streszczenie powieści Aleksandra Kamińskiego oraz test sprawdzający wiedzę – dostępny zarówno w wersji polskiej, jak i ukraińskiej. Materiał ten będzie pomocny nie tylko uczniom z Ukrainy, ale również polskim uczniom, którzy potrzebują wsparcia w nauce dzięki uproszczonemu przekazowi i wersji dwujęzycznej.
Karty pracy przeznaczone do nauki ortografii przez uczniów z Ukrainy. Materiały zawierają proste wskazówki z podpowiedzią, kiedy w pisowni stosować rz, ż, u, ó, h oraz ch. Do każdego przypadku dołączono ćwiczenia ortograficzne dla obcokrajowców. Przytoczone i opisane reguły nie obejmują wszystkich przypadków i wyjątków, jednak części mogą ułatwić poprawne pisanie w języku polskim bez konieczności nauki wszystkich zasad polskiej ortografii. Podpowiedzi mogą być szczególnie pomocne dla uczniów klas ósmych oraz maturzystów, którzy już niedługo przystąpią do egzaminu z języka polskiego.
© ePedagogika.pl - Portal dla pedagogów i wychowawców z pasją.
