Jak reagować, gdy ktoś jest wyśmiewany? Jak odróżnić żart od dokuczania i wesprzeć osobę, której sprawiono przykrość? „Rower ze śmietnika” to opowiadanie psychoedukacyjne z audio oraz zestaw 8 ilustrowanych kart pracy rozwijających kompetencje emocjonalno-społeczne uczniów. Historia Maksa, którego koledzy wyśmiewają z powodu starego roweru, staje się punktem wyjścia do rozmowy o empatii, emocjach, ocenianiu innych i roli świadków przemocy rówieśniczej. Uczniowie analizują zachowania bohaterów, odróżniają fakty od przypuszczeń, ćwiczą reagowanie na dokuczanie i poznają sposoby udzielania wsparcia. Materiały sprawdzą się podczas zajęć TUS, godzin wychowawczych, zajęć z pedagogiem i psychologiem szkolnym oraz pracy indywidualnej. Zestaw zawiera 8 kart pracy z rozwiązaniami oraz opowiadanie z nagraniem audio.
Popchnięcie na przerwie, obraźliwy komentarz, wykluczanie z grupy rówieśniczej – każdy taki sygnał wymaga natychmiastowej reakcji. Nauczyciel lub inny pracownik szkoły, który zauważy, że uczeń dopuszcza się fizycznej lub psychicznej agresji wobec innego ucznia, informuje o tym fakcie wychowawcę klasy, a także pedagoga szkolnego. To dopiero pierwszy krok procedury, która określa rolę każdej osoby w szkole – od nauczyciela, który jest świadkiem zdarzenia, po dyrektora. Szybka i konsekwentna reakcja ogranicza ryzyko eskalacji zachowań agresywnych i pozwala odbudować zaufanie ucznia, który doświadcza przemocy. Poznaj całą procedurę postępowania w tej sytuacji.
Scenariusz warsztatu został przygotowany z myślą o nauczycielach, wychowawcach, psychologach i pedagogach, którzy na co dzień mierzą się z wyzwaniami związanymi z przemocą rówieśniczą. Spotkanie ma charakter psychoedukacyjny i łączy teorię z praktyką poprzez dyskusje, ćwiczenia grupowe oraz analizę konkretnych przypadków. Uczestnicy będą mogli pogłębić swoją wiedzę na temat zjawiska bullyingu i hejtu, zarówno w środowisku szkolnym, jak i w przestrzeni wirtualnej. Scenariusz opiera się na aktywizujących metodach pracy, takich jak burza mózgów, case study i tworzenie map myśli. Celem zajęć jest nie tylko lepsze rozpoznawanie przejawów przemocy, lecz także wypracowanie skutecznych sposobów reagowania.
Przemoc rzadko dzieje się w całkowitej izolacji. W wielu przypadkach obok sprawcy i osoby doświadczającej przemocy obecni są także świadkowie. To często uczniowie, którzy widzą, słyszą lub wiedzą, że ktoś w ich otoczeniu doświadcza krzywdzenia. Mimo to bardzo często nie reagują. Milczenie świadków bywa interpretowane jako obojętność, brak empatii lub przyzwolenie na przemoc. W rzeczywistości przyczyny braku reakcji są zwykle znacznie bardziej złożone i związane z mechanizmami psychologicznymi, społecznymi oraz rozwojowymi. Dla skutecznej profilaktyki oraz budowania bezpiecznego środowiska szkolnego potrzebne jest zrozumienie, dlaczego świadkowie przemocy milczą. Kadra pedagogiczna powinna nie tylko reagować na sytuacje przemocy, ale także wspierać uczniów w przełamywaniu bariery milczenia.
Doświadczenie przemocy rówieśniczej to często trauma dla dziecka czy nastolatka. Zaburza się poczucie bezpieczeństwa, obniża zaufanie, pojawia się lęk i napięcie w kontaktach rówieśniczych. Dziecko, które zgłosiło przemoc obawia się stygmatyzacji, odwetu, wykluczenia z grupy. Dlatego tak istotne jest, by otrzymało kompleksowe wsparcie zarówno od nauczycieli, psychologa i pedagoga szkolnego, ale i od rodziców, i rówieśników. Celem scenariusza jest wyposażenie opiekunów w wiedzę i narzędzia, by potrafili skutecznie wspierać swoje dziecko w powrocie do równowagi. Scenariusz jest dedykowany nie tylko rodzicom uczniów, którzy doświadczyli przemocy, ale całej społeczności rodzicielskiej.
Zestaw „Zabawa w milczenie. Jak reagować na przemoc rówieśniczą?” to komplet kart pracy opartych na poruszającym opowiadaniu o „zabawie w milczenie”. Materiał pomaga uczniom zrozumieć, czym jest wykluczenie, ignorowanie i milcząca przemoc rówieśnicza. Do pakietu dołączono nagraniе audio, dzięki któremu uczniowie mogą jeszcze lepiej wczuć się w perspektywę bohaterki. Karty rozwijają empatię, uczą rozpoznawania przemocy relacyjnej, wzmacniają odwagę reagowania oraz pomagają odróżnić normę, konflikt i przemoc. W zadaniach uczniowie analizują myśli bohaterki, oceniają sytuacje społeczne, tworzą mapę przyczyn wykluczenia oraz ćwiczą formułowanie reakcji zatrzymujących przemoc.
Przemoc psychiczna, w tym cyberprzemoc, jest coraz częściej obecna w życiu młodych ludzi, szczególnie w środowisku szkolnym i mediach społecznościowych. Świadkowie takich sytuacji często nie wiedzą, jak właściwie zareagować, co może prowadzić do eskalacji problemu. Celem zajęć jest uświadomienie uczniom, jak ważna jest ich reakcja w sytuacjach przemocy oraz wskazanie konkretnych kroków, które mogą podjąć, aby wesprzeć osobę doświadczającą przemocy i przeciwdziałać jej skutkom. Podczas zajęć uczniowie pracują w grupach nad analizą scenariuszy sytuacyjnych oraz wypracowują skuteczne sposoby działania jako świadkowie przemocy. Dzięki temu uczą się, że nawet drobna reakcja może mieć ogromne znaczenie dla osoby potrzebującej wsparcia, a reagowanie na przemoc jest nie tylko wyrazem empatii, ale też odpowiedzialności społecznej.
„Cisza między ławkami” to zestaw materiałów psychoedukacyjnych dla uczniów w wieku 13–15 lat, oparty na realistycznym opowiadaniu o przemocy rówieśniczej i milczeniu świadków. Historia Maksa pokazuje, jak drobne sytuacje – komentarze, żarty, nagrania czy brak reakcji – stopniowo prowadzą do wykluczenia i cierpienia jednej osoby. Zestaw koncentruje się nie tylko na sprawcy i osobie krzywdzonej, ale przede wszystkim na świadkach przemocy – ich emocjach, wątpliwościach i momentach wyboru. Materiały pomagają uczniom zrozumieć, dlaczego tak trudno zareagować oraz jak można to zrobić w sposób realny i bezpieczny.
Cyberprzemoc to temat, który coraz częściej pojawia się w kontekście bezpieczeństwa w Internecie. Choć wielu z nas korzysta z mediów społecznościowych czy komunikatorów, niewielu zdaje sobie sprawę z tego, jak łatwo w sieci przekroczyć granicę i wyrządzić komuś krzywdę. To dobry moment, aby pomóc uczniom zrozumieć, czym jest cyberprzemoc, jak jej zapobiegać i jak właściwie reagować, gdy spotykamy się z nią w swoim otoczeniu. Jakie działania możemy podjąć, aby Internet stał się miejscem bardziej bezpiecznym i przyjaznym? Jakie kroki powinniśmy podejmować, aby wspierać innych i sami czuć się bezpiecznie w cyfrowym świecie?
Uczeń doświadczający przemocy rówieśniczej nie zawsze mówi wprost o tym, co dzieje się w klasie, podczas przerw lub poza szkołą. Może ukrywać problem, obawiać się reakcji osób stosujących przemoc, odczuwać wstyd albo nie wierzyć, że otrzyma pomoc. Dlatego tak ważna jest uważna obserwacja jego codziennego funkcjonowania. Pogorszenie wyników, częste nieobecności czy nagłe wycofanie mogą być uznawane za skutek trudności w nauce, problemów zdrowotnych lub przejściowego kryzysu. Niekiedy są jednak sygnałem, że uczeń doświadcza przemocy. Sprawdź, jakie są najczęstsze sygnały przemocy wśród dzieci i nastolatków.
Szkolenie poświęcone współczesnym wyzwaniom wychowawczym związanym z przeciążeniem cyfrowym, uzależnieniami behawioralnymi i przemocą rówieśniczą. Uczestnicy poznają symptomy problemowych zachowań, czynniki ryzyka i czynniki chroniące oraz zasady profilaktyki i reagowania w sytuacjach przemocy.
Sierpień 2026
Uzależnienia behawioralne, przemoc rówieśnicza oraz kryzysy psychiczne dzieci i młodzieży należą dziś do najpoważniejszych wyzwań wychowawczych szkoły. Nie dotyczą wyłącznie sytuacji skrajnych – często zaczynają się od trudności z samoregulacją, nadmiernego korzystania z telefonu, izolowania się ucznia, konfliktów w klasie, obniżonego nastroju, impulsywności albo pozornie „zwykłych” żartów rówieśniczych. Dlatego jeden z kierunków polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027 wskazuje wprost na potrzebę profilaktyki uzależnień behawioralnych, przeciwdziałania przemocy rówieśniczej oraz wspierania zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Podczas szkolenia ekspertka wyjaśni, jak przełożyć ten kierunek polityki oświatowej na konkretne działania szkoły: pracę wychowawczą, profilaktykę, reagowanie na sygnały kryzysu oraz współpracę nauczycieli, specjalistów, rodziców i dyrektora. Uczestnicy dowiedzą się, jak rozpoznawać niepokojące zachowania uczniów, jak wzmacniać bezpieczeństwo psychiczne w klasie, jak przeciwdziałać przemocy rówieśniczej oraz jak udzielać pierwszego wsparcia uczniowi w kryzysie psychicznym.
Agresja i przemoc wśród dzieci i młodzieży mają różny charakter i stanowią istotne zjawisko w środowisku edukacyjnym. Bywa sposobem rozładowania własnej frustracji, kontroli nad otoczeniem, wynika z własnych doświadczeń przemocy. Jak reagować jednak, gdy agresor to uczeń z niepełnosprawnością? Gdy jego rozumienie sytuacji społecznych i norm, czy myślenie przyczynowo – skutkowe jest na poziomie niższym niż rówieśników? Gdy towarzyszy mu impulsywność, która uniemożliwia lub utrudnia pohamowanie gwałtownych reakcji?
Interaktywna gra Przerywamy milczenie. Porozmawiajmy o przemocy rówieśniczej to materiał psychoedukacyjny, który rozwija umiejętność rozpoznawania sytuacji przemocy oraz podejmowania odpowiedzialnych decyzji w roli świadka. Uczeń towarzyszy bohaterowi historii – Adamowi – i wspólnie z nim analizuje sytuacje występujące w klasie, ucząc się odróżniać żart od przemocy, rozpoznawać sygnały ostrzegawcze oraz wybierać bezpieczne formy reagowania. Zadania mają formę pytań sytuacyjnych, wyboru odpowiedzi oraz ćwiczeń porządkujących działania. Uczeń zdobywa wiedzę dotyczącą ról w sytuacji przemocy (sprawca, ofiara, świadek), uczy się, gdzie szukać pomocy oraz jak wspierać osobę doświadczającą krzywdy. Dzięki interaktywnej formie materiał angażuje emocjonalnie, umożliwia natychmiastową informację zwrotną i wzmacnia refleksję nad własnymi postawami. Może być wykorzystywany podczas godzin wychowawczych, zajęć profilaktycznych, terapii pedagogicznej oraz zajęć z zakresu kompetencji społeczno-emocjonalnych.
Karykaturalne i prześmiewcze przekształcanie zdjęć kolegi lub kolegów oraz pokazywanie ich innym uczniom, nawet bez udostępniania w Internecie, może stanowić formę przemocy rówieśniczej. Choć nie w każdej sytuacji możliwe jest jednoznaczne przesądzenie o odpowiedzialności karnej, zachowanie takie ma znamiona poniżania i dokuczania, a tym samym wymaga zdecydowanej reakcji szkoły. Nie można bowiem pomijać faktu, że działania ośmieszające mogą być szczególnie dotkliwe dla małoletnich, zwłaszcza w okresie silnej potrzeby akceptacji przez grupę rówieśniczą.
© ePedagogika.pl - Portal dla pedagogów i wychowawców z pasją.
