autyzm

Uczeń ze spektrum autyzmu w edukacji włączającej – praktyczne wskazówki do pracy z uczniem

W grupie klasowej, w której obecni są uczniowie w spektrum autyzmu i zespołem Aspergera częściej dochodzi do sytuacji trudnych, konfliktowych, stanowiących wyzwane dla wychowawcy. Wynika to z faktu, że dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu cechuje większy niż ich rówieśników deficyt kompetencji społecznych i mniejsza możliwość regulacji zachowania. Dowiedz się, jak planować oddziaływania edukacyjne w klasie, do której uczęszcza uczeń w spektrum autyzmu.

Jeśli zetknęliśmy się w pracy z jednym lub kilkorgiem uczniów z orzeczeniem wydanym ze względu na zespół Aspergera (ZA), to znaczy to dokładnie tyle – poznaliśmy jedno lub kilkoro takich dzieci. Zaburzenia ze spektrum autyzmu to „różnorodny zbiór”, w którym mieszczą się błyskotliwi matematycy, wycofane dzieci znające na pamięć rozkłady jazdy autobusów, ale też uczniowie, którym proces edukacyjny sprawia trudność. Oni nie skupiają się, krzyczą, przeszkadzają innym, nie potrafią czekać na swoją kolej, są skupieni na sobie, wykazują skłonności do agresji. To spektrum objawów, które sprawia, że trudno jest znaleźć metody pracy pasujące do wszystkich przypadków. Niemniej jednak należy pamiętać o najważniejszych zasadach.

Z uczniem z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD) należy pracować relacyjnie, a nie w oparciu o autorytet nauczycielski. Nie należy go karać za objawy zaburzenia, lecz starać się zawsze dotrzeć do przyczyny jego zachowania. Zachowanie niepożądane u uczniów z ASD jest zawsze nieudanym zaproszeniem do rozmowy lub prośbą o pomoc, informacją, że dziecko sobie nie radzi. Dziecko zawsze powinno mieć możliwość spotkania się z psychologiem, pedagogiem szkolnym lub pedagogiem specjalnym Najlepsza i najprostsza definicja zaburzeń ASD, jaką znam mówi, że jest to ślepota na kontekst. Dziecko ze spektrum, w odróżnieniu od osób neurotypowych, nie uczy się intuicyjnie, przez doświadczenia społeczne. Trenuje swe zachowania według schematów terapeutycznych. Nie jest więc w stanie elastycznie i adekwatnie reagować na bodźce w takim tyglu typów ludzkich i ich interakcji, jakim jest szkoła.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

Jakiego rodzaju pracy wymaga uczeń ze spektrum autyzmu?
Czym jest edukacja włączająca?
Na co zwracać uwagę w edukacji włączającej?
Co trzeba wiedzieć, aby móc sprawnie prowadzić lekcje i dać uczniom szansę na sukces edukacyjny?

Pobierz również

materiały i narzędzia do pracy z uczniami w spektrum autyzmu

IPET dla ucznia z autyzmem

IPET może być bardzo obszernym dokumentem, w którym wpisane są wszystkie treści lub może składać się z głównego dokumentu i załączników. Zapis z załącznikami został zaproponowany w podanym przykładzie. Do programu dodano pełny opis wybranych załączników: dostosowanie programu, dostosowanie wymagań. Każdy z załączników odnoszący się do poszczególnych przedmiotów opracowywany jest przez specjalistów posiadających kwalifikacje do ich nauczania.

Urszula Grygier
16 marca 2023 r.
Indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny (IPET)

Proszenie o pomoc

Ćwiczenie przeznaczone dla uczniów klas IV-VI szkół ponadpodstawowych w tym dla uczniów z autyzmem i Zespołem Aspergera. Ćwiczenie polega na przeczytaniu krótkich opisów sytuacji i zastanowieniu się, w jaki sposób ich bohaterowie mogli poprosić pomoc oraz do kogo mogli się zwrócić. Po rozważeniu sytuacji uczeń zapisuje swoje odpowiedzi.

Wykorzystaj również:

Twórz własne karty pracy i w kreatywny sposób rozwijaj umiejętności swoich uczniów! Za pomocą kreatora kart pracy z łatwością przygotujesz ciekawe materiały ćwiczeniowe odpowiednie dla Twoich uczniów. PRZETESTUJ!

Analiza własnej osobowości

Ćwiczenia dla klas VII-VIII szkoły podstawowej oraz uczniów szkół ponadpodstawowych w tym dla uczniów z autyzmem, Zespołem Aspergera. Ćwiczenie polega na analizie własnej osobowości, swoich zalet i wad, oraz analizie opinii na nasz temat wśród bliskich i znajomych. Ważne jest po wykonaniu ćwiczenia przeanalizować razem z uczniem czy jego wyobrażenia na własny temat są podobne do opinii innych osób, czy uczeń spodziewał się takich odpowiedzi innych osób i jak się z tym czuje. Co ma większe znaczenie: nasze przekonanie na temat własnej osoby czy opinie innych?

Wykorzystaj również:

Twórz własne karty pracy i w kreatywny sposób rozwijaj umiejętności swoich uczniów! Za pomocą kreatora kart pracy z łatwością przygotujesz ciekawe materiały ćwiczeniowe odpowiednie dla Twoich uczniów. PRZETESTUJ!

Jak dopasować wypowiedź do kontekstu?

Karty pracy są skierowane dla uczniów szkół ponadpodstawowych z diagnozą autyzmu lub Zespołu Aspergera. Celem pracy z kartami jest wsparcie rozwoju społecznego, pomoc w nauce doboru wypowiedzi adekwatnych do sytuacji i jej kontekstu.

Wykorzystaj również:

Emocjonalne frazeologizmy

Ćwiczenie dla uczniów szkół ponadpodstawowych ukierunkowane na poznawanie związków frazeologicznych. Zadanie polega na dopasowaniu zdania zawierającego związek frazeologiczny do obrazka. Wybrane związki frazeologiczne odnoszą się do sfery emocji. Karty pracy można wykorzystać podczas pracy z uczniami w spektrum autyzmu.

Wykorzystaj również:

Uczniowie ze spektrum autyzmu w obliczu przemocy rówieśniczej

Agresję kojarzymy zazwyczaj z czymś złym; biciem, zabieraniem, obelgami słownymi. Nie jest to jednak takie proste w przypadku dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w szczególności z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. U nich agresja jest często nieudanym szukaniem pomocy, próbą kontaktu, zaproszeniem do komunikacji. Równie często bywa reakcją na nękanie rówieśnicze, którego doświadcza wielu uczniów z ASD. Dowiedz się, jak radzą sobie uczniowie ze spektrum autyzmu w obliczu przemocy rówieśniczej.

Dziecko z ASD, które ma wybuchy agresji, często samo doświadcza przemocy rówieśniczej, a nie umie na nią odpowiednio reagować. Nie radzi sobie z emocjami, nie rozumie dystansu społecznego, jest stale odtrącanie przez rówieśników. Oczywiście, przemoc rówieśnicza dotyczy wszystkich dzieci i ma wpływ na ich późniejsze funkcjonowanie, podatność na depresje, nerwice, lęki. Może wydać się to szokujące, ale według amerykańskich badań opublikowanych w piśmie Lancet, przemoc rówieśnicza wpływa bardziej na problemy psychiczne w wieku dojrzałym niż molestowanie przez dorosłych. Ofiarami nękania rówieśniczego są zazwyczaj uczniowie:

zagrożeni niedostosowaniem społecznym,
o niskich kompetencjach interpersonalnych lub przejawiający skłonności do przywództwa,
z niepełnosprawnością intelektualną,
fizycznie lub emocjonalnie odmienni oraz z tak zwanymi niepełnosprawnościami ukrytymi, a do nich należy spektrum autyzmu.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

W jakiej sytuacji znajdują się uczniowie ze spektrum autyzmu w obliczu przemocy rówieśniczej?
Dlaczego dzieci ze spektrum autyzmu doświadczają w szkole zachowań przemocowych?
Z jakimi rodzajami przemocy i nękania dziecięcego uczniowie w spektrum spotykają się najczęściej?
Jakie najczęściej popełniane przez nauczycieli i specjalistów błędy utrudniają interwencję?
Co może pomóc dziecku z ASD zrozumieć przemoc rówieśniczą?

Co mam na myśli?

Ćwiczenie wspierające rozwój kompetencji emocjonalno-społecznych dla uczniów klas VI-VI, w tym uczniów w spektrum autyzmu. Zadanie polega na rozpoznaniu emocji widocznych na zdjęciach i obrazkach oraz zaproponowaniu, co może mówić lub myśleć przedstawiona osoba.

Cel:

rozwiniecie umiejętności rozpoznawania emocji wyrażanych przez inne osoby.

Czar trwania: 15 minut Komentarz: jeżeli uczeń ma problem z rozpoznaniem emocji widocznych na zdjęciu, należy wyjaśnić, że nie zawsze na podstawie zachowania i mimiki można odczytać, co czuje dana osoba. Omawiając poszczególne zdjęcia warto wspólnie z uczniem zastanowić się podać przykłady sytuacji, w których odczuwa on podobne emocje, jak rozpoznane na zdjęciach.. Po wypełnieniu karty pracy należy porozmawiać z uczniem na temat przeżywania, proponowane pytania:

Czy na podstawie zachowania danej osoby zawsze jesteśmy w stanie domyślić się, co czuje?
Czy to, w jaki sposób zachowujemy się ze względu na przeżywane emocje zawsze jest właściwe?
Co możemy zrobić, aby inne osoby wiedziały, co czujemy w danej chwili?

Homonimy

Zestaw trzech kart pracy przeznaczonych do pracy z uczniami w spektrum autyzmu. Ćwiczenia mają na celu rozwijanie umiejętności rozumienia i rozpoznawania znaczenia słów o jednakowym brzmieniu oraz odmiennym znaczeniu (homonimów).

20 lipca 2022 r.
Terapia pedagogiczna

Emocje, które czuć i które widać. Karty pracy nazywające emocje

Zestaw kart pracy do wykorzystania w pracy z dziećmi w spektrum autyzmu. Pierwsze zadanie pomoże dziecku zrozumieć związek między uczuciami a reakcjami fizycznymi. Uczeń dowie się, jakie sygnały wysyła do jego ciało, kiedy przeżywa różne emocje. Drugie zadanie wymaga rozpoznania emocji na podstawie wglądu – postawy ciała i mimiki.

5 maja 2022 r.
Spektrum autyzmu

Rozpoznawanie znaczenia związków frazeologicznych

Rozpoznawanie znaczenia związków frazeologicznych

Wypowiedzi zawierające związki frazeologiczne często są kłopotliwe dla uczniów w spektrum autyzmu, którzy rozumieją dosłownie. Proponowane karty pracy są przeznaczone dla starszych uczniów. Zadanie polega na rozpoznaniu znaczenia wypowiedzi i przyporządkowaniu definicji użytego związku frazeologicznego.

Wykorzystaj również:

18 kwietnia 2022 r.
Spektrum autyzmu

Materiały dla uczniów spektrum autyzmu

W związku z obchodzonym 2 kwietnia Światowym Dniem Świadomości Autyzmu, zapraszamy do korzystania z materiałów dedykowanych dzieciom i młodzieży w spektrum.

1 kwietnia 2022 r.
Aktualności

Kwalifikacje nauczyciela wspomagającego w przedszkolu i szkole

Archiwalny Nauczyciel wspomagający powinien posiadać kwalifikacje z zakresu pedagogiki specjalnej

Nauczyciel zatrudniony dodatkowo w celu współorganizowania kształcenia specjalnego powinien posiadać kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej. Przepisy nie precyzują przy tym specjalności, ale powinna być ona dostosowana do rodzaju niepełnosprawności ucznia. W przypadku pracy z uczniem w spektrum autyzmu warto, by nauczyciel ukończył dodatkowo różne formy doskonalenia.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

Jakie kwalifikacje powinien mieć nauczyciel wspomagający?
Które przepisy zawierają regulacje dotyczące kwalifikacji nauczyciela wspomagającego?
Jakich dodatkowych kwalifikacji wymagać od nauczyciela współorganizującego kształcenie?

Przeczytaj również:

Dwóch uczniów z autyzmem i zespołem Aspergera w jednej klasie – ilu nauczycieli wspomagających?

Przepisy nie wskazują, ilu uczniów w spektrum autyzmu i zespołem Aspergera może uczyć się w jednej klasie ogólnodostępnej. Zdarza się jednak, że rodzice obawiają się, że większa ich liczba zdezorganizuje pracę, co odbije się na pozostałych. Odpowiadamy na pytanie, ile osób w spektrum autyzmu można zapisać do jednej klasy. Wyjaśniamy także, ilu nauczycieli współorganizujących kształcenie specjalne powinno pracować w klasie, w której orzeczenie posiada kilkoro dzieci.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

Ilu uczniów z autyzmem może uczęszczać do jednej klasy
Czy każdemu dziecku z orzeczeniem w klasie trzeba przydzielić nauczyciela wspomagającego
Jakie są limity uczniów w spektrum autyzmu w klasie integracyjnej

Przeczytaj również:

Kilku uczniów z orzeczeniem – jeden nauczyciel wspomagający

Jak się czujesz? Zachowania a emocje i uczucia. Karty pracy z ukraińską wersją językową

Karta pracy dla uczniów klas IV-VI, w tym dla uczniów z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. Zadaniem ucznia jest dopasowanie nazwy uczucia i emocji do opisu zachowań osób mogących je wyrażać w danych sytuacjach. Ćwiczenie wpisuje się w obszar zajęć rozwijających kompetencje społeczno-emocjonalne. Zadanie zostało przygotowane również w tłumaczeniu na język ukraiński, aby możliwe było wykorzystanie go w pracy z uczniami nieznającymi języka polskiego.

Cele: