Funkcjonowanie ucznia w spektrum autyzmu nie jest jednorodne – jego codzienne funkcjonowanie zależy od poziomu rozwoju intelektualnego, komunikacji, samodzielności, współwystępujących trudności oraz etapu edukacyjnego. Inaczej wsparcia będzie potrzebowało dziecko w przedszkolu, inaczej uczeń klas I–III, a jeszcze inaczej nastolatek w szkole ponadpodstawowej. W artykule omówiono najważniejsze obszary funkcjonowania uczniów z ASD (autism spectrum disorder): poznawczy, językowy i komunikacyjny, społeczno-emocjonalny, motoryczny, zdrowotny i przestrzenny. Wskazano także, jak trudności rozwojowe wpływają na proces uczenia się oraz dlaczego w pracy nauczyciela tak ważne jest dostrzeganie nie tylko ograniczeń, ale również mocnych stron i potencjału ucznia w spektrum autyzmu.
Coraz częściej w polskich szkołach pojawiają się uczniowie, których funkcjonowanie nie mieści się w ramach jednego rozpoznania. Zaburzenia neurorozwojowe to grupa trudności, o których coraz częściej mówi się w kontekście neuroróżnorodności – pojęcia, które na stałe zagościło w przestrzeni szkolnej. Różnice w pracy mózgu i funkcjonowaniu układu nerwowego są naturalne, a sam rozwój mózgu może przebiegać bardziej różnorodnie, niż się kiedyś wydawało. Co przekłada się na realne trudności w edukacji. Jednym z ogromnych wyzwań współczesnej szkoły jest rozumienie współwystępowania zaburzeń neurorozwojowych oraz potrzeb dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi.
Coraz częściej słyszy się o późnych diagnozach spektrum autyzmu. Wielu specjalistów szuka odpowiedzi, jak to się stało, że dziecko nie zostało skierowane do poradni wcześniej. Jak radziło sobie bez wsparcia w przedszkolu i w szkole, że nie rozważano nawet skierowania na proces diagnostyczny, bo uczeń spełniał większość oczekiwań społecznych? W jaki sposób uśpiło czujność otoczenia i wydawało się, że nie potrzebuje pomocy? Często zdarza się, że dzieci długo i skutecznie maskują objawy. Robią wszystko, by dostosować się do oczekiwań innych i dopiero, gdy już nie są w stanie ujawniają prawdziwe kłopoty.
Pobierz plakaty zawierające łatwe do zrozumienia wyjaśnienie, na czym polega specyficzne życie osób w spektrum autyzmu. Plakaty warto powiesić w szkole lub przedszkolu, w miejscu widocznym dla rodziców. Dzięki prostym komunikatom dowiedzą się oni więcej na temat kolegów i koleżanek swoich dzieci.
Pojawienie się Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób WHO: ICD-11 wzbudziło silne emocje wśród psychiatrów, psychologów, pedagogów i nauczycieli. Z ICD-11 znikają bowiem: zespół Aspergera, autyzm dziecięcy, autyzm atypowy, zespół Retta. Mimo że Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-11 oficjalnie zaczęła obowiązywać od 1 stycznia 2022, w Polsce wciąż obowiązuje wersja poprzednia. Trwają bowiem prace nad opracowaniem polskiej wersji językowej nowej klasyfikacji. Co jednak ważne, wydaje się, że samo wprowadzenie ICD-11 nie spowoduje natychmiastowej zmiany mentalnej i nie sprawi, że z powszechnego użycia znikną określenia takie jak autyzm i zespół Aspergera. Zmiana nazewnictwa to proces, który wymaga czasu i zaangażowania. Nie jest łatwo przyzwyczaić się do nowych określeń diagnostycznych, zwłaszcza, jeśli używało się innych w codziennym planowaniu pracy z dziećmi.
Nauczyciele i rodzice mają coraz większą wiedzę o charakterystyce zaburzeń nierozwojowych, jakim jest między innymi spektrum autyzmu. Rosnąca świadomość społeczna w zakresie zdrowia psychicznego sprawia, że coraz więcej uczniów zostaje skierowanych na diagnozę psychologiczną. Niektórzy uczniowie sami decydują się poprosić dorosłych o pomoc i diagnozę. Dla większości dzieci i nastolatków proces diagnostyczny jest jednak stresujący, budzi sprzeczne emocje. Jak wesprzeć ucznia w tym trudnym czasie i pomoc mu poradzić sobie z emocjonalnymi konsekwencjami diagnozy?
Spektrum autyzmu niesie ze sobą wiele tajemnic. Mimo licznych badań nie określono dotąd jednoznacznej genezy tego zaburzenia. W powszechnej świadomości funkcjonuje jednak stereotyp, że dzieci ze spektrum autyzmu są niezwykle uzdolnione w wąskich dziedzinach. Takie przekonanie wzmocnił popularny serial o genialnym lekarzu, który potrafił rozwikłać każdą tajemnicę ludzkiego ciała. Oczywiście zdarzają się jednostki o niezwykłych zdolnościach. Często można słyszeć o spektrum autyzmu w przypadku takich wybitnych osobowości, jak Anthony Hopkins, Elon Musk, Albert Einstein, Isaac Newton czy Wolfgang Amadeusz Mozart. Jednak przypisywanie ogromnych talentów wszystkim osobom w spektrum jest po prostu błędem generalizacji. Dowiedz się, na czym polega mit wyjątkowością dziecka w spektrum.
Od 1 stycznia 2022 r. obowiązuje Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób ICD-11. Diagnoza autyzmu oraz diagnoza zespołu Aspergera w ICD-11 są postrzegane inaczej niż dotychczas. Rodzi to jednak pewne problemy, ponieważ w Polsce nie ma jednak jeszcze jej oficjalnego tłumaczenia. Wobec tego pojawia się pytanie, jakiej terminologii należy używać? Czy błędem jest używanie określeń „zespół Aspergera” lub "diagnoza autyzmu"? Jaką terminologię należy stosować w orzeczeniach wydawanych przez poradnie? Kiedy najważniejsze zmiany w klasyfikacji będą oficjalnie obowiązywały w Polsce?
W świetle współczesnych badań autyzm uznawany jest za zaburzenie neurorozwojowe. Oznacza to, że jest związany z nieprawidłowym rozwojem i funkcjonowaniem mózgu. Przypuszczalnie ma on podłoże genetyczne, ale obecny stan wiedzy tego nie potwierdza. Nie bez znaczenia pozostają także czynniki środowiskowe, jednak siły i znaczenia ich oddziaływania wciąż nie wyjaśniono. Czy współczesna nauka potrafi wyjaśnić, skąd bierze się autyzm? Poznaj teorie i hipotezy na temat źródeł autyzmu u dzieci. Sprawdź, które z nich zostały obalone, a które wymagają pogłębionych badań.
Autyzm to zaburzenie o charakterze neurologicznym. Pierwsze objawy można zaobserwować w pierwszych latach życia, choć nie zawsze są one od razu utożsamiane właśnie z tym zaburzeniem. Dowiedz się, czym jest autyzm, poznaj zarys historii i podstawowe informacje o pierwszych symptomach, kryteriach diagnostycznych oraz sposobach klasyfikacji całościowych zaburzeń rozwoju. Sprawdź, które hipotezy dotyczące autyzmu zostały obalone przez badaczy, a które wymagają pogłębionych badań.
Autyzm to zaburzenie psychorozwojowe, które pojawia się zwykle przed 3. rokiem życia. W literaturze dużo uwagi poświęca się problematyce rozwoju oraz funkcjonowania najmłodszych uczniów z autyzmem, trudniej natomiast wskazówki dotyczące pracy z uczniami starszych klas szkół podstawowych i ponadpodstawowych.
Jednym ze słów, które budzą przerażenie rodziców przedszkolaków jest autyzm. Zdarza się, że rodziny wędrują od poradni do poradni, by na wszelkie możliwe sposoby sprawdzić, czy dziecko rozwija się prawidłowo, mimo że nie odbiega umiejętnościami od rówieśników. Innym razem autyzm zostanie dostrzeżony bardzo późno, w wieku wczesnoszkolnym, choć od dawna powinien otrzymywać pomoc. Dlatego warto posiadać podstawową wiedzę na temat całościowych zaburzeń rozwoju, by obserwować dziecko i jego rozwój z dostatecznym namysłem i uwagą.
© ePedagogika.pl - Portal dla pedagogów i wychowawców z pasją.
