W pracy z uczniem ze spektrum autyzmu jedną z podstawowych zasad jest zapewnienie mu czytelnej struktury i przewidywalności. Dotyczy to zarówno przebiegu dnia, jak i pojedynczych zajęć, czynności samoobsługowych, interakcji społecznych czy zmian organizacyjnych. Uczeń powinien wiedzieć, co będzie się działo, w jakiej kolejności, jak długo potrwa dana aktywność i co nastąpi po jej zakończeniu. Komunikat słowny nie zawsze jest wystarczający. Może być zbyt szybki, zbyt złożony albo zbyt ulotny. W sytuacji przeciążenia sensorycznego, emocjonalnego lub poznawczego uczeń może nie przetwarzać skutecznie poleceń werbalnych, nawet jeśli zwykle rozumie mowę. Odpowiednio dobrane pomoce dydaktyczne o charakterze wizualnym dają mu dodatkowy, bardziej trwały punkt odniesienia. Obraz, symbol, fotografia lub napis pozostają dostępne dłużej niż wypowiedziane zdanie. Uczeń może do nich wrócić, wskazać je, porównać z aktualną sytuacją i wykorzystać do orientacji w działaniu.
Skuteczna komunikacja to jeden z najważniejszych elementów wspierania uczniów ze spektrum autyzmu. To właśnie od sposobu, w jaki nauczyciel przekazuje informacje, zależy, czy dziecko zrozumie polecenie, poczuje się bezpiecznie i będzie mogło w pełni uczestniczyć w zajęciach. Tymczasem w codziennej praktyce szkolnej popełnia się wiele błędów komunikacyjnych – często nieświadomie – które utrudniają naukę i pogłębiają trudności społeczne. Oto pięć najczęstszych błędów i sprawdzone sposoby, jak ich uniknąć.
W codziennej pracy nauczyciela nieustannie spotykamy się z wyzwaniami związanymi z relacjami międzyludzkimi – zarówno między uczniami, jak i w kontaktach z samym nauczycielem. Kluczem do zrozumienia wielu zachowań dzieci i młodzieży jest znajomość pojęcia teorii umysłu. To zagadnienie nabiera szczególnego znaczenia w pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, zwłaszcza z tymi, którzy zmagają się z trudnościami charakterystycznymi dla zaburzeń ze spektrum autyzmu (ASD). W och przypadku często obserwuje się bowiem deficyt teorii umysłu.
Trudności komunikacyjne dzieci i młodzieży w spektrum to osiowy objaw tego zaburzenia i poważny kłopot. Dzieci z ASD często komunikują swoje potrzeby w sposób odmienny od rówieśników, co prowadzi do nieporozumień w codziennych sytuacjach. Często powoduje ogromne poczucie bezradności u obu stron dialogu. Zarówno dziecko w spektrum autyzmu, jak i jego rozmówca czują się bezsilni wobec nawarstwiających się nieporozumień i trudności. W jaki sposób wspierać rozwój umiejętności aktywnego słuchania u uczniów w spektrum autyzmu?
U dzieci z autyzmem mogą występować różne zaburzenia dotyczące wielu sfer funkcjonowania. Najważniejsza jest tzw. autystyczna triada, a najistotniejszym z niej jest obszar dotyczący komunikowania się. Nie istnieje niestety jeden, spójny obraz ilustrujący, na czym polegają i jak przebiegają takie zaburzenia komunikacji. Niektóre dzieci w ogóle nie posługują się mową, inne potrafią wykorzystywać ją do komunikacji. W artykule omówiono trudności, które w autyzmie występują najczęściej. Wskazano także etapy rozwoju mowy i języka u dzieci neurotypowych oraz dzieci z autyzmem.
Czy wiesz, w jaki sposób obserwować dziecko z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, by uzyskać informacje niezbędne do opracowania planu terapii? Diagnoza i wnioski z obserwacji logopedycznej są ważne nie tylko dla logopedów. Informacje powinny być uwzględniane przez wszystkich nauczycieli pracujących z dzieckiem. Z wyników obserwacji skorzysta przede wszystkim nauczyciel wspomagający. Jego zadanie polega bowiem m.in. na wypracowaniu sposobów komunikowania się z uczniem. W artykule opisano najważniejsze aspekty obserwacji logopedycznej dziecka ze spektrum autyzmu. Wynotowano również, jakich informacji powinna udzielić obserwacja dziecka niemówiącego oraz dziecka, które mówi.
Najważniejszym obszarem pracy z uczniem z zespołem Aspergera jest rozwijanie kompetencji komunikacyjnych i emocjonalno-społecznych. Jaka jest istota trudności w porozumiewaniu się takiego ucznia? Dlaczego trudno go zrozumieć, mimo że jego kompetencje językowe są rozwinięte? Poznaj charakterystykę tego zaburzenia i dowiedz się, jak rozwijać umiejętności komunikacyjne ucznia z zespołem Aspergera. Zyskaj pewność, że wspomagając ucznia, pracujesz nad tym, co leży u podstaw jego problemów społecznych.
Niezrozumienie tych wszystkich zachowań osoby z zespołem Aspergera powoduje, że inni uczniowie nie podejmują próby nawiązywania z nim kontaktu. Niekiedy odbierają to zachowanie jako brak kultury osobistej, „dziwactwo”, niekiedy boją się tego, czego nie rozumieją. Prawdopodobnie nie jest możliwe wyeliminowanie wszystkich takich „odmiennych” zachowań. Można pracować nad poprawą komunikacji oraz wpłynąć na podniesienie samooceny, dzięki czemu uczeń z zespołem Aspergera łatwiej nawiąże i utrzya dobre relacje rówieśnikami.
© ePedagogika.pl - Portal dla pedagogów i wychowawców z pasją.
