Jak wspierać dziecko z FASD w procesie edukacji? RPD apeluje do MEN o interwencję i monitoring FASD w szkole
Trudności z uzyskaniem orzeczeń, brak adekwatnego wsparcia w szkołach oraz potrzeba doskonalenia zawodowego nauczycieli – to (zdaniem RPD) główne wyzwania, z jakimi mierzą się uczniowie z FASD oraz ich rodzice. Rzecznik Praw Dziecka wystosowała oficjalne pismo do MEN pytając o systemowy monitoring i planowane działania w zakresie wsparcia dzieci ze spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych.
Do Biura Rzecznika Praw Dziecka stale napływają sygnały od rodziców oraz opiekunów dzieci z FASD (ang. Fetal Alcohol Spectrum Disorders), wskazujące na wyraźną rozbieżność pomiędzy obowiązującymi przepisami prawnymi a ich realizacją w codziennej praktyce szkolnej.
Wsparcie psychologiczno-pedagogiczne dla dzieci z FAS – teoria a praktyka szkolna
Choć w polskim systemie oświaty istnieją regulacje prawne umożliwiające indywidualizację procesu nauczania, w praktyce uczniowie ze spektrum FASD napotykają na liczne bariery. Zgłoszenia kierowane do RPD dotyczą w szczególności:
- problemów w procesie orzeczniczym realizowanym przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne,
- braku pełnej realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego,
- trudności w dostosowaniu organizacji nauki i środowiska szkolnego do specyficznych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych uczniów.
Podczas prac sejmowej Komisji do Spraw Dzieci i Młodzieży ujawniono istotne rozbieżności w ocenie skuteczności obecnego systemu. Przedstawiciele organizacji społecznych, eksperci oraz rodzice podkreślają, że bez realnego wsparcia na poziomie placówki, realizacja ustawowych praw uczniów z FASD pozostaje utrudniona.
Przygotowanie nauczycieli i warsztat pracy z dziećmi z zespołem FAS
W wystąpieniu Rzecznika Praw Dziecka zwrócono szczególną uwagę na sytuację kadry pedagogicznej. Nauczyciele nie zawsze dysponują wystarczającą wiedzą, narzędziami oraz zapleczem merytorycznym, które pozwalałyby na efektywną pracę z dziećmi z FASD.
Wskazano na pilną potrzebę wzmocnienia systemu doskonalenia zawodowego nauczycieli oraz zapewnienia im stałej pomocy ze strony specjalistów szkolnych i dyrektorów placówek. Skuteczna praca z uczniem ze spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych wymaga bowiem specjalistycznych kompetencji oraz odpowiedniego dostosowania metod dydaktycznych.
Pytania RPD do MEN – jak wspierać ucznia z alkoholowym zespołem płodowym?
Rzeczniczka Praw Dziecka zwróciła się do Ministerstwa Edukacji Narodowej o przedstawienie stanowiska w sprawach kluczowych dla funkcjonowania uczniów z FASD w szkołach. W piśmie zawarto zapytania dotyczące:
- Rozpoznania problemu przez MEN – czy do resortu wpływają sygnały dotyczące barier w dostępie do wsparcia dla dzieci z FASD i jaki jest ich charakter.
- Monitorowania systemu wsparcia – czy MEN prowadzi lub planuje działania mające na celu ewaluację dostępności i jakości pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielanej tym uczniom.
- Ocenia przygotowania szkół – czy planowana jest ocena stopnia przygotowania placówek oświatowych i nauczycieli do pracy z dziećmi z FASD oraz dostosowania warunków szkolnych do ich potrzeb.
Odpowiedź resortu edukacji pozwoli określić, czy w najbliższym czasie planowane są zmiany legislacyjne lub organizacyjne podnoszące jakość edukacji włączającej dla uczniów ze spektrum FASD.
