Mediator szkolny w każdej placówce czy rozwiązania systemowe MEN odpowiada na pytania dotyczące rówieśniczych mediacji w szkole

W odpowiedzi na interpelację poselską dotyczącą powołania instytucji nauczyciela mediatora oraz wprowadzenia obowiązkowych zajęć z mediacji, retoryki i debat, Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało, że tematyka ta jest już obecna w systemie oświaty. Resort wskazał na rozwiązania w nowej podstawie programowej, realizację przedmiotu Edukacja obywatelska, funkcjonowanie modułów interdyscyplinarnych oraz wsparcie w postaci szkoleń i ogólnopolskiej sieci „Mediacje w oświacie” prowadzonej przez ORE.

Pytania do MEN w sprawie rówieśniczych mediacji szkolnych

W interpelacji zwrócono uwagę na potrzebę odejścia od arbitralnych i skargowych modeli rozwiązywania sporów w szkołach (np. rzeczników praw ucznia) na rzecz systemowych rozwiązań opartych na diagnozie potrzeb i dialogu. W piśmie do Ministerstwa Edukacji Narodowej sformułowano cztery kluczowe pytania:

Czy MEN rozważy wprowadzenie do szkół funkcji wykwalifikowanego nauczyciela mediatora jako alternatywy dla instytucji o charakterze skargowo-interwencyjnym?
Czy w ramach reformy programowej i nowego przedmiotu Edukacja obywatelska zaplanowano przestrzeń na praktyczną naukę debat oksfordzkich, erystyki, ochrony przed manipulacją oraz negocjacji?
Czy resort dysponuje analizami dotyczącymi kosztów przeszkolenia i sfinansowania dodatkowych godzin dla nauczycieli mediatorów?
Czy planowane jest przeprowadzenie pilotażowego programu sprawdzającego wpływ mediacji rówieśniczych i nauki retoryki na obniżenie poziomu agresji w placówkach?

MEN na temat roli mediacji w polskiej oświacie

W odpowiedzi resort edukacji nie zadeklarował utworzenia odrębnego, nowego stanowiska nauczyciela mediatora ani finansowania dedykowanych godzin na ten cel, wskazując, że wyzwania te są adresowane w ramach istniejących oraz wdrażanych mechanizmów systemowych i reformy „Kompas Jutra”:

Edukacja obywatelska i metody aktywizujące	MEN przypomniało, że od roku szkolnego 2025/2026 w szkołach ponadpodstawowych realizowany jest przedmiot Edukacja obywatelska. Podstawa programowa tego przedmiotu bezpośrednio nakłada obowiązek stosowania aktywizujących metod pracy, w tym debat (w tym debat oksfordzkich), dyskusji panelowych, symulacji oraz analiz problemowych. Uczniowie mają realizować konkretne działania obywatelskie uczące sprawczości.
Edukacja medialna i krytyczne myślenie	Kwestie rozpoznawania manipulacji, dezinformacji oraz zasad bezpiecznej komunikacji są integrowane w ramach modułu medialnego (obecnego m.in. na języku polskim, informatyce czy edukacji obywatelskiej) oraz na zajęciach z informatyki i edukacji zdrowotnej.
Elastyczność dla nauczycieli i godziny wychowawcze	MEN zaznaczyło, że każdy nauczyciel posiada autonomię w doborze metod dydaktycznych (w tym negocjacji i dyskusji), a tematyka rozwiązywania konfliktów i relacji rówieśniczych od roku szkolnego 2020/2021 włączona jest w zakres godzin z wychowawcą, gdzie szkoły mogą angażować zewnętrznych ekspertów i specjalistów.
Dotychczasowe programy i sieć ORE	Resort przypomniał realizację w latach 2021–2023 programu „Klimat szkoły. Tworzymy go razem” (objął szkoleniami z mediacji szkolnych i rówieśniczych oraz komunikacji bez przemocy 539 placówek). Dodatkowo w 2025 r. Ośrodek Rozwoju Edukacji uruchomił ogólnopolską platformę „Mediacje w oświacie”, zrzeszającą nauczycieli, pedagogów i mediatorów w celu wymiany doświadczeń i rozwoju mediacji rówieśniczych.
Materiały pomocnicze i kierunki polityki	Materiały dotyczące polubownego rozwiązywania sporów i mediacji są sukcesywnie udostępniane na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej (zpe.gov.pl), a profilaktyka agresji rówieśniczej i budowanie pozytywnego klimatu szkoły stanowią jeden z priorytetów ustalonych w kierunkach polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027.