Nowelizacja Karty Nauczyciela a zmiany w odpowiedzialności dyscyplinarnej nauczycieli. Co w projekcie ustawy?

Projekt nowelizacji zakłada precyzyjne określenie czasowych ram dla poszczególnych etapów procedury dyscyplinarnej:

• 7 dni – czas dla rzecznika dyscyplinarnego na wszczęcie postępowania wyjaśniającego od momentu otrzymania polecenia.
• Do 2 miesięcy – maksymalny czas na odbycie się rozprawy przed komisją dyscyplinarną I instancji (od otrzymania wniosku).
• Do 5 miesięcy – czas na rozpatrzenie sprawy przez komisję odwoławczą (od momentu wpłynięcia odwołania).

Ponadto ograniczona zostanie możliwość odwlekania postępowań poprzez wielokrotne, nieuzasadnione nieobecności lub składanie ponownych wniosków o wyłączenie członków składu orzekającego.

W przypadku czynów o znikomej szkodliwości społecznej przewidziano możliwość umorzenia postępowania. Z kolei nauczyciel, który nie kwestionuje popełnienia zarzucanego mu czynu, uzyska prawo do złożenia wniosku o uznanie go za winnego i wymierzenie kary bez konieczności przeprowadzania pełnego postępowania dowodowego.

W sprawach, których charakter na to pozwala, wprowadzona zostanie opcja dobrowolnej mediacji. Do procedury polubownej strony będzie mógł skierować dyrektor szkoły lub organ prowadzący.

Kluczowe zasady stosowania mediacji:

• Wyłączenia – mediacja nie będzie dopuszczalna, gdy czyn nosi znamiona przestępstwa.
• Ochrona małoletnich – gdy pokrzywdzonym jest dziecko, w mediacji reprezentuje je rodzic, opiekun prawny lub osoba sprawująca pieczę zastępczą.
• Obowiązek zgłoszenia – w sprawach dotyczących naruszenia praw i dobra dziecka mediacja nie zwalnia z obowiązku powiadomienia rzecznika dyscyplinarnego.

Projekt wprowadza stopniowanie sankcji w zależności od wagi i charakteru przewinienia:

• dodanie kary upomnienia,
• zastąpienie nagany z ostrzeżeniem naganą,
• zmiana okresu zakazu zatrudnienia przy karze zwolnienia z pracy – na okres od 6 miesięcy do 3 lat (z pozostawieniem kary wydalenia z zawodu w najcięższych przypadkach).

Podniesione zostaną również wymogi kwalifikacyjne dla rzeczników dyscyplinarnych. Nowo powoływani rzecznicy będą musieli posiadać wyższe wykształcenie prawnicze. Zmiany obejmą także usprawnienia techniczne, m.in. możliwość zdalnego przesłuchiwania świadków.

Nowe regulacje wzmacniają prawo do obrony nauczyciela przed podjęciem decyzji o jego zawieszeniu:

• przed zawieszeniem dyrektor szkoły ma obowiązek umożliwić nauczycielowi przedstawienie własnego stanowiska (odmowa nie blokuje wykonania decyzji);
• nauczyciel zyskuje wgląd w akta dotyczące zawieszenia;
• przysługiwać będzie odwołanie od samego zawieszenia, jak i od decyzji o obniżeniu wynagrodzenia;
• dyrektor będzie zobowiązany do przekazania odwołania do komisji dyscyplinarnej w terminie 7 dni.

Wzmocniony zostanie nadzór pedagogiczny oraz standardy dotyczące przesłuchań uczniów:

• organ nadzoru pedagogicznego po uzyskaniu informacji o możliwości naruszenia praw lub dobra dziecka przez nauczyciela albo dyrektora będzie zobligowany zgłosić sprawę rzecznikowi dyscyplinarnemu;
• zwiększona zostanie ochrona pełnoletnich uczniów występujących w roli świadków, którzy kontynuują naukę w szkole;
• przy przesłuchaniu świadka poniżej 18. roku życia psycholog sporządzi pisemną opinię określającą m.in. czy małoletni był w stanie opisać zdarzenie bez ulegania sugestiom.

Planowany termin wejścia nowelizacji w życie to 1 września 2027 r. Do postępowań wszczętych i niezakończonych przed tą datą stosowane będą dotychczasowe przepisy Karty Nauczyciela.