spektrum autyzmu relacje społeczne

  Kompetencje społeczne a rozwiązywanie konfliktów. Wsparcie uczniów ze spektrum autyzmu w relacjach rówieśniczych

Kompetencje społeczne a rozwiązywanie konfliktów. Wsparcie uczniów ze spektrum autyzmu w relacjach rówieśniczych

Codzienność ucznia jest ściśle związana z funkcjonowaniem w sieci przeróżnych relacji społecznych. Jedne z nich są równe – jak relacje rówieśnicze, inne podlegają pewnej społecznej hierarchii, jak te z nauczycielami. Każdego dnia dziecko nawiązuje, buduje i próbuje utrzymać kontakt z innymi. Kontakt ten z wiekiem staje się coraz bardziej złożony. Dla uczniów w spektrum autyzmu to szczególnie trudny obszar. Zwłaszcza, jeśli pojawia się konflikt i konieczność jego rozwiązania. W jaki sposób wspierać dzieci i młodzież w rozwijaniu tej umiejętności społecznej?

Pojęcie „spektrum” odnosi się do całego kontinuum różnego rodzaju możliwości funkcjonowania intelektualnego, językowego i społecznego. Oznacza to, że dzieci z taką diagnozą mogą funkcjonować zupełnie odmiennie na poziomie językowym, poznawczym i dostosowania społecznego. Jednak trudności w zakresie relacji społecznych i skłonność do rozwijania sztywnych wzorców zachowań jest cechą wspólną, choć mogą się różnić głębokością objawu i jego wpływem na codzienne życie. Niektóre osoby potrzebują stałej pomocy dorosłego, inne – funkcjonują zupełnie samodzielnie.
Jak rozmawiać z dziećmi o autyzmie? Poradnik o spektrum autyzmu dla nauczycieli

Jak rozmawiać z dziećmi o autyzmie? Poradnik o spektrum autyzmu dla nauczycieli

Zaburzenia ze spektrum autyzmu to temat, który może wydawać się trudny do omówienia z uczniami. Jednak jego zrozumienie jest bardzo ważnym krokiem do wykształcenia empatii, akceptacji i wsparcia dla osób, które mogą postrzegać świat inaczej niż większość. W środowisku szkolnym rozmowa na temat zaburzeń ze spektrum autyzmu nabiera szczególnego znaczenia. Szkoła to miejsce, w którym dzieci spędzają dużo czasu, zdobywają nie tylko wiedzę, ale także kompetencje społeczne. To tu kształtują się ich postawy wobec odmienności. Ucząc dzieci, jak rozmawiać o zaburzeniach ze spektrum autyzmu i jak wspierać kolegów i koleżanki, nauczyciel przyczynia się do tworzenia bezpiecznego i przyjaznego środowiska dla wszystkich uczniów. Dowiedz się, jak rozmawiać z dziećmi o zaburzeniach ze spektrum autyzmu.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

  • Czym jest spektrum autyzmu i dlaczego zrozumienie jego różnorodności jest szczególnie ważne?
  • Jakie są najczęściej powielane mity dotyczące osób ze spektrum autyzmu?
  • Jak naturalnie wprowadzić temat autyzmu podczas rozmowy z dziećmi?
  • Jak dostosować komunikację o autyzmie do wieku i etapu rozwojowego dziecka?
  • Jakie znaczenie ma używanie jasnego i pozytywnego języka podczas rozmów o autyzmie?
  • Jakie aktywności mogą pomóc uczniom lepiej zrozumieć doświadczenia osób z zaburzeniami ze spektrum autyzmu?
Uczeń ze spektrum autyzmu w edukacji włączającej – praktyczne wskazówki do pracy z uczniem

Uczeń ze spektrum autyzmu w edukacji włączającej – praktyczne wskazówki do pracy z uczniem

W grupie klasowej, w której obecni są uczniowie w spektrum autyzmu i zespołem Aspergera częściej dochodzi do sytuacji trudnych, konfliktowych, stanowiących wyzwane dla wychowawcy. Wynika to z faktu, że dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu cechuje większy niż ich rówieśników deficyt kompetencji społecznych i mniejsza możliwość regulacji zachowania. Dowiedz się, jak planować oddziaływania edukacyjne w klasie, do której uczęszcza uczeń w spektrum autyzmu.

Jeśli zetknęliśmy się w pracy z jednym lub kilkorgiem uczniów z orzeczeniem wydanym ze względu na zespół Aspergera (ZA), to znaczy to dokładnie tyle – poznaliśmy jedno lub kilkoro takich dzieci. Zaburzenia ze spektrum autyzmu to „różnorodny zbiór”, w którym mieszczą się błyskotliwi matematycy, wycofane dzieci znające na pamięć rozkłady jazdy autobusów, ale też uczniowie, którym proces edukacyjny sprawia trudność. Oni nie skupiają się, krzyczą, przeszkadzają innym, nie potrafią czekać na swoją kolej, są skupieni na sobie, wykazują skłonności do agresji.  To spektrum objawów, które sprawia, że trudno jest znaleźć metody pracy pasujące do wszystkich przypadków.  Niemniej jednak należy pamiętać o najważniejszych zasadach.
Z uczniem z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD) należy pracować relacyjnie, a nie w oparciu o autorytet nauczycielski. Nie należy go karać za objawy zaburzenia, lecz starać się zawsze dotrzeć do przyczyny jego zachowania.  Zachowanie niepożądane u uczniów z ASD jest zawsze nieudanym zaproszeniem do rozmowy lub prośbą o pomoc, informacją, że dziecko sobie nie radzi. Dziecko zawsze powinno mieć możliwość spotkania się z psychologiem, pedagogiem szkolnym lub pedagogiem specjalnym Najlepsza i najprostsza definicja zaburzeń ASD, jaką znam mówi, że jest to ślepota na kontekst.  Dziecko ze spektrum, w odróżnieniu od osób neurotypowych, nie uczy się intuicyjnie, przez doświadczenia społeczne. Trenuje swe zachowania według schematów terapeutycznych. Nie jest więc w stanie elastycznie i adekwatnie reagować na bodźce w takim tyglu typów ludzkich i ich interakcji, jakim jest szkoła.
Uczeń w spektrum autyzmu nie chce chodzić do szkoły – co zrobić, aby rozwiązać problem?

Uczeń w spektrum autyzmu nie chce chodzić do szkoły – co zrobić, aby rozwiązać problem?

Przyczyn niechęci uczęszczania do szkoły może być wiele, a sam problem może odnosić się do wszystkich uczniów, nie tylko tych z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. O problemie wagarów pisaliśmy w artykule Dlaczego uczniowie uciekają ze szkoły? Tym razem skupimy się na specyficznej sytuacji uczniów w spektrum autyzmu. W artykule zamieszczamy wskazówki, jakie kroki podjąć, aby dowiedzieć się, dlaczego uczeń odmawia chodzenia do szkoły i co zrobić, aby pomóc mu na nowo odnaleźć się w szkolnej rzeczywistości.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

  • Czy uczeń w spektrum autyzmu może zostać zwolniony z obowiązku uczęszczania do szkoły?
  • Czy uczeń z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego jest objęty obowiązkiem szkolnym i obowiązkiem nauki?
  • W jaki sposób poznać przyczyny niechęci ucznia do szkoły?
  • Jak ułatwić uczniowi w spektrum autyzmu powrót do szkoły?

Przeczytaj również:

  Uczniowie ze spektrum autyzmu w obliczu przemocy rówieśniczej

Uczniowie ze spektrum autyzmu w obliczu przemocy rówieśniczej

Agresję kojarzymy zazwyczaj z czymś złym; biciem, zabieraniem, obelgami słownymi. Nie jest to jednak takie proste w przypadku dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, w szczególności z zaburzeniami ze spektrum autyzmu. U nich agresja jest często nieudanym szukaniem pomocy, próbą kontaktu, zaproszeniem do komunikacji. Równie często bywa reakcją na nękanie rówieśnicze, którego doświadcza wielu uczniów z ASD. Dowiedz się, jak radzą sobie uczniowie ze spektrum autyzmu w obliczu przemocy rówieśniczej.

Z artykułu dowiesz się m.in.:

  • W jakiej sytuacji znajdują się uczniowie ze spektrum autyzmu w obliczu przemocy rówieśniczej?
  • Dlaczego dzieci ze spektrum autyzmu doświadczają w szkole zachowań przemocowych?
  • Z jakimi rodzajami przemocy i nękania dziecięcego uczniowie w spektrum spotykają się najczęściej?
  • Jakie najczęściej popełniane przez nauczycieli i specjalistów błędy utrudniają interwencję?
  • Co może pomóc dziecku z ASD zrozumieć przemoc rówieśniczą?
Dziecko z ASD, które ma wybuchy agresji, często samo doświadcza przemocy rówieśniczej, a nie umie na nią odpowiednio reagować. Nie radzi sobie z emocjami, nie rozumie dystansu społecznego, jest stale odtrącanie przez rówieśników. Oczywiście, przemoc rówieśnicza dotyczy wszystkich dzieci i ma wpływ na ich późniejsze funkcjonowanie, podatność na depresje, nerwice, lęki. Może wydać się to szokujące, ale według amerykańskich badań opublikowanych w piśmie Lancet, przemoc rówieśnicza wpływa bardziej na problemy psychiczne w wieku dojrzałym niż molestowanie przez dorosłych.  Ofiarami nękania rówieśniczego są zazwyczaj uczniowie:
  • zagrożeni niedostosowaniem społecznym,
  • o niskich kompetencjach interpersonalnych lub przejawiający skłonności do przywództwa,
  • z niepełnosprawnością intelektualną,
  • fizycznie lub emocjonalnie odmienni oraz z tak zwanymi niepełnosprawnościami ukrytymi, a do nich należy spektrum autyzmu.
Karta pracy nr 1. Pomyśl o mnie i napisz

Razem w jednej klasie. ASPI w klasie – praca z klasą, w której jest dziecko z diagnozą zespołu Aspergera

Główne objawy ZA (Zespołu Aspergera) skoncentrowane są w obszarze relacji społecznych, komunikacji i stereotypowych zachowaniach (powtarzalnych czynnościach, ruchach, przywiązaniu do rutyny, przewidywalności). Dla rówieśników trudności mogą być niezrozumiałe, powodować lęk, niepokój, które prowadzą do dokuczania, etykietowania. Zadaniem proponowanego scenariusza lekcji jest wsparcie integracji dziecka z diagnozą ZA w gronie rówieśników, zapobieganie wykluczeniu i odrzuceniu poprzez zwiększenie świadomości uczniów. Ważne w pracy z dziećmi z ZA jest również łączenie ich trudności z zaburzeniem, co pozwala oddzielić objawy od ich woli i uniknąć poczucia winy, niskiej samooceny.

Uczestnicy Uczniowie klas VI–VIII
Cel ogólny Profilaktyka wykluczenia uczniów z diagnozą zespołu Aspergera
Cele szczegółowe
  • psychoedukacja w zakresie potrzeb osób z całościowymi zaburzeniami rozwoju;
  • budowanie spójności zróżnicowanego zespołu klasowego;
  • wspieranie uczniów w rozwoju kompetencji interpersonalnych, nazywaniu i wyrażaniu własnych emocji oraz rozumieniu emocji i motywacji innych osób.
Czas trwania 60 minut
Potrzebne materiały
  • karta pracy nr 1 „Pomyśl o mnie i napisz”;
  • karta pracy nr 2 „Ja, Ty i emocje”;
  • karta pracy nr 3 „Komentator sytuacyjny”;
  • kartony dużego formatu;
  • długopisy;
  • taśma klejąca.
Liczba uczestników 20–30 osób
Sprawdź inne serwisy