profilaktyka uzależnień

Nie muszę, żeby móc. Scenariusz godziny wychowawczej na temat profilaktyki spożywania alkoholu przez młodych ludzi

Scenariusz został przygotowany jako lekka, angażująca lekcja wychowawcza przed wakacjami dla uczniów klasy III liceum oraz IV technikum. Zajęcia nie mają formy pogadanki o szkodliwości alkoholu ani moralizującej rozmowy o zakazach. Ich celem jest wzmocnienie poczucia wpływu, wolności wyboru i odpowiedzialności za siebie w sytuacjach towarzyskich, w których może pojawić się alkohol. Uczniowie analizują realistyczne sytuacje wakacyjne, rozpoznają komunikaty i zachowania służące wywieraniu presji, ćwiczą sposoby odmawiania bez nadmiernego tłumaczenia się oraz tworzą własny plan dbania o siebie podczas spotkań z rówieśnikami. Zajęcia wzmacniają postawę: „nie muszę pić, żeby dobrze się bawić, być częścią grupy i decydować o sobie”. Ważnym elementem lekcji jest pokazanie, że odmowa nie musi oznaczać wycofania się z relacji, konfliktu ani rezygnacji z bycia wśród ludzi.

Grupa docelowa	Uczniowie klasy III liceum i IV technikum
Cel główny	Wzmacnianie umiejętności świadomego podejmowania decyzji w sytuacjach towarzyskich oraz rozwijanie postawy niezależności wobec presji związanej ze spożywaniem alkoholu.
Cele szczegółowe	Uczeń: rozpoznaje sytuacje, w których propozycja spożycia alkoholu zmienia się w presję; odróżnia neutralną propozycję od nacisku, manipulacji, wyśmiewania lub zawstydzania; rozumie, że odmowa spożywania alkoholu nie wymaga szczegółowego uzasadniania; potrafi sformułować komunikat odmowy adekwatny do sytuacji; wskazuje sposoby reagowania na presję rówieśniczą; planuje, jak zadbać o siebie i innych podczas wakacyjnych spotkań; wzmacnia przekonanie, że dobra zabawa i przynależność do grupy nie muszą wiązać się ze spożywaniem alkoholu.
Rodzaj zajęć	Godzina wychowawcza, zajęcia profilaktyczno-wychowawcze, zajęcia psychoedukacyjne
Potrzebne materiały	tablica lub flipchart karteczki samoprzylepne; kartki A4 przybory do pisania Załącznik nr 1. Propozycja czy presja? Załącznik nr 2. Wakacyjne sytuacje – co mogę zrobić? Załącznik nr 3. Moja mapa decyzji przed wakacjami.
Liczba uczestników	Zespół klasowy
Czas trwania	45 minut

Profilaktyka uzależnień behawioralnych, przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej i wsparcie uczniów w kryzysach psychicznych. Kierunki polityki oświatowej 2026/2027 w praktyce

Sierpień 2026

Uzależnienia behawioralne, przemoc rówieśnicza oraz kryzysy psychiczne dzieci i młodzieży należą dziś do najpoważniejszych wyzwań wychowawczych szkoły. Nie dotyczą wyłącznie sytuacji skrajnych – często zaczynają się od trudności z samoregulacją, nadmiernego korzystania z telefonu, izolowania się ucznia, konfliktów w klasie, obniżonego nastroju, impulsywności albo pozornie „zwykłych” żartów rówieśniczych. Dlatego jeden z kierunków polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027 wskazuje wprost na potrzebę profilaktyki uzależnień behawioralnych, przeciwdziałania przemocy rówieśniczej oraz wspierania zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Podczas szkolenia ekspertka wyjaśni, jak przełożyć ten kierunek polityki oświatowej na konkretne działania szkoły: pracę wychowawczą, profilaktykę, reagowanie na sygnały kryzysu oraz współpracę nauczycieli, specjalistów, rodziców i dyrektora. Uczestnicy dowiedzą się, jak rozpoznawać niepokojące zachowania uczniów, jak wzmacniać bezpieczeństwo psychiczne w klasie, jak przeciwdziałać przemocy rówieśniczej oraz jak udzielać pierwszego wsparcia uczniowi w kryzysie psychicznym.

Korzyści dla uczestnika:

Dowiesz się, jak rozumieć kierunek polityki oświatowej 2026/2027 dotyczący profilaktyki uzależnień behawioralnych, przeciwdziałania przemocy rówieśniczej i wspierania zdrowia psychicznego uczniów.
Poznasz najczęstsze sygnały, które mogą świadczyć o przeciążeniu psychicznym, kryzysie emocjonalnym lub ryzyku uzależnienia behawioralnego.
Zrozumiesz, czym są uzależnienia behawioralne u dzieci i młodzieży oraz jak mogą przejawiać się w codziennym funkcjonowaniu ucznia.
Dowiesz się, jak nauczyciel może reagować na przemoc rówieśniczą, wykluczanie, cyberprzemoc i narastające konflikty w klasie.
Poznasz praktyczne sposoby wzmacniania zdrowia psychicznego uczniów podczas lekcji, godzin wychowawczych i codziennych sytuacji szkolnych.
Otrzymasz wskazówki, jak rozmawiać z uczniem w kryzysie psychicznym i kiedy konieczne jest włączenie specjalisty lub rodziców.
Sprawdzisz, jakie działania profilaktyczne szkoła może zaplanować w związku z kierunkami polityki oświatowej państwa na rok szkolny 2026/2027.
Dowiesz się, jak angażować rodziców do współpracy w obszarze profilaktyki, bezpieczeństwa cyfrowego, zdrowia psychicznego i przeciwdziałania przemocy.

1 czerwca 2026 r.
Planowane szkolenia

Karta pracy nr 1. Czego szuka się w alkoholu?

Alkohol? To nie dla mnie! Warsztat profilaktyczny dla klas VI–VIII

Proponowany warsztat z zakresu profilaktyki uzależnień opiera się w dużym stopniu na dyskusji, która ma na celu ożywić w młodzieży chęć wyrażania własnych potrzeb, stawiania granic, które są tak potrzebne, gdy pojawia się alkohol.

Przeczytaj artykuł

Kto się z nami nie napije… czyli alkohol w rękach nastolatków

Uczestnicy	Uczniowie klas VI-VIII
Cel ogólny	Profilaktyka uzależnień – spożywania alkoholu przez uczniów szkół podstawowych
Cele szczegółowe	psychoedukacja w zakresie mechanizmów uzależnienia trening asertywności: rozwój umiejętności stawiania granic, nauka skutecznej komunikacji wzrost samoświadomości młodzieży, rozwój umiejętności nazywania własnych potrzeb, emocji, wyrażania ich w konstruktywny sposób
Czas trwania	60 minut
Potrzebne materiały	Karty pracy dołączone do scenariusza tablica lub flipchart, długopisy
Liczba uczestników	20-30 osób

Narkoprotest! Warsztat profilaktyczny dla klas VII – VII

Każdy wymiar profilaktyki ma większe szanse na powodzenie, jeśli w tle zbudujemy trwałą, partnerską relację z naszymi uczniami. Niezwykle istotne jest, by kilkunastoletni uczeń miał przestrzeń, w której może wyrazić swoje zdanie, podzielić się niepokojem, gdzie będzie akceptowany, niezależnie od jego wyborów czy decyzji. Wtedy pojawia się szansa na to, że wyciągnie rękę do dorosłego, gdy wpadnie w tarapaty. Niniejszy warsztat opiera się na partnerskiej rozmowie, której celem jest zarówno utrwalanie relacji, jak i ochrona dzieci przed kontaktem z narkotykami.

Mój uczeń bierze – jakie kroki podjąć i jak o tym rozmawiać?

Problem wciąż nie jest dostatecznie często podnoszony w szkole. Częściowo wynika to z lęku przed samym zjawiskiem narkomanii, a częściowo z pokutujących od lat stereotypów. Właśnie dlatego odkrycie, że uczeń bierze jest ogromnym zaskoczeniem dla nauczycieli. Dowiedz się, jakie działania podjąć w stosunku do ucznia zażywającego narkotyki i skorzystaj ze wskazówek – jak rozmawiać z uczniem i jego rodzicami.

Chcesz dowiedzieć się więcej? Dołącz do Akademii ePedagogiki i obejrzyj szkolenie: Uzależniony nastolatek – sposoby wsparcia i rozwiązania prawne Do webinaru dołączono materiały specjalne:

Arkusz badania wartości dla uczniów starszych
Jak zrozumieć dialog motywujący?
Plan wprowadzania zmiany
Propozycje działań mających na celu rozwijanie umiejętności interpersonalnych i intradyscyplinarnych
Wywiad z rodzicami ucznia uzależnionego
Uzależniony nastolatek – sposoby wsparcia i rozwiązania prawne (prezentacja)

Narkotyki w szkole. Zajęcia profilaktyczne o narkotykach

Narkotyki wśród uczniów? Jak rozmawiać o substancjach psychoaktywnych w szkole

Jedną z największych obaw nauczycieli i rodziców współczesnych nastolatków jest możliwość ich kontaktu z narkotykami. Odkąd w 2008 roku pojawiły się w Polsce dopalacze lęk się jedynie wzmógł – nikt nie wie, o jakie właściwie dokładnie substancje chodzi, lekarze i rodzice czują się bezradni nie mając narzędzi, by wykryć w badaniu obecność mało znanego narkotyku. Jak rozmawiać z młodzieżą o narkotykach, aby nie była to kolejna nudna pogadanka, ale faktyczne okazanie zainteresowania?

Natalia Perek
27 stycznia 2020 r.
Top tematy

Kto się z nami nie napije… czyli alkohol w rękach nastolatków

Wydawać by się mogło, że pierwsze przygody z alkoholem to domena licealistów –prawie – dorosłych, eksperymentujących na ,,osiemnastkach”. Niestety wyniki badań Fundacji Centrum Badania Opinii Społecznej wskazują na zdecydowanie młodszą grupę – 13 lat i 2 miesiące to wiek przeciętnej inicjacji alkoholowej. Pierwszy rausz ma więc za sobą już większość trzynastolatków. Dlaczego młodzież tak wcześnie sięga po alkohol i jak nauczyciel powinien rozmawiać z uczniami na ten temat?

Natalia Perek
13 stycznia 2020 r.
Top tematy

Regulacja wykazu zajęć nauczycieli specjalistów

MEN określi wykaz zajęć prowadzonych przez nauczycieli specjalistów

Ukazał się projekt Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie wykazu zajęć prowadzonych bezpośrednio z uczniami lub wychowankami albo na ich rzecz przez nauczycieli poradni psychologiczno-pedagogicznych oraz nauczycieli: pedagogów, psychologów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i doradców zawodowych. Planuje się, że przepisy wejdą w życie już 1 września 2018 r. Sprawdzamy, jakie kwestie ureguluje.

4 czerwca 2018 r.
Aktualności

Przeciwdziałanie narkomanii - nowe zadania szkoły

Nowe zadania szkół w celu przeciwdziałania narkomanii

26 stycznia 2018 r. weszła w życie zmiana rozporządzenia MEN z 18 sierpnia 2015 r. w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej, edukacyjnej, informacyjnej i profilaktycznej w celu przeciwdziałania narkomanii. Sprawdź, co to oznacza dla działalności profilaktycznej szkoły i do kiedy należy uzupełnić diagnozę w zakresie zagrożeń oraz program wychowawczo-profilaktyczny.

Uczeń pod wpływem środków odurzających - jak postępować?

Jeśli uczeń jest nietrzeźwy lub zachodzi podejrzenie, że jest pod wpływem środków odurzających, musi zostać powiadomiony dyrektor szkoły oraz rodzice. Nie zawsze jednak wiadomo, kiedy należy poinformować policję.

Narkotesty i alkomaty w szkole

Stosowanie narkotestów i alkomatów w szkole budzi liczne kontrowersje. Rzecznik Opraw Obywatelskich, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, a także Ministerstwo Zdrowia wyrażają zastrzeżenia wobec prób stosowania tych testów w szkołach, nawet za zgodą rodziców. Co można zrobić, jeśli podejrzewamy, że uczeń posiada przy sobie niedozwolone środki odurzające?