MEN o stanie gotowości szkół do zapewnienia bezpieczeństwa w razie zagrożenia kryzysowego AI

W odpowiedzi na interpelację poselską dotyczącą przygotowania placówek edukacyjnych na sytuacje kryzysowe (w tym zagrożenia militarne i ataki z powietrza), Ministerstwo Edukacji Narodowej zapowiedziało szereg konkretnych działań i zmian prawnych. Resort wdraża nowe procedury schronienia w budynkach szkolnych, obliguje dyrektorów do corocznych ćwiczeń praktycznych oraz zapowiada szkolenia dla kadry kierowniczej. Ponadto MEN planuje przyznanie dyrektorom uprawnień do kontroli plecaków i odzieży wierzchniej uczniów.

Stan bezpieczeństwa w szkołach i przygotowanie szkół do zagrożeń kryzysowych – o co pytano MEN w interpelacji poselskiej?

Interpelacja poselska dotyczyła oceny stopnia przygotowania szkół, przedszkoli oraz placówek opieki nad dziećmi do lat 3 na współczesne zagrożenia kryzysowe – m.in. ataki z powietrza, działania militarne, skażenia terenowe czy długotrwałe przerwy w dostawie prądu.

Główne pytania skierowane do resortu obejmowały następujące zagadnienia:

Ocena gotowości i procedury – czy istnieje aktualna ocena przygotowania placówek oraz czy trwają prace nad kompleksowymi, jednolitymi wytycznymi na wypadek zagrożenia (zarówno w kwestii ewakuacji, jak i konieczności wielogodzinnego schronienia się w budynku)?
Decyzyjność i komunikacja – kto dokładnie podejmuje decyzję o ewakuacji lub procedurze schronienia wewnątrz budynku oraz czy opracowano spójny system i wzory komunikatów dla rodziców?
Wyposażenie i zapasy – czy planuje się wprowadzenie minimalnych standardów wyposażenia placówek w podstawowe zapasy (wodę, żywność, apteczki, źródła zasilania i środki łączności) na wypadek konieczności dłuższego przebywania w obiekcie?
Szkolenia personelu – czy przygotowywany jest systemowy program szkoleń dla nauczycieli i pracowników placówek oraz kiedy planowane jest jego zakończenie?
Specyficzne potrzeby najmłodszych – w jaki sposób procedury uwzględniają opiekę nad dziećmi niepełnosprawnymi oraz dziećmi do lat 3 (wymagającymi karmienia, przewijania czy podawania leków)?

W odpowiedzi Ministerstwo Edukacji Narodowej przedstawiło zestawienie realizowanych oraz planowanych działań w obszarze bezpieczeństwa i obrony cywilnej w szkołach.

Zmiany w przepisach bhp – obowiązkowe ćwiczenia ewakuacyjne i zapoznanie z planami

Informowanie o planie ewakuacji	Dyrektor placówki będzie miał obowiązek zapoznania uczniów i pracowników z planem ewakuacji w terminie do 3 miesięcy od rozpoczęcia zajęć w danym roku szkolnym.
Obowiązkowe ćwiczenia 2 razy w roku	Szkoły i przedszkola, we współpracy z organami prowadzącymi, zostaną zobowiązane do przeprowadzania co najmniej dwóch szkoleń i ćwiczeń praktycznych w roku szkolnym.
Nowy zakres ćwiczeń	Działania nie mogą ograniczać się jedynie do ewakuacji na zewnątrz. Muszą obejmować procedurę schronienia się wewnątrz budynku (np. na wypadek alertu o zagrożeniu z powietrza) oraz reagowanie na wtargnięcie niebezpiecznej osoby.
Miejsca zbiorowej ochrony	Szkoły mają obowiązek informowania społeczności szkolnej o lokalizacji najbliższych obiektów ochrony zbiorowej i punktów schronienia (w porozumieniu z organami ochrony ludności).

Procedura schronienia MSWiA i zakaz odbierania dzieci podczas alarmu

Do szkół i przedszkoli trafiła instrukcja MSWiA dotycząca reagowania na alerty i zagrożenia z powietrza. Założeniem procedury jest pozostanie dzieci i personelu w budynku po ogłoszeniu alarmu, by unikać przebywania na otwartej przestrzeni.

Sytuacje kryzysowe – relacje i kontakt z rodzicami uczniów

Procedura wyraźnie zakazuje przyjeżdżania rodziców po dzieci w trakcie trwania alarmu, co ma zapobiec blokowaniu dojazdu służbom ratunkowym. Dyrektor realizuje ustawowy obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa i nie może wydać dziecka na zewnątrz w trakcie zagrożenia. Kontakt z rodzicami odbywa się poprzez komunikaty zbiorcze wysyłane po zabezpieczeniu grup.

Nowe uprawnienia dyrektorów szkół i placówek – kontrola bagaży i odzieży

W wykazie prac legislacyjnych pojawił się projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe.Projekt przewiduje nadanie dyrektorowi szkoły (lub osobie przez niego upoważnionej) prawa do kontrolowania odzieży wierzchniej, bagaży uczniów i innych osób wchodzących na teren szkoły, a także szafek szkolnych. Zmiana ta jest odpowiedzią na zdarzenia zagrażające bezpieczeństwu na terenie placówek.

Przeczytaj:

Nowe uprawnienia dyrektorów szkół. Kontrola plecaków to dopiero początek zmian

Szkolenia dla kadry i programy wspierające kompleksowe zarządzanie bezpieczeństwem

Szkolenia dla dyrektorów	Przygotowywany jest program szkoleniowy dla 7,5 tys. dyrektorów szkół i przedszkoli z zakresu procedur bezpieczeństwa oraz tworzenia szkolnych zespołów kryzysowych (budżet wynosi ponad 45 mln zł ze środków UE).
„Edukacja z wojskiem” i współpraca ze służbami	Kontynuowany jest program realizowany z MON (zajęcia z żołnierzami), a wspólnie z MSWiA przygotowywany jest analogiczny program z udziałem Straży Pożarnej i Policji. Dodatkowo zapowiedziano, że w każdej szkole odbędzie się spotkanie z przedstawicielami służb poświęcone bezpieczeństwu.
Schemat 4U przy zagrożeniu bronią	Do szkół przesłano materiał instruktażowy na wypadek pojawienia się osoby z niebezpiecznym narzędziem, oparty na zasadzie: Uważaj – Uciekaj – Ukryj się – Udaremnij atak.

Zmiany w programach nauczania i godzinach z wychowawcą

Zajęcia z wychowawcą	W klasach IV–VIII szkoły podstawowej wprowadzono obowiązek przeznaczenia co najmniej 1 godziny zajęć z wychowawcą w miesiącu na naukę bezpiecznych zachowań w sytuacjach kryzysowych (w czasie pokoju i wojny).
Pierwsza pomoc	Kontynuowana i rozszerzana jest obowiązkowa nauka pierwszej pomocy (w edukacji wczesnoszkolnej, na godzinach wychowawczych oraz na zajęciach Edukacji dla bezpieczeństwa).
Przedmiot „Kształcenie obronne”	Od roku szkolnego 2027/2028 dotychczasowy przedmiot Edukacja dla bezpieczeństwa w VIII klasie szkoły podstawowej oraz w szkołach ponadpodstawowych zostanie zastąpiony przedmiotem Kształcenie obronne, z naciskiem na ćwiczenia praktyczne i warsztaty terenowe.

Wsparcie psychologiczno-pedagogiczne

MEN przypomina, że lęk, niepokój czy reakcje paniki związane z alertami RCB i ćwiczeniami ewakuacyjnymi stanowią pełną przesłankę do objęcia ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną.

Ośrodek Rozwoju Edukacji (ORE) udostępnił bezpłatne materiały dydaktyczne, w tym tzw. „Niezbędniki emocjonalne” (scenariusze zajęć z zakresu interwencji kryzysowej dla nauczycieli i pedagogów).