Czego dotyczy najnowszy projekt nowelizacji ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o finansowaniu zadań oświatowych?

Projekt ma charakter wąski przedmiotowo, ale jego skutki będą istotne zarówno dla wydawców podręczników, jak i dla organów prowadzących szkoły oraz dyrektorów, ponieważ dotyczy dwóch obszarów:

1. procedury dopuszczania podręczników do użytku szkolnego,
2. finansowania wyposażenia szkół w podręczniki i materiały edukacyjne w kolejnych latach.

Pierwsza zmiana dotyczy wysokości opłat wnoszonych przez wydawców wraz z wnioskiem o dopuszczenie podręcznika do użytku szkolnego. Projekt zakłada zmianę art. 22an ust. 4 ustawy o systemie oświaty poprzez znaczące podwyższenie dolnej i górnej granicy opłaty.

Zgodnie z projektem:

• minimalna opłata ma wynosić 2800 zł,
• maksymalna opłata ma wynosić 14 000 zł.

Obecnie stawki te są wielokrotnie niższe i – jak wskazano w uzasadnieniu projektu – nie odpowiadają rzeczywistemu nakładowi pracy rzeczoznawców opiniujących podręczniki, ani skali odpowiedzialności związanej z oceną ich zgodności z podstawą programową i poprawności merytorycznej

Z punktu widzenia systemowego celem tej zmiany nie jest samo zwiększenie opłat, lecz stworzenie realnych warunków do rzetelnego i jakościowego opiniowania podręczników, w tym także podręczników elektronicznych, które wymagają większej liczby opinii.

Drugi zasadniczy obszar nowelizacji dotyczy ustawy o finansowaniu zadań oświatowych. Projekt przewiduje:

• zmianę wysokości maksymalnych limitów wydatków budżetu państwa na lata 2026–2027,
• ustalenie nowych limitów finansowych aż do 2035 r.

Oznacza to, że ustawodawca planuje długofalowe zabezpieczenie środków na realizację zadania polegającego na wyposażeniu szkół podstawowych (oraz szkół artystycznych realizujących kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej) w:

• podręczniki,
• materiały edukacyjne,
• materiały ćwiczeniowe.

Projekt nie wprowadza jeszcze nowych stawek dotacji „na ucznia”, ale tworzy podstawę prawną do ich podwyższenia w drodze rozporządzenia Rady Ministrów. Bez tej zmiany nie byłoby możliwe legalne zwiększenie kwot dotacji w kolejnych latach budżetowych

Trzecim, praktycznie bardzo istotnym elementem projektu jest rozwiązanie epizodyczne, które umożliwia Radzie Ministrów wcześniejsze wydanie rozporządzenia w sprawie maksymalnych kwot dotacji celowej.

W efekcie – jeżeli w 2026 r. dojdzie do weryfikacji dotychczasowych kwot:

• nowe, wyższe kwoty dotacji mogłyby obowiązywać już od 1 kwietnia 2026 r.,
• a nie – jak dotychczas – dopiero od kolejnego roku budżetowego.

Dla organów prowadzących i dyrektorów szkół oznacza to możliwość realnego skorzystania z podwyższonych środków przy zakupie podręczników na rok szkolny 2026/2027, bez konieczności „czekania” kolejnego roku na skutki legislacyjne.