Analizujemy projekt rozporządzenia w sprawie ramowych planów nauczania. Jakie zmiany planuje Minister Edukacji?

Projekt rozporządzenia obejmuje zmiany w ramowych planach nauczania dla:

• szkoły podstawowej (ogólnodostępnej),
• szkoły podstawowej specjalnej,
• szkoły podstawowej specjalnej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
• oddziałów przysposabiających do pracy w klasach VII i VIII,
• szkół podstawowych dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej).

Zmiany zostały szczegółowo rozpisane w pięciu nowych załącznikach do rozporządzenia, które zastępują dotychczasowe ramowe plany nauczania

Jedną z najdalej idących zmian przewidzianych w projekcie jest przebudowa nauczania przedmiotów przyrodniczych w klasach IV–VIII szkoły podstawowej. Projekt zakłada odejście od dotychczasowego, rozproszonego modelu nauczania na rzecz większej integracji treści i bardziej równomiernego rozłożenia obciążeń uczniów.

Przyroda w klasach IV–VI

Zgodnie z projektem:

• w klasach IV–VI wprowadzono zintegrowany przedmiot „przyroda”,
• będzie on realizowany w wymiarze 3 godzin tygodniowo w każdej klasie.

Oznacza to rezygnację z nauczania geografii i biologii w klasach V i VI, które dotychczas były realizowane jako odrębne przedmioty. Treści tych przedmiotów zostaną włączone do jednego, interdyscyplinarnego kursu.

Biologia, geografia, chemia i fizyka w klasach VII–VIII

W klasach VII i VIII przedmioty przyrodnicze wracają jako osobne jednostki, ale w zmienionym układzie godzin:

• biologia i geografia – po 2 godziny tygodniowo w klasie VII i po 1 godzinie zajęć w klasie VIII,
• chemia i fizyka – po 1 godzinie tygodniowo w klasie VII i po 2 godziny zajęć w klasie VIII.

Łącznie każdy z tych przedmiotów będzie realizowany w wymiarze 3 godzin w całym II etapie edukacyjnym, zamiast dotychczasowych 4–5 godzin. Jednocześnie łączna liczba godzin nauk przyrodniczych wzrasta – z 20 do 24 godzin w całym cyklu.

Minister Edukacji wyjaśnia, że celem zmiany jest:

• zmniejszenie „skoku godzinowego” między klasami VI i VII,
• ograniczenie przeciążenia uczniów w klasach VII–VIII,
• lepsze przygotowanie do nauczania przedmiotowego poprzez wcześniejsze kształtowanie myślenia przyrodniczego.

Edukacja obywatelska zamiast WOS

Projekt przewiduje likwidację przedmiotu wiedza o społeczeństwie i zastąpienie go nowym przedmiotem – edukacją obywatelską.

Edukacja obywatelska będzie realizowana w klasach VI i VII w wymiarze 1 godziny tygodniowo w każdej z tych klas. Łączny wymiar godzin pozostanie taki sam jak dotychczas dla WOS.

Zmiana nie polega więc na zwiększeniu liczby godzin, lecz na zmianie koncepcji przedmiotu.  Większy nacisk ma być położony na:

• kompetencje obywatelskie,
• krytyczne myślenie,
• pracę zespołową,
• aktywne uczestnictwo w życiu społecznym.

Zajęcia praktyczno-techniczne zamiast techniki

Drugą istotną zmianą jest zastąpienie przedmiotu technika zajęciami praktyczno-technicznymi.

Zajęcia te będą realizowane w klasach IV–VI w wymiarze 2 godzin tygodniowo w każdej klasie (łącznie 6 godzin) zamiast dotychczasowych 3 godzin techniki w całym etapie.

Dodatkowo projekt przewiduje obowiązek organizowania tych zajęć w dwugodzinnych blokach, co ma umożliwić realizację projektów, prac praktycznych i działań wymagających ciągłości czasowe.

Projekt znacząco rozszerza rolę godzin do dyspozycji dyrektora szkoły.

W klasach:

• I–III – wymiar pozostaje bez zmian (3 godziny),
• IV–VIII – wymiar zostaje zwiększony z 4 do 6 godzin w całym etapie edukacyjnym.

Nowością ma być wyraźne wskazanie celu tych godzin – mogą one być przeznaczane nie tylko na zajęcia rozwijające zainteresowania, ale także na rozwijanie kompetencji fundamentalnych: językowych, matematycznych, cyfrowych i ruchowych.

Daje to dyrektorom realne narzędzie do:

• reagowania na potrzeby uczniów,
• wzmacniania kluczowych umiejętności,
• elastycznego kształtowania oferty edukacyjnej szkoły.

Projekt wprowadza do systemu oświaty obowiązek organizacji tzw. tygodnia projektowego w klasach IV–VIII szkoły podstawowej (z wyłączeniem szkół dla dorosłych).

Tydzień projektowy ma trwać 5 kolejnych dni zajęć dydaktycznych. Uczniowie będą realizować międzyprzedmiotowe projekty edukacyjne. Projekty będą planowane, realizowane i prezentowane przez uczniów pod opieką nauczycieli.

W czasie tygodnia projektowego:

• zajęcia wychowania fizycznego, religii/etyki, edukacji zdrowotnej, rewalidacyjne i z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej będą odbywały się normalnie,
• pozostałe godziny są przeznaczone na realizację projektów.

Tydzień projektowy ma być wprowadzany stopniowo. Zgodnie z projektem rozporządzenia jego realizacja stanie się obowiązkowa od roku szkolnego 2030/2031 we wszystkich oddziałach klas IV–VIII szkoły podstawowej.

W latach wcześniejszych ustawodawca przewiduje jednak możliwość wcześniejszego wdrażania tego rozwiązania – już od roku szkolnego 2026/2027 dyrektor szkoły będzie mógł zdecydować o zorganizowaniu tygodnia projektowego w wybranych klasach, zgodnie z harmonogramem przejściowym określonym w projekcie.

Rozwiązanie to ma umożliwić szkołom stopniowe przygotowanie się do nowego sposobu organizacji pracy dydaktycznej oraz dostosowanie go do lokalnych warunków i możliwości organizacyjnych.

Projekt zakłada stopniowe wdrażanie nowych ramowych planów nauczania, z zachowaniem przepisów przejściowych.

W przypadku szkoły podstawowej:

• od roku szkolnego 2026/2027 nowe ramowe plany mają być stosowane w klasie I i klasie IV,
• w kolejnych latach obejmą następne klasy,
• do zakończenia cyklu kształcenia w pozostałych klasach będą stosowane dotychczasowe plany nauczania.

Oznacza to, że przez kilka lat w jednej szkole będą funkcjonować równolegle dwa różne ramowe plany nauczania, co ma istotne znaczenie organizacyjne, kadrowe i finansowe.

Konsultacje publiczne projektu Ministra Edukacji potrwają 7 dni, a ewentualne uwagi można przesyłać w terminie do dnia 28 stycznia br. na adres: [email protected].