Opublikowano projekt podstawy programowej. Jakie zmiany planuje Ministerstwo Edukacji Narodowej?

Projekt rozporządzenia wprowadza nową podstawę programową:

• wychowania przedszkolnego,
• kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej,
• kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym.

Nie jest to nowelizacja punktowa, lecz zupełnie nowe ujęcie celów, treści i sposobu realizacji kształcenia, oparte na innej filozofii edukacyjnej niż dotychczas obowiązująca podstawa z 2017 r.

Nowa podstawa programowa:

• precyzyjnie rozdziela cele kształcenia (wymagania ogólne) oraz treści nauczania (wymagania szczegółowe),
• jest formułowana konsekwentnie językiem efektów uczenia się,
• przesuwa akcent z zapamiętywania treści na kształtowanie kompetencji i umiejętności praktycznych.

Centralnym pojęciem nowej podstawy są:

• kompetencje fundamentalne (językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe),
• kompetencje przekrojowe (m.in. myślenie krytyczne, współpraca, rozwiązywanie problemów, dbanie o siebie i innych),
• sprawczość ucznia, rozumiana jako zdolność podejmowania działań, brania za nie odpowiedzialności i realnego wpływu na otoczenie.

Podstawa programowa ma jednocześnie charakter egzaminacyjny, co oznacza, że opisane w niej wymagania będą stanowiły punkt odniesienia dla sprawdzianów i egzaminów zewnętrznych.

W przypadku wychowania przedszkolnego projekt:

• określa cele, zadania przedszkola oraz oczekiwane osiągnięcia dziecka na koniec edukacji przedszkolnej,
• porządkuje wymagania wokół obszarów rozwoju dziecka (społecznego, osobistego, językowego, matematycznego, przyrodniczego, technicznego, cyfrowego, artystycznego i ruchowego),
• wyraźnie wzmacnia rolę doświadczeń edukacyjnych, aktywności własnej dziecka i uczenia się przez działanie.

Nowa podstawa programowa wychowania przedszkolnego ma obowiązywać od 1 września 2026 r., przy czym wprowadzono okres przejściowy dla jednego z istotnych wymogów – zakazu wykorzystywania cyfrowych urządzeń ekranowych. Ten wymóg ma zacząć obowiązywać dopiero od roku szkolnego 2027/2028, aby umożliwić przedszkolom dostosowanie metod pracy.

W szkole podstawowej zachowano podział na:

• I etap edukacyjny (klasy I–III) – o charakterze zintegrowanym,
• II etap edukacyjny (klasy IV–VIII) – z wyodrębnionymi zajęciami edukacyjnymi.

W edukacji wczesnoszkolnej podstawa programowa koncentruje się na rozwijaniu kompetencji fundamentalnych oraz przekrojowych, przy dużej swobodzie nauczyciela w doborze metod i form pracy.

W klasach IV–VIII określono szczegółowe wymagania dla poszczególnych przedmiotów, w tym m.in. języka polskiego, matematyki, przyrody, biologii, geografii, chemii, fizyki, edukacji obywatelskiej, zajęć praktyczno-technicznych czy informatyki.

Nowością jest wprowadzenie modułów tematycznych o charakterze międzyprzedmiotowym, takich jak:

• bezpieczeństwo i obrona,
• media,
• ekonomia i finanse,
• klimat,
• kultura.

Moduły te mają być realizowane równolegle w różnych przedmiotach i służyć integrowaniu wiedzy oraz budowaniu holistycznego rozumienia zjawisk.

Projekt zakłada stopniowe wdrażanie nowej podstawy programowej:

• od roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV szkoły podstawowej,
• w kolejnych latach – sukcesywnie w następnych klasach.

Jednocześnie przewidziano szczególne rozwiązanie dla przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa, którego nowa podstawa ma być stosowana już od roku szkolnego 2026/2027 w klasach VIII, niezależnie od pozostałych zmian.

W szkołach podstawowych dla dorosłych nowa podstawa ma być wdrażana od roku szkolnego 2029/2030.

Konsultacje publiczne projektu Ministra Edukacji potrwają 7 dni, a ewentualne uwagi można przesyłać w terminie do dnia 28 stycznia br. na adres: [email protected]