
Rodzice coraz częściej stają przed dylematem, jak pogodzić chęć wspierania rozwoju dziecka z potrzebą zapewnienia mu czasu na odpoczynek i swobodną zabawę. Nauka języka obcego, zajęcia sportowe, taniec, treningi piłki nożnej, lekcje gry na instrumencie czy warsztaty artystyczne stały się dla wielu rodzin stałym elementem tygodniowego harmonogramu. Z jednej strony zajęcia dodatkowe stwarzają dziecku możliwość rozwijania zainteresowań, zdobywania nowych umiejętności i budowania relacji z rówieśnikami. Z drugiej jednak coraz częściej pojawiają się pytania o to, czy nadmiernie wypełniony plan dnia nie prowadzi do przeciążenia organizmu, trudności z regulacją emocji oraz pogorszenia codziennego funkcjonowania. Odpowiedź nie jest jednoznaczna. Sam udział w wielu aktywnościach nie oznacza jeszcze, że dziecko doświadcza przeciążenia sensorycznego. Znacznie większe znaczenie ma sposób organizacji dnia, możliwość regeneracji, indywidualne potrzeby rozwojowe oraz zdolność dziecka do przystosowywania się do zmieniających się warunków. Z perspektywy integracji sensorycznej kluczowe jest nie tyle liczenie liczby zajęć, ile obserwacja tego, jak organizm dziecka radzi sobie z odbieraniem, przetwarzaniem i wykorzystywaniem informacji napływających z otoczenia.
Z artykułu dowiesz się m.in.:
- Czym jest przeciążenie sensoryczne u dziecka?
- Czy liczba zajęć dodatkowych może prowadzić do przeciążenia?
- Jak rozpoznać objawy przebodźcowania i reakcje emocjonalne dziecka?
- Jakie strategie pomagają złagodzić przeciążenia?
- Kiedy zajęcia dodatkowe wspierają integrację sensoryczną?
W języku potocznym coraz częściej używa się określenia „przebodźcowanie”. Warto jednak pamiętać, że nie jest to termin medyczny ani rozpoznanie kliniczne. Specjaliści częściej posługują się pojęciem przeciążenia sensorycznego lub trudności z regulacją sensoryczną, odnosząc się do sytuacji, w której ilość, intensywność lub różnorodność bodźców przekracza aktualne możliwości adaptacyjne układu nerwowego. Każdego dnia dziecko odbiera tysiące informacji płynących z otoczenia i własnego ciała. Dźwięki, światło, zapachy, ruch, kontakt z innymi osobami, zmiany temperatury czy konieczność wykonywania kolejnych zadań wymagają ciągłego przetwarzania przez ośrodkowy układ nerwowy. U większości dzieci proces ten przebiega sprawnie, jednak zdarzają się sytuacje, w których organizm potrzebuje więcej czasu na regulację lub odpoczynek.
N
ajważniejsze informacje:
- Przeciążenie sensoryczne pojawia się wtedy, gdy ilość lub intensywność informacji przekracza aktualne możliwości adaptacyjne dziecka.
- Każdy kolejny bodziec – hałas, światło, ruch, zmiana miejsca czy nowe wymaganie – musi zostać odebrany i uporządkowany przez układ nerwowy.
- Dziecko potrzebuje czasu, aby przetwarzać doświadczenia z całego dnia, dlatego pomiędzy szkołą a zajęciami dodatkowymi powinno mieć przestrzeń na odpoczynek.
- O problemie nie decyduje sama liczba aktywności. Ważniejsze jest to, czy dziecko potrafi się po nich wyciszyć, swobodnie bawić, spokojnie zjeść posiłek i odpowiednio długo spać.
- Sygnałem przeciążenia może być m.in. drażliwość, płaczliwość, impulsywność, wycofanie, pogorszenie koncentracji lub częste odmawianie udziału w zajęciach.
- Aby unikać nadmiernego obciążenia, warto ograniczać pośpiech, pozostawiać czas na regenerację i regularnie sprawdzać, czy wybrane aktywności nadal sprawiają dziecku przyjemność.
- Z perspektywy integracji sensorycznej korzystniejsze mogą być zajęcia odbywające się regularnie, w przewidywalnym i dobrze znanym środowisku.
- Zajęcia ruchowe, muzyczne i plastyczne mogą wspierać rozwój sensoryczny, pod warunkiem że dziecko nie jest przemęczone i ma możliwość odpoczynku.
Pozostało jeszcze 73% treści
Aby zobaczyć cały artykuł, zaloguj się lub zamów dostęp.
Uzyskaj dostęp do portalu a wraz z nim:
- Dostęp do stale aktualizowanej wiedzy z zakresu prawa oświatowego.
- Wsparcie ekspertów w rozwiązywaniu indywidualnych problemów.
- Praktyczne wskazówki i porady ułatwiające codzienną pracę.
- Baza kilkuset scenariuszy i kart pracy gotowych do wydrukowania i zastosowania na zajęciach.
- Atrakcyjne materiały multimedialne – słuchowiska, webinaria i gry dydaktyczne.
Jeżeli posiadasz już konto
Zaloguj się
Autor: Anita Buda, Maria Wójcik
Absolwentki AWF im. Bronisława Czecha w Krakowie (Anita – na kierunku terapia zajęciowa, Maria – na kierunku fizjoterapia). Terapeutki Integracji Sensorycznej.