Narzędzia do oceny funkcjonalnej na wsparcie.gov.pl – z czego może skorzystać szkoła?

Kwestionariusz Szkolnej Oceny Funkcjonalnej (KSzOF) to narzędzie dla nauczycieli przeznaczone do oceny funkcjonowania ucznia w sytuacjach szkolnych. Mogą z niego korzystać nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej, nauczyciele przedmiotów oraz nauczyciele specjaliści.

KSzOF służy do oceny funkcjonowania uczniów w wieku od 7 do 19 lat w sytuacjach edukacyjnych i społecznych występujących w szkole. Może być więc wykorzystywany zarówno w szkołach podstawowych, jak i ponadpodstawowych.

Kwestionariusz pozwala określić funkcjonowanie ucznia w obszarach aktywności i uczestniczenia, zgodnie z podejściem ICF. Pomaga rozpoznać mocne strony ucznia i obszary jego optymalnego funkcjonowania, a także sytuacje, w których może potrzebować dodatkowego wsparcia.

KSzOF ma charakter przesiewowy. Oznacza to, że wynik Kwestionariusza Szkolnej Oceny Funkcjonalnej nie może być traktowany jako diagnoza ani jako jedyna podstawa podejmowania decyzji dotyczących wsparcia ucznia.

Informacje uzyskane podczas prowadzenia obserwacji wymagają analizy jakościowej, a rozpoznane trudności mogą wskazywać na potrzebę pogłębionej oceny lub diagnozy specjalistycznej.

Portal rekomenduje również, aby oceny funkcjonowania ucznia dokonywała więcej niż jedna osoba. Zestawienie obserwacji różnych nauczycieli i specjalistów pozwala lepiej ustalić, w jaki sposób zachowanie i funkcjonowanie ucznia zmieniają się zależnie od sytuacji oraz warunków środowiskowych.

Warto pamiętać, że ocena funkcjonalna nie ogranicza się do wypełnienia kwestionariusza KSzOF. Narzędzie obejmuje przede wszystkim obszary aktywności i uczestniczenia.

Pełniejsze rozpoznanie funkcjonowania dziecka lub ucznia powinno uwzględniać również funkcje i struktury ciała oraz wpływ czynników środowiskowych i osobowych. KSzOF jest więc jednym z narzędzi, które może wspierać proces oceny funkcjonalnej, a nie jego zamiennikiem.

Skrining Rozwoju Małego Dziecka (SRMD) jest narzędziem przesiewowym służącym do monitorowania rozwoju dziecka od 6. miesiąca do 6. roku życia.

Mogą z niego korzystać m.in. rodzice i opiekunowie, nauczyciele wychowania przedszkolnego, nauczyciele specjaliści oraz pracownicy poradni psychologiczno-pedagogicznych.

SRMD wspiera obserwację rozwoju dziecka, rozpoznawanie jego mocnych stron oraz wczesne wykrywanie trudności lub opóźnień rozwojowych. Podobnie jak KSzOF, narzędzie odnosi się do obszarów funkcjonowania opisywanych z wykorzystaniem klasyfikacji ICF.

OKC, czyli Objawy–Kompetencje–Cechy, to narzędzie diagnostyczne przeznaczone dla psychologów zatrudnionych w przedszkolach, szkołach, poradniach psychologiczno-pedagogicznych i innych jednostkach systemu oświaty.

Narzędzie służy do całościowej oceny funkcjonowania emocjonalno-społecznego oraz temperamentu dzieci i młodzieży. Umożliwia rozpoznanie cech temperamentu, kompetencji osobowościowych oraz niepożądanych wzorców zachowania.

Wyniki badania są przedstawiane w raportach zawierających opisy i wykresy wspierające ich interpretację. W odróżnieniu od narzędzi przesiewowych OKC jest narzędziem przeznaczonym do specjalistycznej diagnozy prowadzonej przez psychologa.

KAPP, czyli Kompleksowa Analiza Procesów Poznawczych, jest wystandaryzowanym narzędziem diagnostycznym przeznaczonym dla psychologów pracujących w jednostkach systemu oświaty.

Pozwala prowadzić kompleksową analizę procesów poznawczych osób od 3. miesiąca życia do 25. roku życia.

W aplikacji dostępne są kwestionariusze, skale obserwacyjne i testy, które psycholog dobiera odpowiednio do wieku oraz potrzeb osoby badanej. KAPP wspiera pogłębioną diagnozę oraz planowanie pomocy i działań wspierających rozwój w obszarze funkcjonowania poznawczego.

Narzędzie przesiewowe służy przede wszystkim wstępnemu rozpoznaniu sposobu funkcjonowania dziecka lub ucznia. Pomaga zauważyć jego mocne strony, trudności oraz ryzyko występowania określonych problemów.

Badanie przesiewowe nie służy do stawiania diagnozy. Jego wynik może natomiast wskazywać, że potrzebne są dalsza obserwacja, pogłębiona ocena funkcjonalna albo konsultacja ze specjalistą.

Narzędzie diagnostyczne służy natomiast specjalistycznej i pogłębionej ocenie określonych obszarów funkcjonowania. Na Portalu Wsparcia Edukacyjno-Specjalistycznego narzędzia diagnostyczne OKC i KAPP są przeznaczone dla psychologów.

Narzędzia przesiewowe SRMD i KSzOF są dostępne zarówno po zalogowaniu, jak i bez rejestracji.

Nauczyciele i specjaliści korzystający z wersji wymagającej logowania posługują się jednym wspólnym kontem do obu narzędzi. Rodzice oraz osoby niebędące pracownikami systemu oświaty mogą natomiast korzystać z narzędzi przesiewowych bez zakładania konta.

Korzystanie z narzędzi diagnostycznych wymaga rejestracji. Obecnie dla aplikacji KAPP i OKC należy założyć odrębne konta.

Wsparcie merytoryczne w rozpoznawaniu potrzeb uczniów, prowadzeniu oceny funkcjonowania oraz planowaniu i realizowaniu pomocy zapewniają szkołom publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne.

Konsultacje dotyczące praktycznego wdrażania działań wspierających rozwój i uczenie się oraz rozwiązań z zakresu edukacji włączającej oferują również Specjalistyczne Centra Wspierające Edukację Włączającą – SCWEW.

Problemy techniczne związane z działaniem portalu lub poszczególnych aplikacji można zgłaszać za pomocą dostępnego na stronie formularza „Zgłoś problem”.

Portal Wsparcia Edukacyjno-Specjalistycznego i udostępnione na nim narzędzia nie zastępują wiedzy nauczycieli i specjalistów o uczniu. KSzOF, SRMD oraz narzędzia diagnostyczne pomagają uporządkować obserwacje, analizować funkcjonowanie dzieci i młodzieży oraz planować działania wspierające. Ich wyniki zawsze należy jednak interpretować w szerszym kontekście potrzeb ucznia i jego funkcjonowania w środowisku.