Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe nauczycieli w dni egzaminów ósmoklasisty i maturalnych – MEN wyjaśnia, kiedy przysługuje

Nowelizacja Karty Nauczyciela wywołała spore zamieszanie w kwestii rozliczania pensji za dni, w których odbywają się egzaminy ósmoklasisty oraz matury. W odpowiedzi na interpelację poselską, MEN precyzyjnie wyjaśniło, kiedy nauczyciel zachowuje prawo do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, a kiedy pieniądze nie przysługują. Kluczowa okazuje się organizacja pracy w konkretnej placówce oraz podział na egzaminy pisemne i ustne.

Egzaminy ósmoklasisty i maturalne – kiedy nauczycielowi przysługuje wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe? Wątpliwości dotyczące czasu pracy nauczyciela wokół art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela

Interpelacja poselska powstała w reakcji na sygnały od nauczycieli, którzy po wejściu w życie nowych przepisów poczuli się pokrzywdzeni. Zwrócono uwagę, że w dniach egzaminów zewnętrznych, które dla wielu uczniów są dniami wolnymi od lekcji, nauczyciele pracują w komisjach egzaminacyjnych lub pozostają w gotowości do pracy, a mimo to tracą wynagrodzenie za przypisane im w planie godziny ponadwymiarowe.

W interpelacji zadano resortowi dwa konkretne pytania:

Czy MEN widzi potrzebę objęcia prawem do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe tych nauczycieli, którzy przez obowiązki w komisjach nie mogą zrealizować swoich standardowych lekcji?
Czy planowana jest kolejna nowelizacja art. 35 ust. 3e Karty Nauczyciela, która wprost wpisałaby organizację egzaminów zewnętrznych jako przesłankę do zachowania prawa do tego wynagrodzenia?

Kiedy dyrektor szkoły musi zapłacić wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, a kiedy nie ma takiej możliwości?

Ministerstwo Edukacji Narodowej rozwiało wątpliwości, powołując się na przepisy obowiązujące (w dużej mierze niezmiennie w tym obszarze) od lat. Resort jasno dał do zrozumienia, że żadnej nowej nowelizacji w tym zakresie nie będzie, ponieważ mechanizm rozliczeń jest logiczny i spójny.

Oto konkretne zasady, które wynikają ze stanowiska ministerstwa i decydują o finansach nauczycieli:

I. Dzień egzaminu jest w szkole dniem wolnym od lekcji (najczęstszy scenariusz).

Jeśli dyrektor skorzystał z prawa do ustalenia dodatkowych dni wolnych od zajęć dydaktyczno-wychowawczych (np. podczas pisemnych matur czy egzaminu ósmoklasisty):

Brak prawa do godzin ponadwymiarowych	Nauczycielom nie przysługuje za ten dzień wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, ponieważ w dni wolne od lekcji takich godzin się nie planuje i nie przydziela. Takie wynagrodzenie przysługują wyłącznie za pracę wykonaną (czyli przeprowadzone lekcje).
Praca w komisji to obowiązek statutowy	Pilnowanie uczniów na egzaminie pisemnym to tzw. inne czynności statutowe szkoły (art. 42 ust. 2 pkt 2 Karty Nauczyciela). Nauczyciel wykonuje je w ramach pensji zasadniczej i 40-godzinnego tygodnia pracy.
Obowiązkowe pomniejszenie pensum	W tygodniu, w którym wypada taki dzień wolny, stosuje się art. 35 ust. 3f Karty Nauczyciela. Pensum nauczyciela pomniejsza się o 1/5 (lub 1/4 przy 4-dniowym tygodniu pracy) za każdy dzień egzaminu. Dzięki temu łatwiej wypracować godziny ponadwymiarowe w pozostałe dni tygodnia.

II. Dzień egzaminu nie jest dniem wolnym od lekcji.

Jeśli szkoła pracuje normalnie, a część nauczycieli zamiast swoich lekcji idzie pilnować sal egzaminacyjnych:

Pełne prawo do wynagrodzenia

Jeżeli nauczyciel z powodu pracy w komisji (lub opieki nad uczniami) nie realizuje swoich planowych lekcji, traktuje się to jako realizację zadań statutowych zamiast zajęć dydaktycznych.

W tym przypadku, zgodnie z art. 35 ust. 3e zdanie drugie Karty Nauczyciela, nauczyciel zachowuje pełne prawo do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe.

III. Wyjątek – egzaminy ustne.

MEN przypomniało o jednej, stałej regule dotyczącej matury ustnej. Praca w komisji podczas egzaminów ustnych jest wprost traktowana jak prowadzenie tradycyjnych zajęć (art. 42 ust. 2 pkt 1 Karty Nauczyciela). Jeśli egzaminy ustne spowodują przekroczenie tygodniowego pensum, nauczycielowi bezwzględnie przysługuje wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe, niezależnie od statusu dnia w szkole.