Schrony i ukrycia w szkołach 2026. Zmiany w zakresie budowli ochronnych w obiektach budowlanych
Dnia 4 września 2026 r. w Dzienniku Ustaw ogłoszono nowe rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji określające, kiedy w budynkach użyteczności publicznej – w tym szkołach i placówkach oświatowych – nie ma obowiązku zapewniania budowli ochronnych oraz kiedy organ ochrony ludności może z tego obowiązku zwolnić.
Nowe rozporządzenie zastępuje dotychczasowe rozporządzenie Rady Ministrów z 31 lipca 2025 r. w sprawie szczegółowych warunków wyznaczania budynków użyteczności publicznej, w których zapewnia się budowle ochronne (Dz.U. poz. 1070).
Schrony i ukrycia w szkołach i przedszkolach – co nowego?
Nowe przepisy dzielą zwolnienia z budowy lub wyznaczania budowli ochronnych (schronów i ukryć) na dwie kategorie: automatyczny brak obowiązku (z mocy prawa) oraz możliwość uzyskania decyzji o zwolnieniu od organu ochrony ludności.
Kiedy w budynku szkoły nie ma obowiązku zapewniania budowli ochronnej (z mocy prawa)?
Brak obowiązku występuje m.in. w następujących sytuacjach:
|
Brak podziemia i określony metraż |
Gdy budynek nie posiada kondygnacji podziemnej, a łączna powierzchnia wewnętrzna wszystkich kondygnacji nadziemnych nie przekracza 5000 m². |
|
Mała liczba osób |
Gdy budynek jest przeznaczony do przebywania w nim maksymalnie 50 osób jednocześnie. |
|
Zabytki |
Gdy obiekt jest wpisany do rejestru zabytków lub wojewódzkiej ewidencji zabytków. |
|
Rozbudowa lub nadbudowa |
Przy pracach budowlanych, jeśli w ich wyniku powierzchnia wewnętrzna budynku zwiększy się o nie więcej niż 2500 m² i nie więcej niż o 100% w stosunku do stanu pierwotnego. |
Kiedy organ ochrony ludności może zwolnić szkołę z obowiązku posiadania obiektu zbiorowej ochrony?
W określonych przypadkach dyrektor lub organ prowadzący może ubiegać się o uznaniowe zwolnienie z obowiązku zapewnienia schronu lub ukrycia. Zgoda organu ochrony ludności jest możliwa m.in. w przypadkach:
- Braku możliwości technicznych – gdy realizacja wymogów technicznych dla budowli ochronnych jest niemożliwa do spełnienia.
- Infrastruktury w pobliżu – gdy użytkownikom budynku (uczniom i pracownikom) można zapewnić schronienie w innej budowli ochronnej znajdującej się w odległości do 500 metrów (mierząc po przewidywanych drogach dojścia).
- Nieuzasadnionych kosztów – przy braku ekonomicznej zasadności inwestycji (tj. przy nieproporcjonalnie wysokich kosztach wykonania budowli w tym konkretnym budynku).
- Zagrożeń zewnętrznych – istnienia nieakceptowalnego ryzyka katastrof lub awarii przemysłowych w otoczeniu budynku.
Jak rozumień przepisy nowego rozporządzenia i aktualne zasady ochrony ludności i obrony cywilnej?
Zgodnie z § 3 pkt 7 rozporządzenia organ ochrony ludności może zwolnić z obowiązku zapewnienia budowli ochronnej budynek, w którym może przebywać nie więcej niż 100 osób lub ma powierzchnię wewnętrzną do 2500 m².
Przepis ten zawiera jednak twarde wyłączenie. Ta ścieżka zwolnienia nie dotyczy budynków przeznaczonych na potrzeby:
- nauki, szkolnictwa wyższego, oświaty lub wychowania (czyli m.in. szkół i przedszkoli),
- szpitali.
Oznacza to w praktyce, że szkoła lub przedszkole nie może otrzymać zwolnienia z budowy schronu/ukrycia tylko z tego powodu, że jest niewielką placówką (np. do 100 osób lub do 2500 m²). Aby uzyskać zwolnienie uznaniowe, szkoła musi spełnić inną, konkretną przesłankę z § 3 (np. brak możliwości technicznych lub schronienie w odległości do 500 m). Uzasadnieniem legislacyjnym dla wyłączenia placówek oświatowych z tego ułatwienia jest właśnie priorytetowe traktowanie ochrony dzieci i młodzieży w budynkach publicznych.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia, czyli 5 września 2026 r.
