Obowiązkowe prace domowe i kartkówki – MEN o roli nauczycieli, uczniów, statutu szkoły i ewaluacji postępów edukacyjnych
Ograniczenie prac domowych w szkołach podstawowych wciąż budzi kontrowersje. W najnowszej odpowiedzi na interpelację poselską resort edukacji wyjaśnia, czy planuje powrót do oceniania zadań pisemnych, jak odnosi się do zwiększonej liczby kartkówek oraz gdzie leżą granice autonomii nauczyciela w świetle obowiązujących przepisów.
Zadawanie prac domowych w szkołach podstawowych – o co pytają nauczyciele
Wprowadzone w 2024 roku zmiany w rozporządzeniu o ocenianiu wywołały dyskusję na temat motywacji uczniów i skuteczności procesu dydaktycznego. W skierowanej do MEN interpelacji podniesiono kilka kluczowych kwestii, które nurtują środowisko oświatowe:
- Czy resort bada, jak brak obowiązkowych prac domowych wpływa na utrwalanie materiału przez uczniów?
- Czy planowana jest zmiana przepisów pozwalająca na wystawianie ocen za dobrowolne prace domowe?
- Czy MEN rekomenduje częstsze sprawdziany jako narzędzie motywacji zamiast zadań domowych?
- Czy ministerstwo zamierza przywrócić nauczycielom pełną decyzyjność w zakresie zadawania i oceniania prac pisemnych?
Ministerstwo Edukacji Narodowej: Informacja zwrotna zamiast oceniania obowiązkowych prac domowych
W odpowiedzi na zapytania, Ministerstwo Edukacji Narodowej przedstawiło jednoznaczną wykładnię obowiązujących przepisów, podkreślając rolę statutu szkoły oraz kompetencje nauczycieli. Oto najważniejsze wnioski dla dyrektorów i pedagogów:
1. Szeroki katalog prac domowych pozostaje dostępny.
MEN przypomina, że zakaz (w klasach I-III) oraz brak oceniania i obowiązkowości (w klasach IV-VIII) dotyczy wyłącznie prac pisemnych oraz praktyczno-technicznych. Nauczyciel nadal ma prawo wymagać od ucznia innych form przygotowania, takich jak:
- nauka słówek, pojęć, dat czy wierszy,
- przeczytanie lektury,
- przeprowadzenie obserwacji przyrodniczych,
- analiza konkretnego zagadnienia.
2. Informacja zwrotna zamiast oceny cyfrowej.
Resort podkreśla, że w przypadku dobrowolnych prac pisemnych w klasach IV-VIII, nauczyciel ma obowiązek przekazać informację zwrotną. Ma ona wskazywać, co uczeń zrobił dobrze, co wymaga poprawy i jak ma się dalej uczyć. Według MEN jest to skuteczniejsze narzędzie wspierania rozwoju ucznia niż tradycyjna ocena.
3. Brak nowych wytycznych w sprawie kartkówek.
Ministerstwo nie planuje wydawania specjalnych rekomendacji dotyczących kartkówek ani ograniczania ich liczby. Dobór metod sprawdzania wiedzy pozostaje autonomiczną decyzją nauczyciela. MEN wskazuje, że to statut szkoły jest dokumentem, który powinien precyzyjnie określać zasady oceniania i częstotliwość sprawdzania wiedzy.
4. Wsparcie merytoryczne od IBE.
Zamiast zmian w prawie, resort odsyła do materiałów przygotowanych przez Instytut Badań Edukacyjnych (IBE-PIB). Nauczyciele mogą korzystać z poradników i webinarów, które pomagają dostosować metody pracy do nowej rzeczywistości prawnej bez straty dla jakości nauczania.
MEN zwraca uwagę na ewaluację oraz wykorzystywania form aktywności uczniów w czasie wolnym
MEN nie planuje wycofania się z wprowadzonych reform ani przywrócenia oceniania prac pisemnych. Kluczem do organizacji pracy szkoły pozostaje mądrze sformułowany statut oraz wykorzystanie tych form aktywności ucznia, które nie zostały objęte restrykcjami rozporządzenia.
