MEN chce zmienić zasady organizowania samorządów uczniowskich w szkołach
Ministerstwo Edukacji Narodowej skierowało do konsultacji publicznych projekt rozporządzenia zmieniającego zasady tworzenia samorządów uczniowskich. Proponowane regulacje znoszą dotychczasowe wyłączenia i umożliwiają powoływanie reprezentacji uczniowskich m.in. w szkołach specjalnych oraz ośrodkach wychowawczych. Zmiana ta ma na celu wzmocnienie sprawczości uczniów oraz ich pełniejszą integrację w społeczności szkolnej.
Większy udział uczniów z niepełnosprawnościami i samorządy uczniowskie w nowych placówkach
Dotychczasowe przepisy rozporządzenia z 26 lipca 2018 r. wykluczały możliwość tworzenia samorządów uczniowskich w niektórych typach szkół i placówek. Projektowane rozporządzenie uchyla zapisy (uchylenie § 1 pkt 5–7 rozporządzenia), co oznacza zniesienie bariery prawnej w następujących jednostkach:
- szkołach specjalnych dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
- specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych (SOSW) oraz specjalnych ośrodkach wychowawczych (SOW) dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
- ośrodkach rewalidacyjno-wychowawczych (ORW).
W przypadku ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych doprecyzowano, że tworzenie samorządu uczniowskiego dotyczyć będzie dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi (z których jedną jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu lekkim, umiarkowanym lub znacznym), realizujących podstawę programową. Zmiana nie obejmie wychowanków z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim, ze względu na specyfikę ich funkcjonowania oraz uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych zamiast realizacji podstawy programowej kształcenia ogólnego.
Odpowiedź na postulaty społeczności działających przeciwko wykluczaniu i spójność z reformą edukacji „Kompas Jutra”
Proponowana nowelizacja stanowi odpowiedź na wieloletnie postulaty środowisk działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami, a także Rzecznika Praw Dziecka oraz Rzecznika Praw Obywatelskich. Projekt wpisuje się również w międzynarodowe standardy prawne – w tym w postanowienia Konwencji o prawach dziecka oraz Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, które kładą nacisk na pełne włączanie wychowanków w życie placówek edukacyjnych.
Kierunek ten jest ściśle powiązany z założeniami reformy „Kompas Jutra” oraz nową podstawą programową kształcenia ogólnego obowiązującą od roku szkolnego 2026/2027. Rozwijanie sprawczości uczniów i umożliwienie im realnego wpływu na sprawy szkoły stanowią jeden z kluczowych filarów tych zmian.
Termin uchwalenia regulaminu w szkołach i placówkach
Zgodnie z zapisami projektu:
- Rozporządzenie wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
- Ustala się 6-miesięczny okres przejściowy od dnia wejścia w życie przepisów. W tym czasie ogół uczniów lub wychowanków wskazanych szkół i placówek będzie zobowiązany do uchwalenia pierwszego regulaminu samorządu uczniowskiego (stosownie do art. 85 ust. 3 ustawy – Prawo oświatowe).
Etap legislacyjny i konsultacje
Projekt rozporządzenia wraz z uzasadnieniem został udostępniony w Rządowym Procesie Legislacyjnym. Konsultacje publiczne potrwają 30 dni, a wszelkie uwagi i opinie do przedstawionych propozycji można zgłaszać do 2 listopada 2026 r.
Przeczytaj również:
- Reforma26: Zadania wychowawcze szkoły w nowej podstawie programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej
- Pełnomocnik ds. uczniów i polityki młodzieżowej powołany przez Minister Edukacji – co to oznacza dla szkół?
- Samorządność uczniowska – jak samorząd uczniowski uczy aktywności w społeczności szkolnej?
