Zasady organizacji kształcenia specjalnego: MEN odpowiada na wątpliwości
Liczba uczniów z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego w szkołach ogólnodostępnych drastycznie rośnie, co rodzi pytania o wydolność obecnego systemu wsparcia. W odpowiedzi na interpelację poselską, Ministerstwo Edukacji Narodowej wyjaśnia kwestie finansowania terapii, standardów zatrudnienia specjalistów oraz ochrony prawnej nauczycieli w sytuacjach kryzysowych.
W interpelacji zwrócono uwagę na alarmujące dane – w ciągu dekady liczba uczniów z orzeczeniami wzrosła o 130% (do niemal 400 tys. w roku szkolnym 2025/2026). Autorzy zapytania sformułowali pięć kluczowych pytań dotyczących:
- Czy resort planuje merytoryczną kontrolę dokumentów, by zahamować ich przyrost?
- Czy liczba etatów pedagogów specjalnych będzie zależna od liczby uczniów z orzeczeniami, a nie od ogólnej liczby dzieci w szkole?
- Czy wejdą przepisy o ściganiu z urzędu za naruszenie nietykalności nauczyciela (np. oplucie)?
- Czy subwencja będzie rozliczana za faktyczne godziny terapii, a nie za sam fakt posiadania orzeczenia?
- Czy dyrektorzy zyskają prawo do natychmiastowego odsunięcia agresywnego ucznia od grupy?
Ministerstwo Edukacji Narodowej w swojej odpowiedzi odnosi się do obowiązujących przepisów oraz kierunków planowanych zmian. Poniżej najważniejsze wnioski dla placówek oświatowych.
MEN o warunków organizowania kształcenia specjalnego - plany, obowiązujące przepisy rozporządzenia i prawa oświatowego
Resort nie planuje wprowadzania dodatkowych mechanizmów weryfikacji merytorycznej orzeczeń w celu "hamowania ich przyrostu". MEN podkreśla, że nadzór nad jakością orzekania sprawują kuratorzy oświaty, a wzrost liczby orzeczeń wynika z lepszej diagnostyki i różnorodności potrzeb uczniów.
Standaryzacja zatrudnienia zamiast zmiany algorytmu
MEN nie zapowiada zmiany algorytmu na taki, który uzależnia etapy wyłącznie od liczby orzeczeń. Wskazuje jednak na dynamiczny wzrost liczby etatów specjalistów (z 21 tys. do ponad 57 tys. w ciągu 4 lat).
MEN: Ochrona prawna dla pracowników oświatowych już istnieje
Ministerstwo przypomina, że nauczyciel podczas pełnienia obowiązków korzysta z ochrony funkcjonariusza publicznego:
- czyny takie jak naruszenie nietykalności (uderzenie, oplucie) są już ścigane z urzędu;
- dyrektor i organ prowadzący mają ustawowy obowiązek występowania w obronie nauczyciela.
Nowy system finansowania organizacji kształcenia specjalnego w szkole i przedszkoli
Od 2025 roku zamiast klasycznej subwencji funkcjonują tzw. kwoty potrzeb oświatowych. MEN wprowadziło mechanizm różnicowania środków. Po raz pierwszy wydzielono wyższe kwoty na uczniów z autyzmem i niepełnosprawnościami sprzężonymi, aby lepiej odzwierciedlić koszty ich edukacji. Resort nie planuje jednak rozliczania środków wyłącznie na podstawie przeprowadzonych godzin terapii.
Agresja dzieci i młodzieży – decyzja należy do dyrektora
MEN mając na względzie konstytucyjne prawo do nauki, nie wprowadziło i nie planuje wprowadzić odrębnych przepisów o „natychmiastowym odsunięciu” ucznia od zajęć. Dyrektorzy muszą korzystać z obecnych narzędzi:
- zmiana organizacji nauczania (np. zajęcia indywidualne lub w małej grupie do 5 osób na podstawie zaleceń IPET);
- stosowanie kar statutowych;
- dostosowanie form pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
W odpowiedzi na interpelację MEN podkreśla, że stawia na ewolucję obecnych standardów i zwiększanie dostępności specjalistów „blisko ucznia”, zamiast radykalnej zmiany przepisów karnych czy finansowych. Kluczowa odpowiedzialność za organizację bezpiecznej nauki pozostaje w rękach dyrektora szkoły.
Przeczytaj również:
- Interpelacja nr 16608 do ministra edukacji w sprawie kryzysu systemu wsparcia uczniów z orzeczeniami o kształceniu specjalnym w szkołach ogólnodostępnych.
- Odpowiedź na interpelację nr 16608 w sprawie kryzysu systemu wsparcia uczniów z orzeczeniami o kształceniu specjalnym w szkołach ogólnodostępnych (Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka).
