Stacjonarnie, ale niekoniecznie w szkole – MEN o egzaminach klasyfikacyjnych w edukacji domowej od 1 września 2027 r.

W interpelacji poselskiej skierowanej do Ministerstwa Edukacji Narodowej zwrócono uwagę na konsekwencje całkowitego wyłączenia możliwości przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych w formie zdalnej. Autor interpelacji podkreślił, że zmiany uderzają przede wszystkim w uczniów przewlekle chorych, osoby z niepełnosprawnościami oraz dzieci zamieszkujące tereny wykluczone transportowo.

Najważniejsze pytania skierowane do MEN:

1. Jakie argumenty przemawiają za całkowitym zakazem zdalnych egzaminów klasyfikacyjnych i czy rozważano zamiast zakazu wprowadzenie ścisłych standardów bezpieczeństwa technicznego (np. stały podgląd audio-wideo, weryfikacja tożsamości)?
2. W jaki sposób resort zamierza zabezpieczyć sytuację dzieci przewlekle chorych i niepełnosprawnych oraz czy przewiduje się możliwość zdawania egzaminu zdalnie w indywidualnych, uzasadnionych przypadkach?
3. Czy przeanalizowano wpływ nowych przepisów na uczniów z obszarów dotkniętych wykluczeniem komunikacyjnym oraz oszacowano koszty organizacyjne, transportowe i finansowe ponoszone przez rodziny oraz szkoły?
4. Jak MEN odniosło się do uwag zgłaszanych m.in. przez Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka oraz Ministerstwo Cyfryzacji i czy przeprowadzono bezpośrednie konsultacje ze środowiskiem edukacji domowej?
5. Czy planowane jest wprowadzenie okresu przejściowego na dostosowanie się do nowych zasad oraz czy rozważano uregulowanie tej kwestii na poziomie ustawy, a nie rozporządzenia?

W odpowiedzi Ministerstwo Edukacji Narodowej poinformowało, że 20 sierpnia 2026 r. podpisano nowelizację rozporządzenia w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów (Dz.U. z 2026 r. poz. 1122). Resort wyjaśnił, że obowiązujące przepisy oświatowe – zarówno przed, jak i po nowelizacji – nigdy nie przewidywały możliwości przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych w formie zdalnej (możliwość taka istniała jedynie czasowo w okresie pandemii COVID-19).

Szkoły niepubliczne mają obowiązek stosować te same zasady klasyfikowania i egzaminowania co szkoły publiczne. Przeprowadzanie egzaminów online przez część placówek było działaniem niezgodnym z prawem, na co zwracała uwagę m.in. Najwyższa Izba Kontroli w swoim wystąpieniu pokontrolnym.

Zgodnie z art. 32 Konstytucji RP wszyscy uczniowie muszą być traktowani równo. Formuła zdalna nie zapewnia rzetelności, obiektywizmu oraz możliwości weryfikacji samodzielności pracy ucznia (ze względu na ryzyko korzystania z pomocy osób trzecich czy narzędzi AI). Ponadto różnice w jakości sprzętu czy łącz internetowych stwarzają nierówne warunki egzaminacyjne.

W przypadku edukacji domowej egzamin klasyfikacyjny jest jedynym momentem, w którym dyrektor szkoły i państwo mają możliwość bezpośredniej weryfikacji spełniania obowiązku szkolnego oraz zapewnienia dziecku bezpieczeństwa.

MEN wyklucza możliwość zdawania egzaminów zdalnie. Przypomniano jednocześnie, że w przypadku uczniów niezdolnych do uczęszczania do szkoły właściwym rozwiązaniem jest indywidualne nauczanie (gdzie klasyfikacja odbywa się na podstawie ocen bieżących), a nauka w edukacji domowej może być realizowana w szkole rejonowej, znajdującej się blisko miejsca zamieszkania.

W odpowiedzi na uwagi zgłoszone w konsultacjach społecznych do rozporządzenia wprowadzono § 17a ust. 8. W szczególnych przypadkach, uzasadnionych stanem zdrowia lub niepełnosprawnością ucznia, dyrektor szkoły na wniosek rodziców może wyrazić zgodę na przeprowadzenie egzaminu stacjonarnie w innym miejscu niż szkoła (np. w domu ucznia), z zachowaniem tradycyjnej formy i obecności komisji.

W nowelizacji określono m.in. minimalny czas trwania egzaminu (od 30 min w klasach I–III do 60 min w szkołach ponadpodstawowych dla części pisemnej i ustnej łącznie) oraz dopuszczono obecność na stole urządzeń z aplikacjami monitorującymi stan zdrowia.

Zmiany dotyczące szczegółowego przebiegu egzaminów klasyfikacyjnych, poprawkowych i sprawdzianów wiadomości wejdą w życie 1 września 2027 r., co zapewnia szkołom, uczniom i rodzicom roczny okres przejściowy na przygotowanie się do nowych wymagań.