Nauka religii w szkołach – RPO apeluje w sprawie przepisów dotyczących organizacji nauki religii z 2025
Rzecznik Praw Obywatelskich ponownie zwrócił się do Minister Edukacji w związku z przepisami dotyczącymi nauki religii w szkołach. Zmniejszenie liczby godzin religii może budzić wątpliwości konstytucyjne oraz dotyczące ochrony praw nauczycieli. RPO podkreśla również konieczność wprowadzenia odpowiednich działań osłonowych i dostosowawczych dla nauczycieli religii.
W dniu 9 lutego 2026 r. Rzecznik Praw Obywatelskich ponownie skierował pismo do Ministerstwa Edukacji Narodowej w sprawie zmieniających się przepisów regulujących naukę religii w szkołach. Wcześniejsze wystąpienie z czerwca 2025 r. oraz przypomnienie z października 2025 r. pozostały bez odpowiedzi.
Sposób organizowania nauki religii w szkołach - zdaniem RPO część przepisów z 2025 należy przenieść z rozporządzenia do ustawy
W swoich pismach, RPO wskazuje na wątpliwości konstytucyjne związane z art. 12 ust. 2 ustawy o systemie oświaty, który przekazuje do uregulowania w rozporządzeniu kwestie związane z nauką religii w szkołach. Zgodnie z Konstytucją, przepisy dotyczące wolności sumienia i religii powinny być regulowane ustawą, a nie aktami wykonawczymi. RPO zwraca uwagę na potrzebę przeniesienia części przepisów z rozporządzenia do ustawy, aby zapewnić ich zgodność z Konstytucją.
Apel do Ministra Edukacji w sprawie lekcji religii: Potrzebne przepisy przejściowe i działania ochronne dla nauczycieli religii lub etyki
Kolejnym zagadnieniem poruszonym przez RPO jest zmniejszenie liczby godzin nauki religii w szkołach, które wprowadza nowe rozporządzenie z 17 stycznia 2025 r. Zdaniem Rzecznika zmniejszenie liczby godzin religii (jeśli nie zostanie poprzedzone odpowiednimi działaniami dostosowawczymi) może budzić wątpliwości w kontekście ochrony praw nauczycieli, w tym prawa do pracy.
Zgodnie z Konstytucją, należy zachować odpowiednie okresy przejściowe i mechanizmy osłonowe, by zminimalizować negatywne skutki dla zatrudnionych katechetów. W związku z tym RPO pyta MEN, czy wprowadzenie nowych regulacji uwzględniało możliwość utraty pracy przez nauczycieli i czy rozważano pomoc dla nich.
Zmiany w systemie organizowania nauki religii mogą również prowadzić do problemów z zatrudnieniem nauczycieli, zwłaszcza tych, którzy nie będą w stanie – w krótkim czasie – dostosować swoich kwalifikacji do nowych wymagań. Z tego powodu RPO apeluje o uwzględnienie ochrony nauczycieli religii oraz o rozważenie ewentualnych okresów przejściowych.
