Nauczyciele z wieloletnim stażem pracy – MEN o przysługujących dodatkach, czasie pracy i biurokracji

Poziom nauczycielskich płac, realny czas pracy wykonywanej poza pensum, wysokość dodatków za trudne warunki oraz zjawisko odchodzenia z zawodu były to główne tematy interpelacji poselskiej skierowanej do resortu edukacji. W odpowiedzi MEN przedstawiło podsumowanie dotychczasowych zmian w prawie, przedstawiło mechanizmy ustalania składników wynagrodzenia oraz wyjaśniło stanowisko w kwestii biurokracji i planowanych badań kadry pedagogicznej.

Pytania o realne obciążenia i zarobki doświadczonych nauczycieli

Interpelacja poselska nr 19309 powstała w odpowiedzi na sygnały ze środowiska oświatowego dotyczące braku adekwatności zarobków do nakładu pracy, zwłaszcza w przypadku nauczycieli z wieloletnim stażem. Do Ministerstwa Edukacji Narodowej skierowano pytania obejmujące m.in.:

Czas pracy poza pensum	Czy MEN prowadzi analizy dotyczące rzeczywistego czasu poświęcanego na przygotowanie zajęć, sprawdzanie prac, zebrania z rodzicami oraz dokumentację?
Dodatki za trudne warunki pracy	Jakie są podstawy prawne ich ustalania (np. w MOS) i czy planowana jest ich weryfikacja na poziomie centralnym?
Odejścia z zawodu i atrakcyjność pracy	Czy monitorowane są przyczyny odchodzenia doświadczonych kadro-pracowników i brak zainteresowania zawodem ze strony młodych osób?
Biurokracja	Jakie konkretne działania podjęto lub zaplanowano, aby odciążyć nauczycieli z obowiązków administracyjnych?
System płac i emerytury	Czy planowane są reformy uzależniające wynagrodzenie od doświadczenia i zakresu zadań oraz czy badany jest wpływ obecnych płac na przyszłe emerytury?

Odpowiedź MEN o podwyżkach i uprawnieniach w związku z wieloletnim stażem pracy nauczyciela

Resort edukacji w udzielonej odpowiedzi odniósł się do poszczególnych kwestii, wskazując na zrealizowane nowelizacje przepisów oraz podział uprawnień pomiędzy ministerstwem a organami prowadzącymi szkoły.

Podwyżki i zmiany w Karcie Nauczyciela - co przysługuje za wysługę lat

MEN przypomniało o przeprowadzonej regulacji płac (wzrost średnich wynagrodzeń od 1 stycznia 2026 r. o 44% dla nauczycieli początkujących oraz o 41% dla mianowanych i dyplomowanych w stosunku do stanu z 2023 r.). Wskazano także na nowelizacje Karty Nauczyciela z 2025 r., które wprowadziły:

Wyższe nagrody jubileuszowe (300% wynagrodzenia za 40 lat pracy) oraz nową nagrodę za 45 lat pracy (400%);
Wyższe odprawy emerytalne i rozszerzenie prawa do świadczeń kompensacyjnych;
Możliwość skorzystania z urlopu dla poratowania zdrowia w okresie ochrony przedemerytalnej (gdy do emerytury brakuje mniej niż rok);
Prawo do wynagrodzenia za niezrealizowane godziny ponadwymiarowe, jeśli gotowy do pracy nauczyciel nie mógł ich przeprowadzić z przyczyn od niego niezależnych;
Przywrócenie elastyczności w zakresie tzw. godzin dostępności.

Czas pracy i dokumentacja szkolna

Resort zaznaczył, że zgodnie z art. 42 ust. 2 Karty Nauczyciela, w ramach obowiązującego czasu pracy (do 40 godzin tygodniowo) nauczyciel wykonuje nie tylko pensum, ale również zadania statutowe szkoły oraz czynności związane z przygotowaniem się do zajęć i samokształceniem. Prowadzenie dokumentacji jest elementem zadaniowego czasu pracy.

W celu ograniczania biurokracji MEN opublikowało pomocniczy materiał „Dokumentowanie pracy szkoły i placówki 2025”, wskazujący wykaz obligatoryjnych dokumentów. Trwają także prace nad integracją systemów informatycznych (SIO, Krajowy System Danych Oświatowych) w myśl zasady jednorazowego wprowadzania danych. Jednocześnie resort poinformował, że ustawa wprowadzająca system eDziennik nie weszła w życie z powodu braku podpisu Prezydenta RP. Obecnie nie ustalono odrębnego katalogu zadań administracyjnych przeznaczonych do usunięcia.

O wysokości i warunkach przyznawania przysługujących dodatków określa organ prowadzący

W odpowiedzi podkreślono, że Minister Edukacji nie posiada uprawnień do odgórnego ustalania wysokości dodatków za pracę w trudnych lub uciążliwych warunkach. Wysokość stawek oraz szczegółowe warunki ich przyznawania określa organ prowadzący szkołę (jednostka samorządu terytorialnego) w regulaminie wynagradzania, uzgadnianym ze związkami zawodowymi.

Badania kadry i prognozy zapotrzebowania na zmiany wynagrodzenia, w tym wyższego dodatku za wysługę lat

Resort poinformował, że nie prowadzi bezpośrednich analiz dotyczących wpływu systemu płac na przyszłe emerytury (ze względu na indywidualny charakter świadczeń). W kwestii przyczyn odejść z zawodu, MEN posiłkuje się wynikami badań zewnętrznych (m.in. Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz międzynarodowego badania TALIS 2024).

Dodatkowo z inicjatywy MEN Instytut Badań Edukacyjnych (IBE) realizuje projekt „Monitoring i prognoza zapotrzebowania na nauczycieli i nauczycielki”, który obejmuje diagnozę formalnych i pozaformalnych warunków pracy oraz opracowanie systemowych rozwiązań dotyczących organizacji pracy szkół.