AI w edukacji – nowe wyzwania dla uczniów i nauczycieli, apel do MEN
Rzeczniczka Praw Dziecka w oficjalnym wystąpieniu z 8 stycznia 2026 r., zaapelowała do MEN o pilne wprowadzenie działań edukacyjnych dotyczących relacji dzieci i młodzieży ze sztuczną inteligencją. Analizy i doniesienia medialne wskazują, że AI coraz częściej staje się substytutem relacji międzyludzkich. RPD zauważa w tym nowe i pilne wyzwania dla edukacji.
Korzystanie z AI wymaga pracy nad cyfrowymi i kompetencjami nauczycieli i uczniów
Dzieci i młodzież coraz więcej czasu spędzają w środowiskach cyfrowych i zaczynają postrzegać AI jako zaufanego rozmówcę, który "rozumie" ich lepiej niż otoczenie. Wynika to m.in. z tego, że:
- media społecznościowe i gry online to dzisiaj główne kanały kontaktów rówieśniczych;
- rekompensują sobie w ten sposób braki w relacjach rodzinnych i presję szkolną powodujących poczucie samotności;
- AI oferuje symulowaną empatię, brak oceniania i stałą dostępność.
Nie tylko dezinformacja - korzystając ze sztucznej inteligencji i nowoczesnych technologii należy pamiętać o wszystkich zagrożeniach
Nasilające się niepojące zjawisko, w sprawie którego apeluje RPD, polega na tworzeniu emocjonalnej więzi z technologią, która nie posiada świadomości ani emocji. Jest to bardzo niebezpieczne, ponieważ takie relacje z AI są:
- głębokie,
- jednostronne,
- pozornie satysfakcjonujące,
- nierealne,
- potencjalnie uzależniające i zagrażające prawdziwym relacjom międzyludzkim.
Rzeczniczka Praw Dziecka ostrzega, że:
- takie relacje mogą prowadzić do alienacji społecznej,
- dzieci mogą mieć zaburzoną percepcję relacji interpersonalnych,
- zacierana jest granica między rzeczywistością a fikcją,
- sztuczne relacje mogą negatywnie wpływać na rozwój emocjonalny i społeczny uczniów.
Konieczne są działania MEN, edukacja medialna, szkolenia dla nauczycieli, edukacja obywatelska
Aby zapobiegać negatywną skutkom zjawiska:
|
Działania |
Sposób realizacji |
|
Pilne systemowe działania edukacyjne. |
|
|
Analizowanie programów szkolnych pod kątem kwestii związanych z AI. |
Monitorowanie i analizowanie nowych trendów w zachowaniach dzieci w sieci. |
|
Przygotowanie nauczycieli do rozmowy z uczniami i ich rodzicami o zagrożeniach i szansach AI. |
Szkolenia dla nauczycieli z zakresu bezpieczeństwa cyfrowego i kompetencji emocjonalnych uczniów. |
W swoim generalnym wystąpieniu do MEN, RPD podkreśla potrzebę systematycznej edukacji uczniów, nauczycieli i wychowawców w zakresie zagrożeń i złudzeń związanych z tzw. sztuczną intymnością, czyli emocjonalnymi relacjami z AI, np. chatbotami i wirtualnymi asystentami. Oprócz niezbędnych zmian legislacyjnych konieczna jest nieustanna edukacja osób młodych oraz dorosłych. Biuro RPD deklaruje wsparcie merytoryczne dla MEN.
