Więcej godzin ponadwymiarowych i praca na świadczeniu kompensacyjnym – do 31 sierpnia 2026 r.

Ustawa z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym wydłuża do 31 sierpnia 2026 r. możliwość przydzielenia nauczycielowi godzin ponadwymiarowych w wymiarze przekraczającym standardowy limit ½ obowiązkowego pensum.

Uprawnienie to dotyczy:

• nauczycieli zatrudnionych w szkołach prowadzących oddziały przygotowawcze,
• nauczycieli języka polskiego zatrudnionych w innych szkołach, do których uczęszczają obywatele Ukrainy, którzy przybyli do Polski po 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi.

Co jednak ważne, przekroczenie progu ½ pensum wymaga uzyskania wyraźnej zgody nauczyciela. Brak zgody wyklucza możliwość nałożenia dodatkowych godzin w zwiększonym wymiarze.

Zgodnie z aktualnym stanem prawnym przydzielenie godzin ponadwymiarowych w wymiarze przekraczającym 1/2 obowiązkowego wymiaru godzin zajęć jest możliwe tylko do 31 sierpnia 2026 r. 

Również do 31 sierpnia 2026 r. utrzymano rozwiązanie pozwalające na zatrudnianie w szkole nauczyciela pobierającego nauczycielskie świadczenie kompensacyjne bez skutku w postaci zawieszenia tego świadczenia.

Regulacja ta obejmuje:

• nauczycieli języka polskiego oraz nauczycieli prowadzących dodatkowe zajęcia z języka polskiego,
• innych nauczycieli, jeżeli w dniu nawiązania stosunku pracy w danej szkole kształci się co najmniej jeden uczeń – obywatel Ukrainy, który przybył do Polski po 24 lutego 2022 r. w związku z działaniami wojennymi.

W praktyce oznacza to, że już przydzielenie nauczycielowi co najmniej jednej godziny języka polskiego albo obecność w szkole przynajmniej jednego ucznia spełniającego wskazane kryteria ma istotne znaczenie prawne. W takiej sytuacji podjęcie zatrudnienia przez nauczyciela nie powoduje zawieszenia wypłaty świadczenia kompensacyjnego.

Ogłoszenie ustawy skutkuje także przedłużeniem obowiązywania szczególnych rozwiązań dotyczących zatrudniania pomocy nauczyciela oraz asystentów międzykulturowych.

W przypadku cudzoziemców zatrudnianych na tych stanowiskach w szkołach i placówkach samorządowych nie jest wymagane formalne potwierdzenie znajomości języka polskiego. Wystarczające jest posługiwanie się językiem polskim w mowie i piśmie w stopniu umożliwiającym realne wsparcie ucznia, który nie zna języka polskiego lub zna go w stopniu niewystarczającym do pełnego uczestnictwa w zajęciach.

Terminy obowiązywania tych rozwiązań są jednak zróżnicowane:

• w odniesieniu do pomocy nauczyciela – do 31 sierpnia 2026 r.,
• w odniesieniu do asystenta międzykulturowego – do 4 marca 2027 r.