Organizacja kształcenia specjalnego od 1 września 2026 r. – MEN tłumaczy zapisy rozporządzenia dotyczące nowych zasad orzekania

Wprowadzone w kwietniu 2026 r. przepisy oraz zmiany planowane na wrzesień 2026 r. wywołały dyskusję o przyszłości kształcenia specjalnego. Rodzice uczniów obawiają się utrudnionego dostępu do diagnoz i wsparcia. Posłowie skierowali w interpelacji do MEN pytania dotyczące czterech kluczowych obszarów:

1. Zgoda rodziców: Czy faktycznie do wszczęcia procedury orzeczniczej wymagany będzie podpis obojga rodziców, co mogłoby blokować pomoc dzieciom z rodzin skonfliktowanych?
2. Dokumentacja medyczna: Czy resort planuje uznawanie wyłącznie zaświadczeń lekarskich wystawionych w ramach NFZ, wykluczając opinię lekarzy z sektora prywatnego?
3. Kryteria orzekania: Czy planowane jest zaostrzenie zasad przyznawania nauczania indywidualnego oraz kształcenia specjalnego?
4. Nowe procedury: Czy obowiązkowe obserwacje w domu lub placówce nie wydłużą niepotrzebnie drogi do uzyskania wsparcia?

Ministerstwo Edukacji Narodowej odniosło się do zarzutów, wskazując na konkretne zapisy rozporządzenia z 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Oto najważniejsze wyjaśnienia dla szkół i rodziców.

MEN potwierdza, że co do zasady wymagany jest podpis obojga rodziców. Jednak w sytuacjach obiektywnych (np. brak kontaktu, ograniczenie władzy rodzicielskiej), wystarczy podpis jednego rodzica wraz z oświadczeniem wyjaśniającym przyczynę braku drugiego podpisu. Oświadczenie to składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej, co ma chronić interes dziecka i zapobiegać blokowaniu diagnozy przez jednego z opiekunów.

Resort stanowczo zaprzecza, jakoby zaświadczenia musiały pochodzić wyłącznie z NFZ. Kluczową zmianą jest ułatwienie – zaświadczenie o stanie zdrowia może wystawić lekarz POZ na podstawie dokumentacji z leczenia specjalistycznego. Ma to skrócić czas oczekiwania na dokumenty niezbędne do wniosku.

Od 1 września 2026 r. wejdą w życie nowe przepisy dotyczące opinii o funkcjonowaniu ucznia w placówce. MEN podkreśla, że wzrost liczby orzeczeń (o 130% w ciągu dekady, szczególnie w spektrum autyzmu) wymaga lepszej organizacji pracy zespołów orzekających, by specjaliści mieli więcej czasu na bezpośrednią pracę terapeutyczną, a nie tylko wypełnianie formularzy.

Zmiany we wzorach orzeczeń mają na celu doprecyzowanie zaleceń, a nie ograniczanie dostępu do tej formy kształcenia. Resort podkreśla, że priorytetem pozostaje edukacja włączająca. Obecnie już 73% uczniów z orzeczeniami uczy się w szkołach ogólnodostępnych.