AI Act – unijne przepisy o sztucznej inteligencji od 2 sierpnia 2026 r.

AI Act to popularna nazwa unijnego rozporządzenia regulującego zasady korzystania ze sztucznej inteligencji. Rozporządzenie to znajduje zastosowanie bezpośrednio w polskim porządku prawnym i dotyczy podmiotów korzystających z AI, a więc również szkół i placówek oświatowych (a w praktyce także zatrudnionych w nich nauczycieli). Co przewidziano w nowym rozporządzeniu? Reguluje ono w szczególności:

• wprowadzanie do obrotu, oddawanie do użytku oraz wykorzystywanie systemów AI na terenie UE;
• regułę przejrzystości w korzystaniu ze sztucznej inteligencji;
• zakazane praktyki w zakresie AI;
• systemy AI wysokiego ryzyka oraz obowiązki spoczywające na operatorach takich systemów.

Rozporządzenie w przeważającej mierze wchodzi w życie 2 sierpnia 2026 r. (z wyjątkiem przepisów dotyczących systemów AI wysokiego ryzyka, które zostaną wprowadzone dopiero w 2027 r.).

Przede wszystkim AI Act wprowadza bardzo ważną – również w praktyce szkolnej – zasadę przejrzystości. Zgodnie z tą regułą podmioty stosujące system AI, który generuje obrazy, treści audio lub wideo stanowiące treści deepfake lub który manipuluje takimi obrazami lub treściami, ujawniają, że treści te zostały sztucznie wygenerowane lub zmanipulowane.

Deepfake stanowią wygenerowane przez AI lub zmanipulowane przez AI obrazy, treści dźwiękowe lub treści wideo, które przypominają istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia, które odbiorca mógłby niesłusznie uznać za autentyczne lub prawdziwe.

Przede wszystkim nauczyciele muszą spodziewać się szkoleń z zakresu AI. Na szkoły zostanie nałożony obowiązek podejmowania środków, by osoby korzystające ze sztucznej inteligencji posiadały odpowiedni poziom wiedzy i umiejętności, z uwzględnieniem:

• ich wiedzy technicznej, doświadczenia, wykształcenia, wyszkolenia, kontekstu, w którym systemy AI mają być wykorzystywane,
• osób, wobec których systemy AI mają być wykorzystywane.

Regulacja taka w praktyce doprowadzi do tego, że nauczyciele będą kierowani na szkolenia z zakresu sztucznej inteligencji.

Warto także zwrócić uwagę na zakaz stosowania niektórych praktyk z wykorzystaniem AI. Wśród nich znalazły się także praktyki w oświacie:

• wykorzystywanie systemów AI manipulujących zachowaniem uczniów (ze względu na ich wiek, niepełnosprawność bądź szczególną sytuację społeczną lub ekonomiczną) w sposób mogący wyrządzić im szkodę,
• stosowanie scoringu społecznego prowadzącego do krzywdzącego lub niekorzystnego traktowania niektórych osób,
• używanie systemów rozpoznawania emocji w placówkach edukacyjnych (z wyjątkami dotyczącymi bezpieczeństwa lub kwestii medycznych).

Wersja audio została wygenerowana z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.