Plan pracy wychowawczej w klasie na rok szkolny 2026/2027 – czy jest obowiązkowy? Wzory dla nauczycieli wychowawców

Przepisy prawa oświatowego nie wprowadzają obowiązku sporządzania przez wychowawcę rocznego planu dla klasy. Takiego dokumentu nie wymienia również rozporządzenie regulujące dokumentację przebiegu nauczania oraz działalności wychowawczej i opiekuńczej szkoły.

Inaczej jest ze szkolnym programem wychowawczo-profilaktycznym. Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe obejmuje on treści i działania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów oraz profilaktyczne skierowane do uczniów, nauczycieli i rodziców. Podstawą jego opracowania jest coroczna diagnoza potrzeb rozwojowych, czynników chroniących i czynników ryzyka.

Program uchwala rada rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną. Jeżeli w ciągu 30 dni od rozpoczęcia roku szkolnego organy te nie osiągną porozumienia, ustala go dyrektor w uzgodnieniu z organem sprawującym nadzór pedagogiczny.

Znaczenie ma przede wszystkim statut szkoły. Zgodnie z art. 98 ust. 1 pkt 7 ustawy – Prawo oświatowe określa on zakres zadań nauczycieli, w tym nauczyciela wychowawcy, oraz sposób i formy ich wykonywania. Jeżeli przewiduje opracowywanie rocznych planów, wykonanie tego zadania jest obowiązkiem nauczyciela.

Taki wymóg może również wynikać z przyjętej organizacji pracy. Dyrektor kieruje działalnością szkoły, sprawuje nadzór pedagogiczny i może określić sposób realizacji powierzonych zadań.

Istotne znaczenie ma również art. 42 ust. 2 pkt 2 ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, zgodnie z którym w ramach czasu pracy nauczyciel realizuje inne zajęcia i czynności wynikające z zadań statutowych szkoły.

Oba dokumenty powinny być ze sobą spójne. Szkolny program wyznacza wspólne kierunki i cele dla całej społeczności, a propozycje dla konkretnego zespołu przekładają je na działania dostosowane do wieku, sytuacji i rozpoznanych potrzeb.

Oczywiście, nie należy powielać treści programu wychowawczo-profilaktycznego. Należy wybrać te zagadnienia, które odpowiadają wynikom diagnozy: relacjom rówieśniczym, poczuciu bezpieczeństwa, kondycji psychicznej, zainteresowaniom, mocnym stronom i trudnościom ujawniającym się w ciągu roku.

To podejście odpowiada założeniu, że działania z zakresu wychowania i profilaktyki powinny wynikać z rzeczywistych potrzeb dzieci i młodzieży.

Od 1 września 2026 r. zmienia się art. 26 ust. 2 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe. W diagnozie stanowiącej podstawę programu trzeba uwzględniać również zagrożenia związane z korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych, w szczególności aktywnością w internecie. Do zadań dyrektora dodano natomiast działania promujące higienę cyfrową i przeciwdziałające uzależnieniom.

Planując pracę na 2026/2027 i odnosząc ją do aktualnych kierunków polityki oświatowej państwa, warto uwzględnić przede wszystkim:

• bezpieczeństwo, relacje rówieśnicze i przeciwdziałanie przemocy oraz wykluczeniu,
• zdrowie psychiczne, emocje, stres, presję rówieśniczą i umiejętność szukania wsparcia,
• profilaktykę używania substancji psychoaktywnych i uzależnień behawioralnych,
• higienę cyfrową, aktywność off-line i bezpieczne korzystanie z internetu,
• krytyczną analizę informacji i odpowiedzialne korzystanie z narzędzi AI,
• edukację zdrowotną, aktywność fizyczną, odpoczynek i pierwszą pomoc,
• kształtowanie samodzielności, odpowiedzialności oraz postaw obywatelskich i prospołecznych,
• rozpoznawanie zainteresowań, mocnych stron i potrzeb rozwojowych,
• przygotowanie do świadomych decyzji dotyczących dalszej edukacji i przyszłości.

Roczny harmonogram porządkuje pracę wychowawczą, ale powinien pozostawać elastyczny. Bieżąca sytuacja klasy może uzasadniać zmianę kolejności tematów albo zastąpienie wcześniej zaplanowanego zagadnienia innym. Ta sama zasada dotyczy szkolnego programu wychowawczo-profilaktycznego, który podlega monitorowaniu i może być modyfikowany, gdy zmienia się sytuacja szkoły. Wnioski z monitorowania i ewaluacji warto wykorzystywać również przy planowaniu kolejnych działań.

Przygotowane materiały obejmują po 34 propozycje tematów na rok szkolny 2026/2027. Każdy wzór uwzględnia wspólne cele programu, ale akcenty zostały dostosowane do wieku i potrzeb rozwojowych.

Najważniejsze są integracja zespołu, organizacja nauki, samodzielność, bezpieczeństwo, relacje, emocje i zdrowe nawyki cyfrowe.

Pobierz: Plan dla klasy IV na rok szkolny 2026/2027

Większego znaczenia nabierają miejsce w grupie, poczucie własnej wartości, komunikacja, respektowanie granic, przeciwdziałanie wykluczeniu oraz bezpieczeństwo w sieci.

Pobierz: Plan dla klasy V na rok szkolny 2026/2027

Propozycje obejmują m.in. emocje, asertywność, presję grupy, zachowania ryzykowne, media społecznościowe, uzależnienia behawioralne, higienę cyfrową oraz odpowiedzialne korzystanie z AI.

Pobierz: Plan dla klasy VI na rok szkolny 2026/2027

Istotne stają się zdrowie psychiczne, relacje, samodzielność, umiejętność szukania pomocy, przeciwdziałanie przemocy i cyberprzemocy, profilaktyka uzależnień oraz pierwsza pomoc.

Pobierz: Plan dla klasy VII na rok szkolny 2026/2027

Oprócz bieżących zagadnień wychowawczych uwzględniono stres egzaminacyjny, rozpoznawanie własnych zasobów, doradztwo zawodowe oraz przygotowanie do wyboru szkoły ponadpodstawowej.

Pobierz: Plan dla klasy VIII na rok szkolny 2026/2027

Wzory należy traktować jako materiały wspierające, które wymagają dostosowania do wyników diagnozy, sytuacji zespołu oraz rozwiązań przyjętych w statucie i szkolnym programie wychowawczo-profilaktycznym.